Temat

U zyrtarizua marrëveshja e koalicionit qeverisës PDK - LDK

2008-01-07T22:10:00.001+01:00

U zyrtarizua marrëveshja e koalicionit qeverisës PDK - LDK
Pas disa shtyrjeve radhazi, sot Partia Demokratike dhe Lidhja Demokratike e Kosovës përfundimisht kanë zyrtarizuar marrëveshjen për koalicion, e cila është nënshkruar në orët e pasdites në Kuvendin e Kosovës. Sipas marrëveshjes, mandati i të gjitha institucioneve të Kosovës : Kuvendit, Qeverisë dhe Presidentit, buron nga zgjedhjet e 17 Nëntorit të Vitit 2007, dhe zgjat sipas dispozitave ligjore në fuqi. Në vazhdim po japim tekstin e plotë të marrëveshjes:

Partia Demokratike e Kosovës(PDK) dhe Lidhja Demokratike e Kosovës(LDK), me qëllim të formimit të institucioneve qendrore të Kosovës, lidhin këtë:

Marrëveshje

I. Parimet bazë të qeverisjes në Kosovë

1. Mandati i të gjitha institucioneve të Kosovës : Kuvendit, Qeverisë dhe Presidentit, buron nga zgjedhjet e 17 Nëntorit të Vitit 2007, dhe zgjat sipas dispozitave ligjore në fuqi,
2. Qeverisja do të jetë në partneritet të plotë dhe do të vërehet në të gjitha institucionet,
3. Qeveria do të ketë një program mbi bazën e projekteve cilësore dhe partneritetit, i cili do të miratohet në Kuvend,
4. Vlerësimin e punës së ministrave e bëjnë partnerët e koalicionit,
5. Kandidatët për ministra duhet të jenë njerëz me kredibilitet dhe aftësi profesionale,
6. Kandidatët për ministra nuk duhet të kenë konflikt interesi me veprimtarinë e tyre private dhe postet që drejtojnë.
7. Kandidatët për ministra do të propozohen nga partitë përkatëse dhe do të emërohen nga Kryeministri,
8. Shkarkimi i ministrave bëhet nga Kryeministri,

II. Ndarja e pozitave të institucioneve qendrore:

1. Presidenti i Kosovës do të zgjedhet nga radhët e LDK-së, respektivisht z. Fatmir Sejdiu,
2. Kryeministri i Kosovës do të zgjedhet nga radhët e PDK-së, respektivisht z. Hashim Thaçi,
3. Kryetari i Kuvendit të Kosovës do të zgjedhet nga radhët e PDK-së,
4. Qeveria e Kosovës do të ketë dy zëvëndëskryeministra, dhe atë, një i propozuar nga PDK-ja dhe një i propozuar nga LDK-ja.

5. Ndarja e ministrive është me sa vijon:

5.1. Ministritë që do t’i takojnë PDK-së janë:

1. Ministria e Ekonomisë dhe Financave,
2. Minisitria e Energjetikës dhe Minierave,
3. Ministria e Transportit dhe Telekomunikacionit,
4. Ministria e Punëve të Brendshme,
5. Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë
6. Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural,
7. Ministria e Shërbimeve Publike.

5.2. Ministritë që i takojnë LDK-së janë:

1. Ministria e Drejtësisë
2. Ministria e Tregtisë dhe Industrisë
3. Ministria e Shëndetësisë
4. Ministria e Kulturës, Rinisë, Sporteve dhe Çështjeve Jorezidente
5. Ministria e Pushtetit Lokal.

5.3. Partitë të cilat udhëheqin ministritë përkatëse janë përgjegjëse për propozimin e ministrit dhe zëvendësministrit.

5.4. Dy ministritë e parapara për formim, ndërkohë, do të ndahen nga një ministri për secilën parti të lartëshënuar, LDK - PDK. Në këto ministri do të ketë shpërndarje - Ministri do të jetë nga një parti, ndërsa zv. ministri nga partia tjetër.

5.5. Ministritë që do t’i takojnë komunitetit serb janë:

1. Ministria e Kthimit,
2. Ministria e Punës dhe Çështjeve Sociale.

5.6. Ministria që do t’i takojë komunitetit pakicë joserb është:

1. Ministria e Ambientit dhe Planifikimit Hapësinor.

III. PDK dhe LDK obligohen që në zgjedhjet lokale të radhës në vitin 2009 dhe në zgjedhjet nacionale të radhës të garojnë si të vetme dhe pa ndonjë koalicion paraprak.
IV. Votimi i institucioneve, i Presidentit dhe Qeverise bëhet në pako

V. Partnerët e koalicionit zotohen se nuk do të ketë mocion votëbesimi për Presidentin dhe Kryeministrin.

VI. Marrëveshja hyn në fuqi menjëherë për një mandat qeverisës.

RTK

Blogged with Flock

MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!

2007-06-30T17:14:00.001+02:00

Marrë nga “Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (1)

DËSHTIMI GJIGAND

Shkruan: Maciej Zaremba

Ky ishte shansi i madh dhe misioni i madh i OKB-së. UNMIK-u do ta ndërtonte Kosovën e ardhshme prej rrëzës. Tetë vjet më vonë, shumëkush në Kosovë dëshiron ta flakë kolonializmin e kaltër. Në katër reportazhe, reporteri i shpërblyer Marciej Zaremba e heton një dështim gjigand.

Shoferi i taksisë shan gjermanisht dhe godet timonin. Përreth ushton jehona e borive. Një Nisan Patrol i madh e ka bllokuar udhëkryqin. Aty brenda një thatanik me grada e tund marshin dëshpërimisht. “Ja tash prapë!”, - ulurin shoferi im. Pastaj i plas diçka në bark dhe fillon të qeshë. “Ha ha, së pari turqit, pastaj serbët – e tash? Na ka invaduar Pakistani! Na ndihmo, o Zot! Ku jemi kështu? Kësaj i thonë Katanga afrikane!”.

Mu kështu ulëriu. E se si i erdhi ndërmend Katanga, këtë s’e di as vet.
Po ku ndodhemi, vërtet? Polici që s’mund ta vozisë kerrin është pakistanas, shihet nga uniforma. Aeroporti ku aterrova është islandas. Ndërsa kalojmë nëpër rrugën kryesore të quajtur Bill Klinton (portreti i të cilit na qesh nga fasadat) në mobil më plingon një mesazh ku dikush më dëshiron mirëseardhje në Monaco. Te semafori tjetër më plingon prapë. Tash jam i mirëseardhur në Serbi.

Sikur të mos e dija se ku jam, sikur të më kish shkarkuar dikush këtu, a do ta gjeja se ku jam? Sigurisht që jo. Udhëzimet e zjarrfikjes në “Grand” Hotel të Prishtinës janë në shumë gjuhë, veç jo në gjuhën e pastrueses.
Por edhe ky është një informacion. Në këtë vend, s’qenka menduar që edhe vendasit mund të flenë nëpër hotele.

Por kur të del gjumi në mëngjes nga një tingull prerës, që sikur vjen nga vemëzat e ndryshkura, e kupton përnjëherë se ku ndodhesh. Prapa dritareve të hotelit ngrihet një re e zezë, që kridhet, kthen, gjuhet anash. Korbat e njohur të Prishtinës… Dikur moti, provinca Kosovë e mori emrin e vet nga mullizezat. Tashti është invaduar edhe nga korbat. Thonë se kjo ndodh për shkak të kufomave.

“Revolucion”, më thotë Albin Kurti duke pirë kapuçino, “do të bëjmë revolucion”. Kur e thotë këtë për herë të tretë, njerëzit nisin të shikojnë kah ne. Ata e njohin, na japin vështrime memece, por i mprehin veshët.

Ai s’të duket si revolucionar. Duket si student i moshuar nga Berkeley. Pak i rrumbullt nga orët para datorit, syze, lëkurë të zbehtë, duar të buta e të bardha. Por pamja mashtron. Albini Kurti është idoli i rinisë, e kjo s’është pak këtu ku çdo i dyti është nën 25 vjeç. Para dhjetë vjetësh, kishte frizurë rasta e u printe protestave studentore kundër Millosheviçit. Kur i dështuan aksionet paqësore, u bë përkthyes i të huajve e ideolog i UÇK-së.

Tashti ai ka aq njerëz sa ta tapetojë tërë vendin me fjalën Vetëvendosje, që është emri i lëvizjes së tij. Askush nuk dyshon se mund ta nxjerrë popullin në rrugë.

Albin Kurti na siguron se revolucioni i tij do të jetë paqësor. Njëqindmijë njerëz do ta rrethojnë UNMIK-un, policinë dhe Gjykatën Supreme. Do të qëndrojnë sa të ketë nevojë. Një javë, një muaj. Pastaj kolonializmi do t’ia mbathë; ai që po ia copëton vendin, po ia vjedh bashkëqytetarët, e po ia dhunon femrat. Nëse dua ta di se ku kanë shkuar paratë e Kosovës, thotë Kurti, duhet të shikoj vilat e reja në Londër. Apo në Amsterdam. Nëse dua të mësoj për moralin e pushtetit kolonial, duhet të shkoj në bordelet e Prishtinës. “Ato nuk ekzistonin fare më parë”.

Jashtë endet xhipat, agregati i dizelit ushton, Albin Kurti më citon deklaratat e OKB-së, Malkolm X dhe liderët e luftërave antikolonialiste. “Të gjithë kanë të drejtën e vetëvendosjes!”. Mund të ishte fare lehtë Kongoja e viteve 1960. Por jemi në Kosovë, dy hapa prej Romës. Dhe pushteti kolonial, që u dashka flakur, jemi ne – unë e ti, lexues i dashur. Dmth., edhe Suedia, ithtarja më e flaktë e një OKB-je, e cila ka tetë vjet që sundon Kosovën; apo Unmikistanin në slangun lokal, mbas fjalës UNMIK: United Nations Interim Administration Mission in Kosovo.

Kur OKB-ja zbarkoi këtu para tetë vjetësh, na priten si çlirimtarë. Që atëherë, ka suedezë që janë plagosur e kanë vdekur për këtë mision. Afër 1 miliard euro (ndihma më e lartë) i kemi shpenzuar për siguri, shtet ligjor, ndihmë ikanakëve, arsim dhe zhvillim ekonomik. E tashti na ndodh që të na pështyjnë, e të na sabotojnë kerrin. Në tetor na e qiten një tualet para UNMIK-ut, duke na thënë që të dhiejmë aty, e jo mbi tërë Kosovën. “Mënyra e vetme për ta mbajtur Kosovën të pastër është t’ju flakim juve prej këtu”, na përshëndeste Albin Kurti.

Çka don ky njeri? Në bisedë me mua është mondan, i nuancuar e i kulturuar. Madje ma citon psikoanalitikun francez, Zhak Lakanin. Në traktet e veta është më brutal: ekziston një kolonë e pestë brenda vendit, serbët lokalë. Ata thonë se i duan rehat kishat e veta, por ne e dimë se ç’plane thurin ata…
Këso fjalë gjejnë terren në këto troje, ku “i huaj” gjithmonë ka qenë sinonim për “armik” dhe ku protesta paqësore rrallë ka prurë rezultate.

Dikush thotë që Albin Kurti dëshiron të bëhet at i kombit, Garibaldi: shtatore në qendër, e emrin në libra të historisë. Por shumëkush garon për këtë status gjatë kësaj vere 2007: që të bëhet ndërtuesi i shtetit, burri që me vendosmëri, dhelpëri apo dhunë ia pushtoi lirinë një populli të poshtëruar. “Nuk duam mision të OKB-së në Kosovë, po mision të Kosovës në OKB!”, thërret Kurti. Një aventurier? Ndoshta. Veçse ky zemërim kundër UNMIK-ut mbi të cilin kalëron ai, nuk është shpikja e tij.

Lexoj te një buletin i OKB-së me titullin folës “Early Warning Report” se sall 30 për qind të kosovarëve ndjejnë besim për OKB-në. Para katër vjetësh, kjo shifër ishte dyfish më e lartë. Çdo i dyti është gati të marrë pjesë në protestë të organizuara kundër bashkësisë ndërkombëtare. Athua veç pse OKB-ja s’po u jep atë shtet që e dëshirojnë me mish e shpirt?

Në ndarje, Albin Kurti ma jep një trakt. Janë udhëzimet për evakuimin tim. “Ten Comandments of Evacuation” është lexim i hidhur për miqtë e OKB-së. “Mos harro portretin e Kofi Ananit… Mos e merr ashensorin se ndoshta s’ka rrymë, remember? Mos e çaj kokën për vendasit. Mendo veç për veten tënde, ashtu si ke menduar tërë kohën këtu. Por, para së gjithash, mos e harro Kosovën. Se s’do ta gjesh kurrë më një mision si ky, ku ke mundur të sillesh si ta ka dashur qejfi”.

Para se të ndahemi, Albin Kurti më thotë: “A të kujtohet Algjeria? Ata që i shporrën francezët e kishin shkruar “liri, barazi, vëllazërim”, në fletoret e veta. Ne do ta shporrim administratën e UNMIK-un duke u thirrur në idealet e larta të OKB-së, që ju i keni tradhtuar këtu në Kosovë”.

Unë, në fakt, erdha në Kosovë për shkak të idealeve. E pse besoja se s’ka vend më të përshtatshëm prej ku mund ta shohim avenynë e ardhmërisë.
Misioni në Kosovë nuk është sall më i madhi në historinë e OKB-së. Ky është edhe i vetmi ku bashkësia ndërkombëtare ka marrë përgjegjësinë e plotë për një vend ku gjithçka është mbyllur. Pra,këtë radhë jo vetëm që sigurojmë paqen dhe pompojmë ujë të pijes – e ndërtojmë një rend krejt të ri prej zeros: premë ligje, stërvitim policë, vendosim shenja trafiku, shkruajmë planprograme të shkollave dhe vjelim taksa. Shteti i parë i OKB-së pra, provizor vërtet, por komplet, kur të gjitha parimet, prej barazisë para ligjit gjer te ndalimi para semaforit të kuq, mund të sajohen pa asnjë pengesë nga askush, për t’ua lënë pastaj të gatshme një demokracie lokale.

Nëse i besojmë Albin Kurtit, gjithçka ka mbaruar në skëterrë.

Ndoshta ai veç do ta njollos OKB-në? Po, ai është revolucionar, e ka nevojë për armiq. Por ja, e kemi edhe Marian, një eksperte suedeze që vajti në Kosovë si ithtare e OKB-së e u kthye me depresion klinik: “Imazhi im për botën është rrëzuar. E kam humbur besimin. S’kam mundur të besoj kurrë se njerëz të OKB-së mund të sillen në atë mënyrë”.

E si qenkan sjellë, pra? T’ia nisim nga efektet.

I numëroj kamerierët në kafe-barin e “Grand” Hotelit në Prishtinë. Si një tufë e korbave melankolikë, ata rrinë ulur si klloçka rreth aklave të dritareve. Janë njëzetenjë persona. E pra, është e natyrshme që u merr kohë ta gjejnë mysafirin e vetëm në këtë mjedis. Një njeri më shumë s’luan rol.
Sipas statistikës, këta 21 shërbyes bëjnë pjesë në atë gjysmë të popullsisë që ka punë. E njëjta vlen edhe për ata çuna pranë 660 pompave të benzinës ku s’qaset njeri. Në vendin e OKB-së ka një stacion të benzinës çdo 6 km, një rekord fantastik që zbulon se shumë prej këtyre ndërmarrjeve nuk merren sall me karburante por – sikur edhe hotelet – lajnë para të pista të drogave, armëve dhe trafikimit. (VIJON)

(Maciej Zaremba është kontribuues i rregullt në “Dagens Nyheter”. Ai është shpallur dy herë Gazetar i Vitit nga Shoqata e Gazetarëve të Suedisë. Përktheu nga suedishtja: Shqiptar OSEKU)

----------------------------------

Marrë nga “Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (2)

Korrupsioni e shtjerr ekonominë dhe e zgropon drejtësinë

Si është e mundur athua që ky vend i OKB-së me qymyr sa ta ndriçojë krejt Ballkanin, e ku janë investuar 3 md euro në dy elektrana, nuk prodhon rrymë sa t’i mjaftojë as për veten, por ndotje 70 përqind më të larta se norma e EU-së? Kosovës nuk i duhet shumë, 600 megavat, as sa prodhon një reaktor suedez në Forsmark tamam jo. Por shumica kanë rrymë veç pak orë në ditë, e disa s’kanë fare.

Shkruan: Maciej Zaremba

Në vitin e tetë të misionit ë OKB-së, pas mëse 22 md eurove të shpenzuara në një rajon sa provinca suedeze e Skanisë, e me popullsi veç 2 mil, lulëzon ekonomia e zezë, ndërsa e bardha është para kollapsit. Ekziston një spjegim standard i kësaj mizerie: për sa kohë që nuk është nxjerrur pavarësia prej Serbisë, askush s’guxon të investojë në këtë vend. E besueshme. Por çfarë investimesh u dashkan për të mbjellur tranguj!?

I shetis të gjitha tregjet për të gjetur produkte lokale. Sapuni – prej Bullgarisë. Këmishat – prej Tajvanit. Ndoshta mielli? Çek. Uji i pijes nga Hungaria. Brutoprodhimi kombëtar i Kosovës është më i ulët se i Ruandës, prandaj të duket surrealiste të blesh domate turke e sallta italiane – në një vend bujqësor arat e të cilit shtrihen bjerrë.

Pse janë kështu? Sepse, më thotë zotëri Bajrami në Odën Ekonomike, njerëzit fitojnë më shumë duke u shitor përtypës ndërkombëtarëve sesa duke punuar tokën. Por edhe sepse gjykatat e OKB-së as pas tetë vjetësh s’kanë arritur të saktësojnë se kujt i përkasin arat. Së fundi, dhe kjo e zemëron më së shumti, se OKB-ja e ka lejuar Evropën t’i plandos çmimet e artikujve të vet ushqimorë në Kosovë. E pra, kjo është goxha e çuditshme: një litër qumësht që vie prej Sllovakisë, sa vjen e bëhet më e lirë gjatë rrugës. Një kanaçe e importuar Coca-Cola këtu mund të blehet për sall 2 euro.

Më kujtohet shoferi që thërriste për Afrikën dhe kuptoj që e kishte me vend. Ekonomia kosovare është tamam koloniale. Veçse afrikanët së paku i kishin lëndët e para, për t’i këmbyer ato me rrobaqepëse. Kosova s’i ka as ato, meqë xeheroret (plumb, zink, argjend) janë bjerrë. Është një simbolikë goxha e qëlluar kjo që Kosova bukvalisht jeton nga mbeturinat. Produkti parësor i eksportit janë hekurishtat. Por ky e mbulon sall një përqind të importit.

Si është e mundur athua që ky vend i OKB-së me qymyr sa ta ndriçojë krejt Ballkanin, e ku janë investuar 3 md euro në dy elektrana, nuk prodhon rrymë sa t’i mjaftojë as për veten, por ndotje 70 përqind më të larta se norma e EU-së? Kosovës nuk i duhet shumë, 600 megavat, as sa prodhon një reaktor suedez në Forsmark tamam jo. Por shumica kanë rrymë veç pak orë në ditë, e disa fare.

Nuk do ta lodh më lexuesin me statistikë. Veç do t’i jap ca pamje të shkurta që sinjalojnë nivelin e problemeve dhe dëshpërimin e njerëzve: Një lopë franceze nga BE subvencionohet në Kosovë me 2.5 euro në ditë, e çdo i dyti kosovar jeton me të tretën e asaj shume. Dhe e din që viti tjetër nuk do të jetë aspak më i mirë. Nëse e plaçkisin, hajni nuk gjindet, ndonëse ky është vendi më i dendur me policë në Evropë. Nëse kërkon tokën e vet, gjykata ngrit supet: në gjykata ka 30 000 lëndë të pazgjidhura. Nëse sëmuret, spitali i kërkon t’i merr me vete barnat e fashat. Nëse është serb a rom mund t’i digjet edhe shtëpia – ndërsa ushtari i Natos bën sehir.

Po, këto kanë ndodhur, madje shumë herë. Një zhgënjim i pafalshëm, por mjerisht aspak i pakuptueshëm.

Kam shpenzuar muaj të tërë për të kuptuar se ç’ka ndodhur me këtë mision, vetëm për të zbuluar se ekziston një mënyrë më e lehtë: Merre një kuvendar komunal suedez, tregoja Unmikistanin, hierarkitë, listat e pagave, shefat, gjithçka – dhe pyete nëse mund të udhëhiqet kështu një qytezë suedeze. “E paimagjinueshme”, më është përgjegjur ajo, “nëse s’do që qytezën ta marrin në dorë bandat e motociklistëve.”

Në fakt nuk ka ndonjë spjegim të thjeshtë për këtë debakël, por ekziston një monstër, njëfarë metode fantazmë në tërë këtë çmendi. Në këta artikuj, kam vendosur t’ia kërkoj emrin kësaj metode.

Misionet e OKB-së janë të vështira për t’u vlerësuar, meqë janë ikëse. Bashkësia ndërkombëtare ka trup të madh por kujtesën e zogut. Përgjegjësit ndërrohen gjithnjë, raportet harrohen, shikimi drejtohet gjithnjë qëllimisht para, qysh viti i kaluar quhet histori antike. Kosova është përjashtim nga ky rregull. Për herë të parë, ne dimë për gabimet tona, madje më shumë se duam të dimë. Për fat të mirë, dy fenomene suedeze janë shkaktare të këtij dallimi.

I pari quhet Inga-Brit Ahlenius. Kur ajo u bë tepër e pavarur për shijen e qeverisë Persson, në nëntor 2003, iu dha detyrë të ndërtonte zyrës e auditorit në Kosovë. Fenomeni tjetër quhet Ombudsmani i Drejtësisë, një detyrë kjo që parlamenti suedez e themeloi më 1809. Kofi Ananit iu duk që Kosovës do t’i bënte mirë një institucion që do ta mbikëqyrte OKB-në. Por askush s’mund ta dinte se personi që do t’ia jipnin detyrën do ta merrte atë me aq seriozitet.

E para gjë që bëri Inga-Brit Ahlenius në Kosovë ishte ngritja e tabelave: “Kurrë mos harroni se çdo cent i shpërdorur është vjedhje prej të varfërve. Gustav Möller (1884-1970), ministër social suedez.” E pasta, zonja Ahlenius tok me OLAF-in, që është organ antikorrupsion i BE-së, u vu ta hetonte aeroportin ndërkombëtar të Prishtinës. Ata besonin se hetimet do të mirnin gjashtë muaj. Ato morën përmbi dy vjet.

Kur u përmblodh raporti më 2006 nga zonja Ahlenius, që atëbotë ishte bërë shefe e auditimit për tërë OKB-në, në OKB shpërtheu stuhia. Sipas raportit, një numër i zyrtarëve e kishte plaçkitur me vjet ndërmarrjen. Korrupsioni dhe keqdrejtimi ishin “sistematike” por mund të vazhdonin pa dënim meqë kreu i OKB-së në Kosovë nuk krijonte rutina të kontrollit dhe s’lodhej për të ndërhyrë kundër mashtrimeve dhe korrupsionit: Guvernatori i Kosovës i kishte marrur 33 raporte për keqësi, por i kish strukur shumicën prej tyre në sirtar të tavolinës.

Nëse OKB-ja vazhdon ta injorojë korrupsionin e vet, paralajmëroi Ahlenius, atëhere kjo do ta kërcënojë tërë misionin.

Njerëzit në Kosovë këtë e kishin kuptuar qysh moti. Lëmshi në aeroportin e Prishtinës ishte fejton në shtypin lokal: mitot për viza, për punë, taksa të zhdukura për transport, nepotizmi… Por tek tashti do të niste fshesa, apo jo?

Veni re vazhdimin. Guvernatori Jessen-Petersen u hodh në kundërsulm. Në aeroport s’ka korrupsion, tha ai, raporti ishte i pabazë, ishte humbje kohe ta përmendje kot. Aerporti ishte një ndërmarrje e mbarë, madje storje e suksesit. Jessen-Petersen ishte i kënaqur pse kish zbatuar 21 prej gjithsejt 74 rekomandimeve të UNMIK-ut.

Pa të shohim pak se çka iu pat dukur Jessen-Petersenit e paarsyeshme për t’u dënuar, e madje edhe për ta përmendur.

Aeroporti në Prishtinë ka sot trafik sikur ai në Luleo, portin polar të Suedisë. Por ndërsa në Luleo ka 100 të punësuar, në Prishtinë janë mbi 500. Ata u bënë kaq në kohën e Jessen-Petersenit. Atij ia dhanë me kohë një raport (377/04) se çka ishte shkaku. Ai s’bëri asgjë. Mua më mori 6 muaj ta nxjerr këtë raport sekret nga OKB-ja në Nju Jork. Ai është i shkurtër, tërë emrat janë fshirë. Por me ndihmën e burimeve nga Prishtina, mund ta rikonstruktosh tërë vargun e ngjarjeve.

Aeroportit i duhet një shef i personelit. Sipas rregullave të OKB-së, vendpunimi duhet të anonsohet. Por drejtori britanik Ioan Woollet e merr një jaran të vetin, ta quyyajmë Smith. Pastaj nis një veprimtari e ethshme. Gjatë verës 2004, Smithi punëson tre veta në ditë. Disa dinë pak anglisht, tjerëve u mungon çdo kualifikim por do ta përforcojnë nënndarjen e ekonomisë. Gra jashtëzakonisht të bukura, vërejnë dëshmitarët. Madje disa janë fituese në gara bukurie.

Pas katër muajsh, personeli është dyfishuar, nga 23 në 486 vetë. Janë gati 200 vetë më shumë se ç’duhet. Por atëhere mr Smith e ka lëshuar Kosovën (për të shërbyer në Sudan). Edhe mr Wollett ia ka mbadhur nga Unmikistani. Askush s’e di saktësisht se sa para e vjelën në Kosovë, por dihet që ishin miliona. Mitoja për punësim në aeroport ishte mnes njëmijë e tremijë euro. Por femrat atraktive mund të paguanin edhe me “shërbime intime”, thonë burimet prishtinase. Pos britanikëve, edhe nja dhjetë vendorë ishin të përzier në këtë treg të shërbimeve.

Le t’i kujtojmë premisat. Pas urrejtjes etnike, korrupsioni është problemi më i madh i Kosovës. Ai e shtjerr ekonominë dhe e zgropon drejtësinë. E megjithatë, një grup i individëve guximtarë veprojnë mu ashtu si i ka këshilluar OKB-ja. Ata e sfidojnë shoqërinë vendore (“mos fol keq kurrë për të tutë”) dhe marrin mbi krye rreziqe të mëdha kur flasin me hetuesit. Një person është vrarë tashmë. Se ç’i kërcënon femrat, këtë as që kam nevojë ta them. E pra, këta meritojnë admirim dhe mbështetje. Por shih se çfarë “keqkuptimi”. Del se kriminelët gëzonin mbrojtjen e OKB-së.

Ata që i besuan OKB-së e kanë marrë një leksion që zor se do ta harrojnë. Natyrisht që pyet njeriu, pse ndodh kështu? Mos ishin Jessen-Peterseni dhe burrat e tij ndoshta të kërcënuar nga mafia lokale? Kjo së paku do të ishte dramatike. Por druaj se shkaku ishte më i trivial se kaq.

Jessen-Peterseni ishte guvernatori i pestë i Kosovës brenda poaq viteve. Tingëllon e pabesueshme, por duket qartë që OKB-ja mendon se mund ta ndërtosh një shtet me punësime të përkohshme. E pra, si rezonon një guvernator i huaj, që llogarit se mund të rrijë sall një vit a dy, e që ia ka vënë syrin një pozite më të majmë? Ngrit tonin, flak nga puna kolegët e korruptuar, grindet me kumbarët e tyre në Nju Jork? Rrezikon raporte negative? Apo është më mirë të raportosh suksese?

Në vjeshtën 2005, Jessen-Peterseni shpreson të bëhet kreu i UNHRC-rë, pra mbrojtës i parë i të drejtave të ikanakëve. Atë vjeshtë, ai hedh poshtë të gjitha njëmbëdhjetë propozimet e OIO-së për luftim të korrupsionit. (Propozimi i nëntë, për shembull, sugjeronte që punësimet të bëhet në bazë meritash.)

Raporti i tij vjetor për KS të OKB-së nuk flet asgjë për realitetin e përditshëm të provincës. Por si reklamë për vet Jessen-Petersenin, ai raport është kryevepër.

--------------------------------------

Marrë nga “Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (3)

UNMIKISTANI E DYZET HAJDUTËT

Shkruan: Maciej Zaremba

Tetë vjet pas nisjes së misionit të OKB-së, Kosova vuan nga korrupsioni, kaosi dhe varfëria. Megjithatë, është lehtë të bëhesh milioner – me para të ndihmave. Për këtë, si dhe për ata që majen, bën fjalë artikulli i dytë nga seria e Maciej Zarembës.

Një ditë në dhjetor, zonjës Hisari i hesht telefoni. “Duhet ta paguani llogarinë”, i thonë në Telekomin e Kosovës. Por kjo nuk është llogaria ime, shpjegon zonja Hisari. Është e herr Trushlerit, që ka banuar tek unë me qira. Xho Trushler, të gjithë e njohin atë.

Herr Trushler është goxha i njohur në Kosovë. Është kreu i ndërmarrjes energjetike KEK, të përmendur vazhdimisht për prerjet e rrymës. Telekomi e kontakton zotin Trushler. “Nuk është llogaria ime”, përshëndet ai. “Por ju keni banuar te zonja Hisari dhe thirrjet janë për në Gjermani”. “S’e di fare se për çka flisni”. As nuk lëkundet madje as kur nëpunësit ia shpien dëshmitë se thirrjet kanë qenë për në adresën e shtëpisë së tij në Bohum të Gjermanisë. Ai s’do të paguajë, e mjaft!

Zonja Hisari është 60 vjeç, e ve, pa të hyra. Në momentin e shkrimit s’e kam saktësuar ende sa e ka pasur rrogën Trushleri kur ndodh kjo, por është diku më se 20 000 euro përafërsisht. Para të ndihmave. Agjencia suedeze për zhvillim ndërkombëtar e mbështet ndërmarrjen e drejtuar prej tij, BE-ja ia paguan rrogën, gjithçka nën mbikëqyrje të OKB-së që ka ardhur në Kosovë për të garantuar drejtësi, siguri, e të drejta njerëzore.

Andaj, zonja Hisari nuk dorëzohet. Ajo i shkruan OKB-së në Kosovë. U sa keq, i thonë, por OKB-ja s’ka përgjegjësi për aferat private të personelit. Atëherë zonja Hisari e padit gjermanin në gjykatë. S’ka zgjidhje tjetër, llogaria është 6 900 D-mark, rroga mesatare e dy vjetëve për shqiptarët.
Fatkeqësisht, përgjigjet gjykata, ne s’kemi autorizim ta gjykojmë zotin Trushler. Ai punon për OKB-në dhe ka imunitet në Kosovë. E mund t’i lë llogaritë pa paguar? E po, si duket... a jo, prit pak, imuniteti i tij mund të pezullohet. Nga Kofi Anani. Pse a mos do ta shqetësojë edhe atë zonja Hisari shkaku i një llogarie?

Kjo ndodhi më 2001. Më 2007, OKB-ja është nisur ta lëshojë Kosovën. Misioni i ndërtimit të një shteti ligjor quhet pothuajse i mbaruar. Kofi Anani e ka lënë detyrën e vet. Telefoni i zonjës Hisari mbetet i heshtur. Ajo vetë është bindur tashti se OKB-ja është një bandë hajdutësh.

Unë kam gjetur që përvojat e zonjës Hisari me OKB-në ndahen nga shumëkush. Kjo e shpjegon pse rinia e Kosovës sot vendos shirita policorë “Skenë krimi – mos u avit” përreth ndërtesës së UNMIK-ut. Arsyen e hidhërimit të tyre do ta shpjegoj në artikullin e ardhshëm. Por, së pari, le ta ndjekim herr Trushlerin edhe një copë here.

Ai ka dy shefa të OKB-së mbi veten. Viceguvernatorin e Kosovës Andy Beapark, për shembull. A s’lodhet ky fare për fytyrën e OKB-së? Kur gjermani e turpëron misionin (llogaria e zonjës Hisari bëhet fejton në shtypin lokal), pse s’e detyrojnë të paguajë? Apo pse s’e këqyrin nëse ai vërtet është njeri i përshtatshëm për t’i administruar paratë e ndihmave?

E pra, pse? Them se përgjigjen duhej ta jepte një prokuror i gjyqit. Dy vjet më vonë (!) Xho Trushler e lëshon Kosovën. Me vete i ka marrë 4.3 mil USD, të transferuara në ndërmarrje të rreme në Gjibraltar.
Kur auditorët e OKB-së nga Nju Jorku të mundohen ta rekonstruojnë se çka ndodhur, zbulojnë se burri që e ka drejtuar dy vjet KEK-un s’kishte kompetencë për detyrën e besuar. CV-ja e tij ishte e rreme. Ai nuk ishte inxhinier. As ekonom. As kishte studiuar në Boston e Floridë, as kishte doktoruar në Aachen. As që kishte përvojë dhjetëvjeçare si ndërmarrës privat. E si edhe ta kishte, në moshën 33 vjeç!? Xho Trushler ishte një mashtrues recidiv gjerman, me nja dy ndërmarrje të rreme.

Nëse do të kuptosh pse Kosova pas tetë vjetësh udhëheqjeje nga OKB-ja dhe miliarda në ndihma ndodhet ende në gjendje mizërie, duhet ta studiosh detajet rreth aferës Trushler. Si e mori punën? Hetuesit zbulojnë se askush s’ia ka kontrolluar meritat. Pse? Hetuesit nuk e hetojnë këtë pyetje.

Por hetuesit zbulojnë që Trushleri i ka paguar pasardhësit të vet një shumë të majme. Që ky pasardhës nga Kanadaja e ka pranuar. Ai s’mund ta shpjegojë këtë transaksion të parëndomtë. Ishte dhuratë private, thotë ai kur hetuesit befas zënë ta pyesin. Vërtet, 200 000 USD, për asgjë? Ashtu or.... që thua ti, herr Trushler mendonte që bija ime këndonte shumë bukur. Andaj i dha një donacion karrierës së saj si këngëtare...

Ndale filmin! Pa mbaruar pra ende punë me Xho Trushlerin, OKB-ja vetë e punëson një figurë tjetër komplet ireale. Rastësi?

Kur auditorët e hetojnë edhe këtë, ata përdorin një replikë nga Xhejms Bondi. Ky Trushler, thonë ata, ishte pajisur nga Unmikistani me “licence to steel” – licencë për të vjedhur. Askush s’e kontrollonte, çdo mbikëqyrje normale ishte jashtë efekti, shefat e lartë kishin pushtet absolut – por s’merreshin kurrë në përgjegjësi.

Ishte kjo një diagnozë irrituese në vjeshtën e 2003-s, që do të vërtetohej prapë sall pak më vonë. Ata që e kishin punësuar Trushlerin mund ta lëshonin vendin me lëvdata e me pasuri përrallore në xhep. Viceguvernatorit Andy Beapark, që refuzoi gjer në fund të vepronte kundër Trushlerit, madje iu dha besimi ta rindërtojë Irakun.

As Xho Trushleri nuk u dënua në Kosovë. Madje ai u dënua më shumë shkaku i arsyeve dytësore. Gjyqësia gjermani ia nguli kthetrat kur u mor vesh se ai kishte gënjyer se qenkësh doktor. Doktor gjerman! Për këtë krim, e për mashtrime tjera, atij i dhanë 42 muaj në burg.

Edhe UNMIK-u u hetua me këtë rast. “Mungesë e dukshme e mekanizmave të kontrollit”, u tha. “Lehtë për njerëz pa merita që të marrin detyra të cilat s’do t’i kishin tjetërkund. Mjafton ta njohësh dikën që e njeh dikën”, etj., etj. E, pra, meqë arka e hapur e bën hajnin më të guximshëm, atëherë gjykata ia zbuti dënimin Xho Trushlerit.

“Kush nuk ikën prej Kosovës me xhepat plot, ose është budalla, ose i shenjtë”, më thotë Y. “Kosova është plehërishte e politikanëve të dobët e eldorado për hajna”, thotë X. “Disa vjedhin krejt haptazi, të pafytyrë e të pangopur si fëmijë. Së shpejti do t’i ulin pantallonat për ta bërë në mes të rrugës”, thotë N. “Kam qenë në plot misione të OKB-së, por asnjë kaq i kalbur sa ky”, thotë Z.

Këta katër vijnë nga vende të ndryshme dhe kanë (apo kishin) pozita qendrore në UNMIK. Por askush s’kishte vështrim më të qartë se Marie Fuçi, e cila më 2004 ishte drejtore ekzekutive e Agjencisë Kosovare të Mirëbesimit, dado e të gjitha ndërmarrjeve publike.

“Njeriu në rrugë sot e ka gjendjen më keq sesa para se të vinin diplomatët perëndimorë me para që Kosova s’i kish parë kurrë”, thotë Marie Fuçi. “Ata që kanë fituar nga ndihmat s’janë kosovarët, po mafiet, një grusht i politikanëve lokalë, si dhe një varg i administruesve qyqarë e inkompetentë perëndimorë”. Fuçi pohon se paratë e taksave tona janë shpenzuar në projekte “që s’e kanë ndihmuar qytetarin e Kosovës, por e kanë majmur nomenklaturën e Kosovës dhe të OKB-së”. Ajo rrëfen se si gjysma e orarit të saj të punës i shkonte për të kontaktuar agjenci të ndryshme antikorrupsion, “shumica krejt inkompetente”. Gjersa ajo më në fund u shpall persona non grata brenda OKB-së.

Marie Fuçi e fajëson OKB-në. Por thotë se edhe BE-ja dhe USAID-i janë bashkëfajtorë për korrupsionin, meqë i shpërndajnë fondet e taksapaguesve pa këqyrur si përdoren.

“Korrupsion” është një nocion relativ. Veç kur fillova të gërmoj në raste konkrete, nisa ta mësoj thellësinë e mizëries. Atë realizim nuk mund t’jua ofroj juve duke stivuar mbiemra. Andaj, ke durim, të lutem. Më lejo ta tregoj rrëfimin për dyzet hajdutët, nga libri “1001 mënyra për ta plaçkitur Kosovën”. Disa janë tashmë publikë, disa i kam zhvarrosur vet.

Profiterin e parë, le ta quajmë Bo Olson. Ai është nga lloji modest, i pranishëm gjithandej. Në atdheun e vet ndoshta ishte nëpunës i shtruar. Në Kosovë arrin si konsultë major pranë Telekomit PTK. “Në fakt, ai vend pune duhej të anonsohej. Por unë e njoha një në Bangkok, që e njihte shefin austriak në Prishtinë” më shpjegon vetë Bo Olsoni. Dhe çka ka punuar ky në Kosovë? “U jepja këshilla si ta organizojnë punën... e ju ndihmoja si t’i shkruajnë konkurset e punës”.

“Ai nuk e meritonte as çerekun e rrogës”, më thonë gjindja në vendpunimin e tij. Mund ta marr me mend. Rroga ishte 11 euro në muaj. Po, për Zotin! Atë rrogë ia kish prerë cubi numër dy, Lame Xhema. Ajo bën pjesë në kategorinë e entuziastëve vendorë që OKB-ja i ka plasuar në drejtim të ndërmarrjeve. Meqë ajo është shqiptare, i jepet rrogë e vendorëve, 1 000 euro në muaj. Por është e lirë të punësojë “konsultë” nga bota e jashtme për dhjetëfish më shumë. Kështu që ajo i punëson një duzinë syresh, tregon Olsoni. Lexuesi besoj i bie vetë në fije aferës. Dhe, vërtet: kur zonja Xheme dhe zoti Olson vendosen në paraburgim, ai s’ka para për ta paguar gjysmëmilioni kaucion, por ajo ka.

Sa Bo Olsona ka Kosova? Inga-Brit Ahlenius, shefe e auditimit qendror të OKB-së në Nju Jork, ka hetuar se si punësohet personeli i UNMIK-ut. Mes viteve 2003 e 2005, për 1 758 vende të punës në Kosovë konkurruan 403 792 persona. Shkurt, 229 kërkues për çdo vend pune. Një studim ka zbuluar se gjashtë nga dhjetë të punësuar janë pranuar ashtu si Bo Olsoni, nga dikush që e njihnin, pa merita, e pa u shpallur anonsi për vendin e punës.

Lloji i tretë i cubave është familjar me dy të parët, por më i pafytyrë. Do të thosha: më i adaptuar ndaj ambientit lokal. Ai quhet Gavin Xhefri dhe është drejtor ekzekutiv i ndërmarrjes së njëjtë. Ai e anashkalon shefin e ekonomisë dhe e importon një të njohur të vetin nga Londra. Ky rri nëntë muaj, luan përditë poker në internet, si rrëfejnë kolegët, por i merr 16 000 euro në muaj plus veturë zyrtare plus – përnjëmend a! – një shumë shtesë për të marrë veturë me qira. (Nuk besova se ish e vërtetë gjersa s’e pashë kontratën me sytë e mi.) Ndoshta nuk jam fin, po t’ju kujtoj që paratë vijnë nga ai buxhet që duhet t’i mbajë 1 milion kosovarë që jetojnë me më pak se 2 euro në ditë? (VIJON)

-----------------------

“Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze: “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (4)

DREJTËSIA E UNMIKISTANIT

Shkruan: Maciej Zaremba

Tipi i katërt i cubave ia vë syrin një preje më të majme dhe, prandaj, guxon të përballë ca rreziqe. Si britaniku Roxher Rejnollds, shef i OKB-së nga po kjo ndërmarrje. Ai e gjen një partner që quhet Norway Invest. Rejnolldsi i paguan 300 000 euro shefit të NI-së Ove Johansen, si kapar për një kontratë të premtuar disa milionëshe. Partneri i ri quhet se do ta ndërtojë telefoninë mobile. Pastaj Rejnolldsi e falënderon OKB-në për besimin e dhënë dhe kalon në firmën norvegjeze me pagën 20 000 euro në muaj – nga ato para të Kosovës që ia ka kontraktuar vetë firmës norvegjeze.

A bën vërtet të bësh kështu, ngritin kushtrimin gazetat lokale. Posi, pse s’bëka, njofton viceguvernatori Andy Beapark. Ai për vete nuk sheh këtu konflikt interesash.

Këtu është momenti ta lehtësojmë pak atmosferën. Në Kosovë nuk është keq gjithçka, fundja edhe në përralla të trishtuara ka zana të mira. Në Kosovë ato flasin italisht dhe ngasin Alfa Romeo. E çfarë fati se, kësaj radhe ato arrijnë në kohën e duhur. Një mëngjes, tri vetura të zeza ndalojnë para Norway Investit, e prej tyre dalin tetë individë në kostume të zeza. Janë policë nga Guardia di Finanza italiane, që për pak orë zbulojnë se drejtori ekzekutiv Ole Johansen, që kish një vit që po kontraktonte me OKB-në, në vendin e vet s’paskësh leje të hapë as kioskë të hamburgerëve. Ai është kriminel me ndalesë të ushtrimit të zejes si ndërmarrës. 9 mil krona norvegjeze në borxhe dhe 45 mil në asete të përmbaruara. Kështu, Kosova shpëtoi pahiri prej Johansenit. Veçse, asaj s’iu kthyen 300 000 eurot e kaparit.

“Kur korrupsioni kap gjashtë shifra, është lokal. Kur i kap shtatë shifra është në OKB”, pohon Albin Kurti, kreu i lëvizjes rinore “Vetëvendosje!”, që kanoset ta flakë OKB-në nga Kosova. Fatkeqësisht, ai ka të drejtë. Ja një rast tjetër. OKB-ja ia kontrakton firmës irlandeze ESBI misionin që ta zgjidhë problemin makabër të energjisë në Kosovë: KEK-u humbet 700 mil euro në vit, livron 5-6 prerje rryme në ditë, e arrin ta inkasojë sall çdo të dytin kilovat. Irlandezët qëndrojnë tre vjet, inkasojnë 10 mil euro në paga konsultash, dhe e lënë KEK-un ashtu siç e kishin gjetur. Kosova nuk ka ku të ankohet. Në kontratën sekrete nuk shkruan askund se ESBI-ja duhet të arrijë ndonjë rezultat. Ata morën paga veç... për të ndenjur në Kosovë!
“Kjo është shkelje e detyrës zyrtare”, thotë një jurist. Detyra zyrtare e ka një pronar, qytetarin e Kosovës. E shkelësi i detyrës është OKB-ja, që së pari e lidhi kontratën, pastaj e zgjati, me gjithë faktin e protestave të vendorëve. Miku im jurist është njeri melankolik. Ai ëndërron që një ditë dy Alfa Romeo të zeza do të parkohen edhe para selisë së OKB-së. Por ai e di që kjo s’do të ndodhë kurrë.

Unë për vete besoj që ato s’do të parkohen kurrë as para qeverisë islandeze. “Islandezët po e plaçkitin ndërmarrjen e aeroportit”, alarmonte një ekonom i OKB-së pranë OLAF-it (Zyra e BE-së për antikorrupsion). Posi, e plaçkitin që ç’ke me të, por me bekimin e krerëve të OKB-së.

Në botë quhet se enti ajror i Islandës ICAA e ka marrë në dorë aeroportin e Prishtinës për sevap. Pajë, dikush duhej ta bënte. Andaj ICAA ia huazon licencat e veta dhe i mpreh rutinat, e mbikëqyr veprimtarinë, e përtërin pistën e aterrimeve që të miratohet, etj. Sa miqësorë, sa solidarë, këta islandezët... Por pas ca kohësh, kosovarët nisin të kruajnë kokën, athua pse s’po e kryejnë më punën mirëbërësit. Sa kohë iu dashka atyre ta ngritin një gardh përreth aeroportit!? Gjashtë muaj? Tre vjet më vonë, kjo s’është bërë ende.

Kosovarët nuk e dinë, por islandezët nuk kanë nxitim. Ata i kanë ngritur më se 15 mil euro në mëditje e paga konsultash. E ca më shumë do të ngritin edhe në të ardhmen. Kjo shumë është çereku i shpenzimeve të mjekësisë kosovare, por kush lodhet. Në kontratën sekrete të OKB-së me ICAA nuk ka asnjë afat kohor. Kontrata zgjatet automatikisht çdo vit. Le që islandezët marrin haraç në çdo kontratë të aeroportit me palë tjera afariste. Sa herë që ndërmarrja e aeroportit porosit datorë apo konsultë tjerë, në Islandë inkasohen 15 për qind të qarkullimit.

Dikur moti, bota kishte njëfarë rregulli. Italianët ishin të korruptuar, skandinavët ishin të ndershëm. Por në Kosovë, nocioni “the Viking mafia” i përmbledh profiterët danezë, norvegjezë, suedezë e islandezë. Ndërsa, qytetarët i luten Allahut që ata të zihen me presh në dorë nga italianët e pakorruptueshëm.

Cubi më i madh në përrallën e zezë të Kosovës nuk është ai që duhej të ishte, një kriminel i përveçëm. Por një shtet demokratik. Franca, nën drejtimin e socialistit Lionel Zhospën.

Sapo u bë e qartë, në verën e 1999-s, se OKB-ja do të hynte në Kosovë, e se një ministër francez (Bernar Kushneri) do t’i printe aksionit, qeveria e ngriti një komitet të veçantë, Mission interministérielle pour l’Europe du Sud-Est (Miese). Detyra: të parandalohet përsëritja e Bosnjes. Veçse jo ashtu si mendon ti, lexues i nderuar. Në Bosnjë, Franca dha 17 për qind të ndihmave, por mori sall 5 për qind të kontratave për ndërmarrje franceze. Në Kosovë duhej ndryshe.

Franca “duhet të japë me një dorë, e të marrë me tjetrën”, shkruan katërçipërisht ky komitet. Por duhet nxituar, duhet të jemi të parët në këtë “treg bingo” ku “gjithçka shitet më shtrenjtë shkaku i mjerimit”.

Sipërmarrjet franceze marrin bekimin e qeverisë për t’i veshur nëpunësit e vet në uniformat e K-Forit, qëllimisht për të ngritur gardhe karshi konkurrentëve dhe për të “etabluar kontakte”. Duhet krijuar edhe vullnet të mirë, andaj “s’duhet përtuar që aty-këtu t’ia vëmë krahun edhe ndonjë pune humanitare”. Po, pikërisht kështu shkruan – germë për germë. Që thua ti, gjuha frënge e ka nganjëherë një qartësi të lakmueshme.

Miese këqyr që t’i përdorë kanalet e veta në OKB, në BE, e pranë Bankës Botërore, ashtu që misioni t’i shpërblejë ndërmarrjet franceze. Nevojat e ndihmave duhet formuluar në mënyrë të përshtatshme. Jo si në Bosnje, ku OKB-ja shpalli konkurs për minaheqje me qen, pa u lodhur fare pse ndërmarrjet franceze janë specializuar në minapastrim pa qen!

Dhe oilá – çfarë suksesi fantastik. Tre vjet më vonë, Franca është në vendin e 13 mes donatorëve (larg pas Suedisë), por i kishte zhvatur 30 për qind të gjitha kontratave të UNMIK-ut. Të shohim pak se si mund të shkonte puna.
Kur arriti Bernar Kushneri në Kosovë, në verën e 1999-s, vendi nuk kishte telefoni. Siemensi gjerman dhe Alcateli francez dorëzuan ofertat e tyre. Një panel i ekspertëve vendorë e zgjedhin Siemensin. Oferta është më e lira dhe nuk është koloniale. Gjermanët ofrojnë që ta ndërtojnë një rrjet në Kosovë për një çmim fiks. Sipas ofertës franceze, rrjeti do të jetë pronë franceze dhe do ta përdorë numrin hyrës të Monakos.

Çfarë ndodh? Bernar Kushneri, ligjvënësi i Kosovës, shef qeverie e shef i gjyqësorit në të njëjtin person, e zëvendëson drejtorin shqiptar të Telekomit me një Paskal Kopën, i cili ia jep kontratën Alcatelit. E vetmja e mundshme, pohon Kopën, se veç Alcateli (në bashkëpunim me Monaco Telecom) mund ta pajisë Kosovën, që s’është shtet, me një numër hyrës.

Rezultati: pas shtatë vjetësh, Kosova e ka telefoninë më të keqe e më të shtrenjtë në kontinentin e Evropës, konstaton Këshilli i Evropës. Por sa herë që një kosovar e kap telefonin, cingëron në kontot franceze e monakeze. Me kohën, ka cingëruar goxha shumë. Pothuajse 100 mil euro, më shumë se krejt ndihma suedeze dhënë Kosovës.

Pagë goxha e mirë, do të thosha, për huazimin e një numri hyrës (0377) dhe disa shërbime minore. Por pse, pyes unë si suedez, që mendoja se po ndihmoja Kosovën e jo Francën, pse paska qenë e pamundur për OKB-në që t’ia ndreqë një numër vetjak Kosovës, kur është një organ i OKB-së (ITU) që merr vendimin? Kosovarët e kanë shtruar këtë pyetje qëkur. Më 2002, përgjigja u gjet. U gjet një letër nga zyrtari i OKB-së me emrin Kopën, drejtuar drejtorisë së ITU-së. Aty ai i lutet ITU-së që të mos miratojë një numër hyrës për Kosovën.

Pastaj, monsieur Kopën u zhduk nga Kosova. Herën tjetër, kur u shfaq sërish – quelle surprise – ai ishte përfaqësues i Alcatelit, na rrëfen Bedri Rama, shef i flakur nga PTK-ja.

Bedri Rama i ka shkruar letër të hapur OKB-së. Ai ka kërkuar të dijë se si t’u shpjegojë donatorëve, që i ofrojnë Kosovës ndihma për nevoja elementare, se asetet e Kosovës i gllabëron Monakoja. “Si t’ia shpjegoj këtë të papunëve, mësuesve, mjekëve që jetojnë në minimum të ekzistencës?”.
Pyetje e pamundur. Kushdo që mendon se korrupsioni në Unmikistan ka përmasa bizare, le ta kujtojë që njeriu është kafshë që adaptohet ndaj ambientit. Gjithë këta Trushlerë e Johansenë... askush prej këtyre organizmave s’do të ish majur, sikur OKB-ja të mos e kish krijuar një habitat të përshtatshëm. Por në Kosovë, ata kanë gjetur një privilegj të cilin s’e kanë parë ëndërr as monakët e mesjetës. Për këtë do të shkruaj në artikullin e ardhshëm.

Më 18 gusht 2000, UNMIK-u i miratoi vetes imunitet në Kosovë. Aty e tutje, pushteti më i lartë në Kosovë u bë i paprekshëm për ligjin. Vendimi ishte retroaktiv.

Kosova ta kujton Suedinë ashtu që mysafiri duhet t’i heqë këpucët. Ato i merr nikoqiri, e t’i kthen prapë kur vjen koha të dalësh. Kjo shprehi katundare ka vlerë edhe në kryeqytetin e Prishtinës. Për të arritur te zonja Xhezide Zogiani, duhet të kalosh nëpër baltë, vajra, e plehra kuzhine. Kush s’i ka sytë mund të bie në kanalizim. Kapakët e kanalizimit peshojnë 20 kilogramë dhe hekurishtet janë eksporti i parë i këtij vendi. Por në apartamentin e zonjës Zogiani, pjesë e një ndërtese betoni, ka parket të larë, shtrojera të bardha, e serveta të hekurosura. Si dhe limonadë.

Xhezide Zogiani e mban mend fort mirë suedezen bionde nga SIDA e cila në prill të 2003-s i mësoi gratë e hekurudhës që t’i ushtronin të drejtat e veta. Se si ato kishin vlerë si meshkujt, se si Kosova ishte vend me ligj, drejtësi, e barazi gjinore. Zonja Zogiani u gëzua shumë nga leksionet e suedezes.

Pak më vonë, atë e flakën nga puna, pas 29 vjetësh punë në hekurudhë. Ndërmarrja duhej të zvogëlohej. Por pse pikërisht unë? “Shiko këtu”, thotë zonja Zogiani, e ma tregon një diplomë, “Punëtore shembullore”. Veçse ajo ishte gruaja e vetme në nënndarjen e vet. Edhe tjetërkund u veprua njësoj. Burrat pa përvojë mbetën, ndërsa gratë me përvojë u flakën. Kështu, nëntëmbëdhjetë gra pranë UNIM Railways u kujtuan se ishin diskriminuar. Ja pra SIDA, faturën e leksioneve: ato u bënë tok dhe kërkuan që flakja e tyre të shqyrtohej në gjyq.

Por do ti, kjo s’u eci. U thanë se po t’i kishë diskriminuar një ndërmarrje private, gjykata do ta shqyrtonte lëndën e tyre. Por mjerisht, hekurudha është nën UNMIK-un. Dhe OKB-ja, i njoftoi gjykata, gëzon imunitet në Kosovë. Kështu që vendimi nuk mund të shqyrtohet. Është i pakthyeshëm. (VIJON)

-----------------

“Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze: “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (5)

DREJTËSIA E UNMIKISTANIT - “Executive orders”

Shkruan: Maciej Zaremba

Xhezide Zogiani s’u besoi veshëve, si më thotë. Asaj OKB-ja sapo i kish thënë që të mos e duronte diskriminimin. E se “gjithkush që kërkon t’i mbrojë të drejtat e veta civile... e gëzon të drejtën e gjykimit të paanshëm dhe publik”. E tashti i thoshin se ato parime që OKB-ja u mëson tjerëve vlejnë për tjerët – por jo për vetë OKB-në! Athua është kështu përnjëmend!?
Po, është. Është e pakuptueshme, shkretëruese për misionin e OKB-së në Kosovë, por krejtësisht e vërtetë. Ekzistojnë sall dy rajone në Evropë ku qytetarët s’kanë ku të qahen për të drejtat e veta civile, as në vendin e vet e as në Strasburg: Rusia e Bardhë është një prej tyre, Unmikistani kosovar i dyti. Para se të provojmë të kuptojmë se si ka ardhur puna gjer këtu, le të përjetojmë se si mund të ndjehen pasojat.

KFOR-i i ka sot 17 000 ushtarë. Ata i binden NATO-s, që i bindet OKB-së. Një ditë prej dite, ata e shohin një veturë të dyshimtë. Ndoshta ka kokainë, ndoshta është e vjedhur. E marrin për hetim. Jo, or, qenka e pastër. Por kur pronari, ta quajmë Paloka, shkon për ta marrë veturën e vet te KFOR-i, vetura është zhdukur. E po, duket që e paskan vjedhur, konstatojnë ushtarët, që mund të jenë nga Azerbajxhani. S’paske fat, or, mik... Kompensim? Mos u lodh të shkosh te UNMIK-u, ata s’përgjigjen për ushtarët. As te NATO-ja, ajo s’përgjigjet për repartet e përveçme. E pra, ku të ankohet Paloka? Te Ministria e Mbrojtjes në Azerbajxhan. Apo mos ishte një epror turk që kishte kujdestarinë mbrëmë? Se atëherë do të shkosh në Ankara. Hajt, udha e mbarë!

Në KFOR ka reparte nga 36 vende, pos tjerash nga Rumania, Moldavia, Maroku dhe Mongolia. Tjerat po ia lë fantazisë së lexuesit.

Nuk e di saktësisht se si ndjehet sot zoti Paloka. Por kam folur gjerë e gjatë me doganierin Bedri Shabanin. Të dhembë zemra kur e dëgjon këtë burrë të stërmadh tek e rrëfen historinë e vet me zërin e një fëmije që ka humbur besimin.

Bedri Shabani ka bërë mu ashtu siç dëshiron OKB-ja që të bëjnë kosovarët. Ai e ka thyer zakonin shqiptar. Kur ai zbuloi se një varg i shefave të vet brenda doganës ishin mitosur nga përvjedhës të mallrave, ai mblodhi dëshmi dhe vajti drejt e në policinë e OKB-së. “I kisha 5 kg dokumente”. Koha kaloi, e s’ndodhi asgjë. Atëherë ai doli në shtyp. Ishte trim budalla, se në Kosovë ta heqin flamën për më pak. Dhe, ndodh befasia. Shefi i doganës arrestohet! Por lirohet pas pak, me urdhër të një gjykatësi të OKB-së. Gjykatësi shqiptar ankohet, qahet se e kanë anashkaluar, e akuzon OKB-në se saboton drejtësinë. Por njerëzit në rrugë i ngritin supet. Ata e njohin goxha mirë këtë stil.

Si thua ti, qëllon që guvernatori i Kosovës, diplomati gjerman Mikael Shtajner, kalon me vajzën e njërit prej shefave të doganës, që është mik i ngushtë me të arrestuarin. S’ka të keqe nga dashuria, thonë disa (ata më vonë u martuan). Por kujt t’i ankohet tash Bedri Shabani, kur guvernatori është i anshëm? Ai i shkruan Kofi Ananit. Ma tregon edhe kopjen e letrës. Më duket si përrallë. Vartësi besnik qahet kundër guvernatorit dhe i lutet me fjalë të thjeshta perandorit që ta mbrojë drejtësinë.

Gjer këtu ndoshta s’ishte katastrofë ende. Nuk e thotë dot askush se kush ka gabuar. Por tani ndodh e paimagjinueshmja. Shabani flaket nga doganat. Ishte gabim i pafalshëm, shkruajnë Doganat e UNMIK-ut, t’i shkruash Kofi Ananit. Nuk ishte fare gabim, vlerëson gjykata në Prishtinë, aty ku ankohet Shabani. Kofi Anani është autoritet suprem në Kosovë, atij mund t’i dërgohen ankime, Shabani ka ushtruar të drejtën e shprehjes së lirë. Pushimi nga puna është i paligjshëm.

A s’është kjo trimëruese? Së pari Shabani, një baba i gjashtë fëmijëve që rrezikon bukën e gojës, pastaj këta gjykatës ballkanikë që i kanë studiuar me gjithë mend të drejtat njerëzore. Thuajse OKB-ja qenka afër t’ia dalë mbanë misionit të vet.

Them se është më mirë të mos e përmbledh fare reagimin e UNMIK-ut ndaj këtij aktvendimi. Përkthimi më adekuat është: të drejtat njerëzore futni në bythë. Ne bëjmë si të na teket.

Tingëllon mbase tepër vrazhdë? Ja atëherë kështu: Kanë kaluar tre vjet qëkur gjykata e ka anuluar flakjen e zotit Shabani nga puna. Ai është ende pa punë. Shefi i doganave të OKB-së refuzon t’i bindet gjykatës së vënë nga OKB-ja, e cila ka vendosur sipas ligjeve të prera nga OKB-ja. Dhe s’ka njeri që mund ta detyrojë ndryshe.

Ju tregova këtë histori në detaje, meqë është tipike. Në Kosovë ka mijëra zogianë e shabanë, për të cilët OKB-ja s’është veçse padrejtësi e iluzioneve të thyera. Por ka edhe rrëfime tjera. Ekziston një shtëpi në Prishtinë me tabela të bardha. “Was is das?”, e pyes shoferin. “Das is Hilfe!”, ndriçon ai.
Si suedez, kjo ta ngrohë zemrën. Ombudsperson, thotë mbishkrimi në tabelë. Termi burimor “Ombudsman” OKB-së iu duk se e shprehte pabarazinë gjinore, e OKB-ja e do fort barazinë gjinore, të paktën në tabela.

Ombudsmani ka qenë institucioni i vetëm kosovar ku vendasit kanë mundur të ankohen kundër pushtetit. Mijëra kanë bërë ashtu gjatë viteve. Të gjithë kanë marrë përgjigje, disa kanë fituar. Por atyre më të dëmtuarve, ombudsmani s’ka mundur t’u ndihmojë.

Marek Antoni Novicki, jurist ndërkombëtar me rrënjë në lëvizjen polake për të drejta qytetare, që ishte ombudsman i Kosovës për pesë vjet rresht, e kupton hidhërimin kundër OKB-së. “Gjithçka është në raportet e mia”. Aty shkruan se në Kosovë, është vetë OKB-ja që i thyen më së shpeshti të drejtat e njeriut. E se qytetarët s’kanë si të nxjerrin drejtësi karshi OKB-së.

“Në aspektin ligjor, Kosova është vrima e zezë e Evropës”, thotë Novicki. “Është tamam kafkiane. OKB-ja arrin për t’i mbrojtur të drejtat njerëzore – dhe i privon njëherësh qytetarët nga të gjitha mjetet ekzistuese për t’i ushtruar këto të drejta”.

Ky privim ndodhi më 18 gusht 2000. Atë ditë, guvernatori i miratoi imunitet (edhe retroaktiv!) ligjor tërë misionit. Tërë organet e OKB-së në Kosovë, si të punësuarit civilë, ashtu edhe ushtarët, gjithsej 60 000 vetë, u vunë mbi ligjin. Ata s’mund të pandehen, të paditen, madje as të hetohen, as nga madhorit lokale të drejtësisë, e as nga askush tjetër. Përjashtim i vetëm janë ushtarët që pandehen nga qeveria vetjake. Veç nëse dikush kryen krim serioz mund t’i tërhiqet imuniteti – nga Sekretari i Përgjithshëm, e vetëm dhe vetëm nga ai.

Novicki thotë se ky vendim ishte i paligjshëm, i palogjikshëm dhe komplet shkretërues. I paligjshëm, pse vetë ndeshet me Konventën e Evropës. “Nuk thirresh dot në të drejtën e gjykimit të drejtë – neni 6 – nëse pushteti është imun ndaj ligjit”.

Jologjik, meqë qëllimi i imunitetit në misione tjera ka qenë që ta mbrojë personelin e OKB-së nga pushtetet vendore, nga policë të droguar afganë apo nga gjykatat islamike në Sudan. Po në Kosovë? Aty vetë OKB-ja është pushtet i vetëm sovran. Ajo vendos vetë mbi policinë, shkruan ligje, e emëron gjykatës. “Ajo që ndodhi në Kosovë”, thotë Novicki, “është se pushteti u bë imun karshi vetes. Ai s’kishte më nevojë që t’i respektojë ligjet e veta”.

E pyes Novickin nëse OKB-ja mendonte që personat e saj ishin engjëj. Imuniteti nuk i shfuqizoi sall kosovarët. Edhe UNMIK-u e ka pasur të vështirë qysh atëherë që t’i disiplinojë vartësit e vet. “S’beson se mendonin fare asokohe”, përgjigjet Novicki.

Atëherë e pyes zotin Hans Korell, athua si mendonte ai vetë. Atëbotë ai ishte shef ligjor i OKB-së në Nju Jork, ai e autorizoi imunitetin. A ishte, vërtet, punë e urtë që t’i imunizosh doganierët, policët, të gjitha madhorit e Kosovës karshi ligjeve të OKB-së?
Hans Korellit i ndalet fryma kur dëgjon detajet. “Çfarë thua, or! Natyrisht që s’qe menduar ashtu!”. Ky interpretim, thotë zoti Korell, është keqinterpretim i vrazhdë i imunitetit. Nuk patëm thënë që ta mbrojmë një polic të OKB-së që nget veturën i dehur, meqë ngasja e veturës në gjendje të dehur nuk është pjesë e misionit ndërkombëtar. E çka atëherë për drejtorin i cili (në artikullin tim të kaluar) ikën pa dënim prej llogarisë telefonike? “S’e patëm thënë kurrë që imuniteti do të vepronte në këtë mënyrë!”.

Jo pra, qartë që jo. Por kështu është interpretuar ai, sipas raporteve të ombudsmanit. Pushteti u bë i paprekshëm nga ligji. Për juristët e OKB-së mbetet detyrë urgjente të marrin vesh se si ka ndodhur kjo rrëshqitje.
Në vitet 1970, në SHBA dhe në Itali u kryen disa eksperimente sociale (Milgram, Zimbardo) për të parë se ç’ndodh kur disa njerëz kanë pushtet të pakufizuar mbi tjerët. Disa prej eksperimenteve u desh të ndërpriten, pse u bënë të frikshëm. Them se Kosova është një eksperiment i tillë, padije, i papërgjegjshëm, por në shkallë të plotë. Efektet do t’i kuptosh kur të shohësh kosovarët te ndezin veturat e OKB-së. Por çka zbulon kjo për ne, për demokracitë tona?

Druaj se ato janë tejet fragjile. Se ato qëndrojnë më pak falë bindjeve tona, e më shumë falë frikës nga sanksionet. Kur imuniteti kosovar na çliroi nga frika e sanksioneve, u deshën sall pak muaj që demokratë besnikë nga Kopenhaga apo Parisi t’i flaknin parimet njërin pas tjetrit: Habeas Corpus (askush s’bën të burgoset pa gjyq të paanshëm), paanshmëria e gjyqësorit, barazia para ligjit.

Kosovarët, vërtet, s’ishin qengja më 1999, por ju betohem se ata s’i ka urtësuar gjë as ky tretman tetëvjeçar si të ishin heretikë të ndjekur. Cili suedez do t’u bindej ca ligjeve të shkruara sall frëngjisht? Pa shikoni nivelin e arrogancës koloniale: në Kosovë, ku çdo i pesti nuk di shkrim-lexim, e ku rryma ndalet orë e çast, OKB-ja pret ligje sall në anglisht, e që mund t’i gjesh vetëm në internet. E nëse ndodh, ruana Zot, që ndonjë gjykatë të ankohet, kjo nuk ndryshon gjë, pse në Unmikistan gjykata i bindet guvernatorit, i cili mund ta zhvendosë një gjykatës, e t’i injorojë të gjitha aktvendimet që s’para i pëlqejnë.

Këtu paraburgoset një gangster i njohur. Por ai është i popullarizuar, disa e shohin si hero çlirimtar. E pakëndshme, mund të ketë protesta... E po, UNMIK-u e urdhëron gjykatësin ta çlirojë të pandehurin. Kjo nuk ndodh askund në Evropë, pos në Kosovë. Apo anasjelltas: një gjykatë (me gjykatës ndërkombëtarë) vendos ta çlirojë një të paraburgosur për mungesë provash. Megjithatë, guvernatori dëshiron ta mbajë atë prapa grilash. Kështu që ai i urdhëron gardianët ta shpërfillin aktvendimin. S’është e mundur as në Indi, por nën OKB-në është e mundur: “Executive orders”, urdhra ekzekutive quhen këta, që i mbajnë njerëzit brenda burgut pa hetim, pa vendim, pa afat, e pa të drejtë ankese. (VIJON)

----------------------

“Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze: “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (6)

Burrëria, guximi, e çorapëzat mbi çizme

Shkruan: Maciej Zaremba

Në nëntor të 2005-s, komisionari për të Drejta të Njeriut i Këshillit të Evropës, zoti Alvaro Gil Robles, pati lëshuar kushtrimin në Le Monde. A është e mundur që kemi një Guantanamo në zemër të Evropës? Si senior, e kemi. Bondstell quhet, një bazë amerikane pranë kufirit maqedon, ku të burgosur në po ato anembanat e portokallta si në Kubë, rrinë pa afat, pa proces, pa avokat apo aktvendim. Sepse guvernatori i OKB-së mendon se janë terroristë. Ombudsmani Novicki s’i ka lënë dy gurë bashkë duke protestuar kundër këtyre abuzimeve. Por te kush të ankohet? Edhe mbi Xhorxh Bushin është dikush, është Gjykata e Lartë. E mbi governatorin e OKB-së është veç Zoti.

“A kjo qenka ajo barazia mes njerëzve”, më thotë Fatmiri në Prishtinë. Ma tregon një foto ku shihen ca burra duke dalë nga një ndërtesë. “Janë gjykatës”, thotë ai, “që e kanë dënuar një bos të mafies shqiptare. Shumë e parëndomtë në Kosovë, shumë e rrezikshme për shëndetin. Ja, këqyr! Ai majtas është britanik, i rrethuar nga truprojat. E përcjellin deri te vetura, që është e blinduar. Do ta ruajnë edhe në gjumë. Britaniku ka rrogë tridhjetë herë më të lartë se këta dy djathtas, që janë gjykatës vendorë. Ata rrezikojnë më së shumti, i kanë familjet këtu. Por lihen pa mbrojtje”.

E ç’t’i përgjigjem unë, veç i shtrëngoj dhëmbët. Nga të gjitha abuzimet e OKB-së, kjo tradhtia e saj kundër atyre pak guximtarëve që e kanë sfiduar korrupsionin dhe mafien është më e pafalshmja.

“OKB-ja i ka tradhtuar kosovarët më të shkëlqyer e më idealistë në favor të atyre më të paskrupujve”, shkruajnë dy ish-bashkëpunëtorë të UNMIK-ut, Uit Mejson dhe Jan King. “OKB-ja do të pendohet thellë për këto të pabëra”, shkruan gjykatëse Dejvid Marshall, që e ka vëzhguar Kosovën për llogari të OSBE-së.

Si ndodh atëherë që këto të pabëra nuk janë përmendur në media tash tetë vjet? Një përgjigje e mundshme është, se mua më mori gjashtë muaj për të mbledhur njoftime të besueshme për këta artikuj.

Si duhet të bëjë njeriu për të kuptuar se çfarë pune bën “Claims Office”, Zyra e Ankesave, në Prishtinë? Zyrtarët pohojnë se kosovarët mund të drejtohen aty p.sh. nëse OKB-ja ua ka dëmtuar veturat apo të ngjashme. Sa ankohen? Si mirëpriten? Unë u desh që të lajmërohesha te roja në selinë e UNMIK-ut. Aty ishin të ngjeshur pesë djem në bluzat e kaltra të UNMIK-ut. Studionin mbase dikur medicinën apo ekonominë, tashti punojnë si roje për trefishin e pagës së profesorit. Jo, s’bën të hyj. E po, e thërras shefen e zyrës për ankesa. Ajo më drejton te shefi i vet, i cili as ai nuk flet me media. Ai më drejton te Zyra për Media e UNMIK-ut.

Ky vend është pesë kilometra larg. Në portë shkruan se zyra është e hapur shtatë ditë në javë, por askush s’e hap derën në ora tre një të martë. I thërras të pesë numrat në derë, s’ka përgjigje. Shkoj te një internet café, pres sa kalon ndërprerja e rrymës, e i dërgoj e-mail njëfarë Georgy Kakukut, emrit të parë në listë. Pas dy ditësh, shoh se s’ka ende përgjigje. I mëshoj derës me grushte sërish, e ç’të shoh – një njeri! “Hi, I’m Jeff Bieley”, më thotë amerikani, ndërsa i bën me dorë një vendasi të përkorë që t’ia vendosë pjatën e drekës mbi tavolinë.

Jo, OKB-së s’i ka arritur ndonjë letër nga DN. “I shkruat mr. Kakuk? Ha, ha, ai ka ikur prej këtu qëkur... Si the, është ende emri i tij si përgjegjës?”

Jo, mr. Bieley nuk mund të më vejë në kontakt me Claims Office. Mund ta pyes atë vetë, e përmes tij t’i marr përgjigjet. Merr maks një javë. Po desha të shtroj pyetje pasuese? Tre ditë, jo më shumë. “Sa kohë do të qëndroni në Kosovë?”.

Nga 6 000 funksionarët e UNMIK-ut, janë sall tre që mund të flasin me shtypin, me shpjegon zoti Bieley. Të gjithë tjerët shkojnë përmes tij. Okej, i them, ja pyetjet e mia. “A jo, m’i dërgoni me e-mail”. Në Kosovë, ku gjysma e vendit ka rrymë sall tre orë në ditë!? Mr. Bieley i ngrit supet e më bën shenj se bisedës informative i ka ardhur fundi.
Pyetjet e mia i dërgova në adresën bieley@un.org më 24 qershor vitin e kaluar. Përgjigjen po e pres ende.

Mundet që juristët e OKB-së s’e dinin se çfarë kishin bërë kur i ngulfatën gjykatat kosovare e kur u mbyllen gojën njerëzve të vet. Por tjerët e kanë kuptuar goxha mirë. Pas tetë vjetësh të këtij eksperimenti, Kosova është shndërruar në qendër të trafikimit me gra e droga. Kujto, pra, këto herën tjetër kur të shikosh këta ballkanikë tek gjuajnë me gurë, u vënë flakën veturave të OKB-së e bëjnë bujë. Do t’ju thonë se atyre Nju Jorku u ka ofruar zemrën e demokracisë, por se ata s’kanë mend ta pranojnë.

Kjo s’do të jetë e vërtetë. Atyre u është ofruar llumi. Pse ka ndodhur kështu, këtë do të orvatem ta kuptoj në artikullin e fundit.

Burrëria…

A munden policë nga diktaturat t'ia mësojnë tjetërkujt ligjin e rendin? Se kështu ndodh në Kosovë. A mund ta ndërtosh një shtet me të punësuar të përkohshëm? Në artikullin e fundit të serisë "Kolonia Kosovë", Maciej Zaremba e kërkon frymën e vërtetë të OKB-së dhe e gjen Mikelin suedez.

"Ishte vështirë të koncentrohesh", thotë Mikeli. Por çka ndjeu në ato momente? "Është tmerr të tregosh - por s'ishin aspak mendime pozitive".

Veç kur më rrëfen se si ai dhe ushtarët tjerë kishin falënderuar shoqi-shoqin pas asaj që kishte ndodhur, arrij të kuptoj se çka është duke më thënë. Termi mendime negative te ky rreshter suedez d. t. th se ata s'do ta mbijetonin natën. Vështirë të koncentrohesh d. t. th i tmerruar. Por ai s'i përdor këto fjalë. Në fjalorin e Mikelit, burrat nuk ikin. Ata rigrupohen.

Mike ka marrë pjesë në betejën e Çagllavicës, që ndodhi më 17 mars 2004. Besoj se lexuesi nuk e njeh. As unë s'e njihja, pa ardhur në Kosovë. E habitshme, kur ta kesh parasysh se ajo që ndodhi aty ishte aksioni më i rëndësishëm i armatosur i Suedisë këto 100 vjetët e fundit. Edhe më e habitshme kur kupton që u krye nga pjekës, zdrukthëtarë dhe vullnetarë tjerë, të udhëhequr asaj dite nga një epror që nuk iu bind urdhrit.

Mjafton sall kjo si arsye për ta rrëfyer këtë storje. Por ka edhe tjera: Atë ditë, trupat e OKB-së pësuan humbjen më të ndjeshme pas Srebrenicës. Para 17 000 ushtarëve dhe 4 000 policëve, banditë shqiptarë u vërsulën kundër minoriteteve të veta. 900 njerëz u plagosën, 19 u vranë, nja 30 kisha u shkatërruan, 700 shtëpi u dogjën, 4 500 vetë u vunë në arrati.

"Nuk arrij ta kuptoj", më thotë Hans Hokanson, kolonel-lëjtnant nga treva e Gotlandit, Suedi. "Ta mbrosh manastirin në Prizren - kjo është detyrë e ëndrrave për një ushtar. Kepa në të gjitha anët, një lum, një urë e vetme e ngushtë. M'i jep 20 burra, pa ta mbroj kundër 1000 vetëve. Çka ndodhi?"

E pra, çka ndodhi? Kur nja 200 ekstremistë shqiptarë, të armatosur me molotovë, arritën te manastiri i shek. XVI, e dërguan një negociator me flamur të bardhë. I cili i njoftoi gjermanët e K-Forit se s'do t'u prekte kush qimet e helmetave nëse skajohen diku, sa të djegin gjindja lirisht. Por nëse do të kundërshtonin do të vriteshin. Me ç'rast gjermanët i sprapsën autoblindat e veta dhe shikuan nga distanca djegien e manastirit.

"I ndoqëm udhëzimet tona", më shpjegon gjenerali i tyre, Holger Kamerhof. Sipas Rregullave të Angazhimit, që i ka secili ushtar në xhep, detyra e tyre ishte t’i mbronin jetët. Por aty nuk shkruante se mund të përdornin dhunë për një ndërtesë. Rezultati: Në mbarim të ditës, asnjë ushtar gjerman as ishte gërvishtur. Por gjithçka që duhej ta kishin ruajtur ishte përcëlluar. Sikur edhe ato që ishin nën rojën franceze, manastiri në Drenicë dhe shtëpitë serbe në Svinjare.

Atë ditë, Hans Hokansoni i kishte 700 burra nën komandë. Shumica suedeze, por edhe çekë, finlandezë, sllovakë dhe irlandezë. Ata u desh të ndërhynin aq rrëmbyeshëm, sa s'arritën të marrin as harta, as ujë. Mijëra shqiptarë ishin nisur drejt enklavave serbe Çagllavicë dhe Graçanicë ku ndodhen manastire të njohura. Në duar kishin shufra hekuri, gurë, ca armë zjarri, si dhe batanije të ngjyera në benzinë në maje të shkopinjve. (Kështu i djegin shtëpitë në Kosovë. I shtyjnë nëpër dritare e i ndezin.)

Hokansoni i rreshtoi burrat e vet para katundit, s’kish tjetër. Atyre u dhanë të njëjtin propozim si gjermanëve. "Hapni udhë!". U përgjigjën jo. Pastaj i shtrënguan radhët e bënë ballë. "Ishte si betejë mesjetare", thotë një vëzhgues. Kërbaçët kundër hunjve dhe mburojat kundër vargonjve, shtatëqind kundër dhjetë mijë shqiptarëve që sulmonin në valë. Sa do të bënin ballë?

Ndonjë orë, besonte Hokansoni. Për përforcime s’kish shans, se atë ditë po digjej tërë Kosova. Pas pak, kazerma suedeze ishte bosh. "Të gjithë që mund të ecnin ose qëndronin, kuzhinierët dhe mekanikët që s'kishin mbajtur kërbaç në dorë ndonjëherë". Askush s'i urdhëroi, ata erdhën vetë. U rrahën dy orë, katër, gjashtë... s'kishin ujë, alivanoseshin nga dehidrimi, përmirreshin, u thyheshin duart e këmbët, e plumbat u fishkëllenin mbi kokë. Por u rrahën njëmbëdhjetë orë pa pushim. Gjersa u err, e sulmuesit u lodhën. (VIJON)

--------------------------------

“Dagens Nyheter”, e përditshmja më e madhe suedeze: “MIRËSEVJEN NË UNMIKISTAN!” (7)

Një mision i OKB-së që s’është si një ekspeditë polare

Shkruan: Maciej Zaremba

Tridhjetepesë ushtarë u plagosën. Por Çagllavica nuk u dogj. Dhe manastiri në Graçanicë qëndron ende. Kur Hokansoni pa se do t'ia merrnin krahët, thirri në radio: "Mbrojeni manastirin... përdorni forcë vrastare në rast nevoje". Ndonëse ai e kishte në xhep të njëjtin doracak si gjermanët në Prizren. Por pse veproi ashtu?

Para se ta shpinin në Kosovë, Hokansoni mendonte se Departamenti i Jashtëm do t'ia mësonte historinë e vendit. Kur nuk ndodhi ashtu, ai i bleu librat vetë. Prandaj, e dinte se manastiri në Graçanicë është simbol kulturor serb. Po të prishej ai, tërë Serbia do të ngrihej në këmbë. Përndryshe, thotë Hokansoni, "çdo urdhër e ka një afat të skadimit. Kur mbetesh vetëm duhet të marrësh vendime vetjake".

"Asaj dite, ishte Hokansoni dhe burrat e tij që përbënë dallimin mes të mirës e të keqes", thotë gjenerali Anders Brännström, i cili ishte shef i Hokansonit në Kosovë. "Po ta kish priorituar edhe ai sigurinë e ushtarëve si tjerët, ndërgjegjen e Suedisë do ta kishë brejtur një Srebrenicë e re".

E tregoj këtë kaq gjerësisht meqë në gazetat e atdheut, aksioni i suedezëve gjeti më pak hapësirë se bytha lakuriqe e një idoli të popullarizuar. Ky më duket si ogur i kohës. Hokansonit i duket sall e çuditshme. Por, ndoshta, gjindja në Suedi mendojnë, thotë ai, se "ushtarët e OKB-së duhet sall t'u shpërndajnë kukulla fëmijëve e ta promovojnë barazinë gjinore. Atyre u vjen zor kur ta shohin me armë në dorë".

Kur NATO-ja dhe institutet e pavarura e analizojnë debaklin e 17 marsit, del se veprimi më i përgjegjshëm i një eprori paska qenë mosbindja ndaj urdhrit. Por vetëm suedezët dhe italianët vepruan ashtu.

Atë ditë, ushtarët gjithandej Kosovës e panë që s'i prinin një ushtrie, po diçkaje që dukej si një sanatorium në shëtitje. Çdo grup pacientësh i kishte udhëzimet e veta. Amerikanët s'luftonin dot me civilë. Sllovakët e kishin të ndaluar të përdorin kërbaçë. Gjermanët e kishin të ndaluar ta kapërcejnë rrugën, se aty mbaronte sektori i tyre. Etj. etj.

Këto quhen Caveat, kufizime që çdo shtet i ka kërkuar për të marrë pjesë në mision. Me pasojën që shumica e forcave të K-Forit ishin të papërdorshme në orën e zorit. Vetëm 17, nga 55 njësi, kishin leje të shtypin trazira. Dhe s'kish një gjeneral në tërë Kosovën që ta dinte se çka kishin të ndaluar përndryshe. "Disa ndoshta s'kishin as leje të rrinë jashtë shtëpisë pas orës pesë", përqeshet një epror suedez.

Ndoshta të thotë mendja që një mision i OKB-së është si një ekspeditë polare: Caku i qartë, udhëheqja e vendosur, pajisjet e duhura, specialistët më të shkathët e më të përkushtuar ndaj detyrës. Ke të drejtë ta kërkosh këtë, shkaku i rrogave të larta dhe faktit se 229 vetë konkurrojnë për çdo vend pune këtu. Por misioni i OKB-së në Kosovë ka shumë pak nga tërë këto. Atë s'mund ta krahasosh me ndonjë fenomen të njohur, por ka ca ngjashmëri me qendrën shëndetësore në qytezën [suedeze] Sveg.

Në Sveg, doktorët ndërrohen çdo javë. Në Kosovë, ushtarët i kthejnë sapo të kenë mësuar ta gjejnë rrugën. Gjashtë muaj është afati i rotacionit, njësoj si për policët. Guvernatori ndërrohet për vjet, shumica e funksionarëve po ashtu. Por këtu mbarojnë krahasimet me Svegun. Se kur aty mjeku i radhës bën ordinim të gabuar, atij i del problem me Drejtorinë Kombëtare të Shëndetit. E kur një polic i OKB-së e flak në plehra një kallëzim penal, ai s'ka pse të trembet. OKB-ja s'ka sanksione për shkelje të detyrës zyrtare. Më e keqja që mund të të ndodhë është të mos ta zgjasin kontratën.

Një britanik më tregon se ekziston një kthinë në policinë e OKB-së, e mbushur gjer te pullazi me kallëzime penale të palexuara. Më duket e besueshme, se shumica e krimeve në Kosovë nuk hetohen. Por pse të hetojnë policët, kur s'kanë qejf? Kjo, në fakt, s'është fare pyetje pa lidhje. Si edhe kjo tjetra: Çka bën zoti Bangura në Prishtinë? I mëson kosovarët si t'i drejtojnë hekurudhat, për 8 000 euro në muaj. Hekurudhorët vendorë që u duhen të jetojnë me 150 euro në muaj ndjehen paksa të poshtëruar nga ky sistem, aq më shumë pasi zoti Bangura s'ka lidhje me trenat. Si të ketë. Ai vjen nga Siera Leone, ku pampuri u ndal së fundi më 1975. Ai është ekspert i porteve ujore.

Zoti Bhatakarja nga Bangladeshi, në anën tjetër, nuk është ekspert në asgjë. Ai është roje i parkingjeve, s'ka patentë shoferi, e flet veç bengali. Por, ndoshta, ka paguar mirë në Daka, se tashti është polic i OKB-së. Janë me qindra si ai, individë inkompetentë në policinë e OKB-së, në ekonomi, e në drejtësi. Apo si thua për një ekspert ligjor të plazheve që heton vrasjet. Ata vijnë shpesh nga "non skiing nations", vende pa skiatorë pra, që është zhargon i OKB-së për Afrikën dhe Azinë.

Jo, ardhja e tyre në Kosovë nuk është enigmë. Është fjala për sistemin e OKB-së. "Është e rëndësishme të duket që krejt bota merr përgjegjësi", na njofton një diplomat. Tashti, vërtet, disa nuk vyejnë, "por kuotimi i tyre është çmimi që ne duhet ta paguajmë për legjitimitet".

Cilët ne? Çmimin po e paguan Kosova. Kush beson përnjëmend se një forcë policore nga 44 shtete, prej tyre gjysma vende gjysmëdemokratike, prej tyre gjysma diktatura, prej tyre gjysma që s'i kuptojnë kolegët e vet, prej tyre gjysma që s'janë as policë, do ta rrezikojnë jetën e vet për ta promovuar ligjin e rendin në një vend që s'ka njohur kurrë diçka të tillë?

As që e kanë bërë ndonjëherë. Ata kanë ndenjur duarkryq, ndërsa mafia ka infiltruar madhorit kosovare dhe misionin e OKB-së. Kjo histori na mëson, se OKB-ja ka nevojë për një korpus të vet policor, me inspektorë nga vendet e BE-së, që janë gati të ndërhyjnë me afat të shkurtë – e, të cilin, duhet ta paguajmë ne.

Nëse lexuesi mendon se ky artikull ka të bëjë me probleme të largëta që s'kanë të bëjnë me të, dua ta njoftoj se mafiozët nga Kosova janë krerë të heroinës në qytezën [suedeze] të Kalmarit, e të skllevërve të seksit në Oslo. Ata do ta sponsorojnë Qeverinë në Prishtinë, atë ditë kur të shpallet pavarësia. E pra, ky nuk është faji i Kosovës, po faji ynë, që e kemi lejuar të ndodhë.

Asnjë nga shtatë guvernatorët e Kosovës nuk ka provuar të matet me ligat e gangsterëve kosovarë. Më e fuqishmja prej tyre, me rrënjë nga guerilja e UÇK-së, pothuajse gëzonte imunitet nën OKB-në, që druante se ata ndryshe mund të shkaktonin trazira. Madje edhe t'u bëjë dëm personelit të OKB-së. Nga ky shkak, OKB-ja s'i ka kërkuar kurrë fajtorët e qindra vrasjeve kundër serbëve, romëve (e kolaboratorëve të pandehur) që ndodhën më 1999.
Ky ishte një kompromis shkretërues. Por jo krejt i pakuptueshëm, kur ta kujtosh se si është i ndërtuar misioni i OKB-së. Ballafaqimi i krimit të organizuar kërkon strategji, qëndrueshmëri, guxim dhe sakrificë. E pra, një mision të mirëfilltë, një detyrë të frymëzuar. Por bashkësia ndërkombëtare, me gjithë faktin e emërtimit, s'ka një mision në Kosovë. Ajo ka të shumtën vagabondë të përkohshëm të OKB-së, të paguar skajshmërisht por pa përgjegjësi tjetër pos karrierës vetjake, ku Kosova është sall një episod kalues. E karriera promovohet nëse raporton stabilitet dhe sukses, jo luftime zjarri me mafien e trazira. (Pale më po raportove policë të plagosur të OKB-së.)

Kështu pra, shtatë palë guvernatorë të ndryshëm këtu raportuan stabilitet dhe përparim, duke lënë pas tetë vjetësh një provincë që kalërohet nga mafiet. Këtë tash do ta marrë përsipër BE-ja. Ndërsa kosovarët e rëndomtë, panë e mësuan. Ata në OKB paskan parime fine, por nuk i mbrojnë nëse u kushton. Ja sa të vlefshme na qenkan ato farë parimesh...

Pse dallojnë veprimet suedeze kaq bukur në këtë sfond? Inga-Brit Ahlenius, që shtiret sikur nuk është në Ballkan. Jo, do të kemi standard të njëjtë si në Stokholm, dhe pikë! Ushtaraku i repartit të blinduar Hokanson, që rrihet për serbët sikur të ishin nga katundi [suedez] Slite. Dhe ombudsmani, polak vërtet, por ah sa suedez në besnikërinë e vet pedante ndaj rregullave.
Kampi suedez Camp Victoria, jashtë Prishtinës, është një Suedi në miniaturë. Me kishë, stërvitore, zyrë postare, petulla me reçel dhe sortim të mbeturinave. Përjashta shqiptarët i flakin plehrat në rrugë, por këtu brenda ka kompostim, riqarkullim dhe standarde evropiane për mbrojtje të ambientit. "Mjerisht", na thotë kolonel-lëjtnanti Hokanson (heroi i Çagllavicës), "në tërë Kosovën nuk ka ndonjë post të certifikuar për riqarkullim të gomave". E çka bëni, atëherë? "E po... i kthejmë në Suedi".

Pamja e një kamioni, që kalon mijëra plehërishte të Kosovës për të arritur te stacioni i certifikuar për riqarkullim 2 000 km larg është, aq bizare sa të ndjellë ironi. Por do të abstenoj. Shkaku i Ahleniusit, Hokansonit, e Mikelit nga Gotlandi, ai që në fillim të këtij artikulli gatitej të vdiste në Çagllavicë. Ai është në Kosovë përsëri, në krye të një ekipi kërkues që gjurmon armë e eksplozive. Ndodh që ekipi i tij duhet të bëjë "hyrje të forta". Kjo d. t. th. që ata i mëshojnë një shtëpie në mesnatë, duke u vërsulur nëpër dyert e mbyllura e nëpër dritare. Por nëse dalin gabim, kalojnë në "ç’shkallëzim": "Kërkojmë falje, i varim armët, mbathim çorapëza mbi çizme, e fotografojmë gjithçka që kemi thyer, ashtu që të zotët e shtëpisë të mund të kërkojnë kompensim në Camp Victoria".

"Çorapëza mbi çizme? Mos u tall".

"Nuk tallem. Që të mos u ndotim qilimat. Ja si këto këtu". I nxjerr mbrapsht xhepat e xhokës ushtarake. Jashtë derdhen llamba, busulla, diçka vdekjeprurëse, e, në fund, çorapëza të kaltra nga ato që i mbathin në spitale.

Rreshteri Mikel thotë se ndodh që ata të cilëve u ka thyer dyert më vonë e gostitin me kafe. Për shkak të çorapëzave?

"Po. Sepse është shenj respekti".

"Përdor forcë vrastare" në njërën anë, çorapëza spitali në anën tjetër. Respekt... Them se OKB-ja ka se ç'të mësojë prej këtyre ushtarëve nga Gotlandi. Fol ç'të duash për popujt e çuditshëm të Ballkanit, por ata e kanë një karakter simpatik mesjetar: Përbuzin mbrojtës që s'e marrin veten seriozisht. Si p.sh. UNMIK-un. Por respektojnë kundërshtarë që i mëshojnë vetes pas. Si ky Mikeli, për shembull. (FUND)

technorati tags:UNMIK, Kosova, Kosovo, korrupcion, krim, mafia, OKB, UN

Blogged with Flock

Sërish vjen Martti

2007-03-19T21:39:00.000+01:00

eur@lbanian

Sërish vjen Martti

Seb Bytyçi

Në shkollën fillore detyroheshim të shkruanim hartime pa shije për pranverën, për marsin. Shkruanim për lule e bilbila. Pastaj erdhi marsi i vitit 1998 dhe përmbajtja e eseve filloriste për marsin ndryshoi. Marsi i vitit 2004, do të duhej të na detyronte që t’i vlerësojmë më me kujdes ato që shkruajmë. Nuk jam i sigurt se ka ndodhur kjo.

Me shumicë e pakicë

Muaji mars jo rastësisht e merr emrin nga perëndia romake e luftës, Mars. Në pjesën tonë të Europës, ku dimrat janë të ftohtë e verërat të nxehta, tranzicioni nga dimër në verë është mjaft traumatik. Gjakrat nxehen dhe kur kjo bashkohet me elemente tjera, mund të fitojmë një solucion mjaft të rrezikshëm. Këtë e pamë më 2004. Në fakt pakoja e Ahtisaarit nuk është asgjë më shumë se një kavanoz i madh me ujë të ftohtë akull për gjaknxehtësinë që treguam më 2004.

Kemi dëgjuar shumë ankesa për propozimin e Ahtisaarit për Kosovën. Një fakt që është përmendur shpesh është se në dokument fjala ‘serb’ përmendet shumë më shumë herë se fjala ‘shqiptar’. Qysh prej fillimit të negociatave, është ditur se ato në fakt ishin negociata për pakicën serbe e jo për statusin e Kosovës. Statusi i Kosovës dihej se do të ishte një lloj pavarësie. Nuk ka asgjë befasuese në faktin se dokumenti i Ahtisaarit përmend më shumë serbët se shqiptarët. Dokumenti i Ahtisaarit, është një listë e gjërave që fitojnë serbët në një Kosovë të pavarur. Shqiptarët e fitojnë Kosovën e pavarur.

Edhe pse e përsërisim gjithmonë se jemi shumicë në Kosovë, ne nuk e kuptojmë se jemi shumicë në Kosovë. Ne ende sillemi si një pakicë që ankohet gjithmonë. Shumica duhet të merr përgjegjësi për pakicën. Dhe ne jemi shumica.

Mos e dëmtoni çështjen

Një pjesë shumë e madhe e energjisë në Kosovë pas luftës, është shpenzuar në çështjen e statusit final, apo kërkesës së shqiptarëve për pavarësi. Dhe nuk jemi marrë me gjëra tjera me arsyetimin se janë të parëndësishme dhe se do të merremi me to ‘pas pavarësisë’. Edhe kur ligji merret me këto çështje (krimi i organizuar, pastrimi i parave, korrupsioni etj), sikur gjatë kësaj jave, ka njerëz që thonë se kjo nuk duhet të ndodhë se ‘nuk është koha tash’ dhe ‘dëmtohet çështja’. Në fakt duke mos e pastruar oborrin tonë ne kemi dëmtuar çështjen. Dëshira jonë e madhe për të mos e dëmtuar çështjen na solli një Përfaqësues Civil Ndërkombëtar me shumë pushtet në pakon e Ahtisaarit. Kemi dështuar që të fitojmë besimin e bashkësisë ndërkombëtare se mund të organizojmë shtet ligjor.

Mbi të gjitha këto ekziston rreziku se nuk po marrim mësim nga gabimet tona. Nëse nuk e kuptojmë përgjegjësinë tonë ndaj pakicave dhe nëse nuk krijojmë një shtet ligjor, sërish do të na vij Martti pas ca viteve. Pakoja e ndonjë Martti të ardhshëm të mundshëm, njëmend do të na dilte katërqysheli.

Washington, DC, SHBA

“POPULLI” vs. QYTETARËT

2007-03-01T19:09:00.001+01:00

Kolumne E Update'ueme: Mar 1st, 2007 - 19:18:24

“POPULLI” vs. QYTETARËT
Nga Seb Bytyci
Mar 1, 2007, 18:33

Email'o
Print'o

Seb Bytyci

Shkurti i vitit 2007 është për t’u mbajtur mend. Në këtë muaj u bë i njohur propozimi i ndërmjetësuesit të OKB-së Martti Ahtisaari për statusin final të Kosovës. Po ashtu në këtë muaj u mbajtën zgjedhjet e rëndësishme lokale në Shqipëri. Ngjarja e parë nxiti reagimin e grupit radikal “Vetëvendosje”, që rezultoi në sjelljen brutale të policisë dhe vdekjen e dy të rinjve. Ndërsa ngjarja e dytë nxiti reagimin e bashkësisë ndërkombëtare.

Të dyja këto ngjarje kishin aspekte pozitive dhe zhgënjyese. Personat që dolën në rrugë më 10 shkurt janë për t’u admiruar për kurajon e tyre që të thonë hapur atë që mendojnë. Ata nuk pajtohen me propozimin e OKB-së dhe nuk kanë frikë të dalin të protestojnë. Një kurajë e tillë qytetare është për t’u lavdëruar. Ata janë një grup i njerëzve që e thonë hapur atë që shumica e mendon: Kosova duhet të fitojë sovranitetin menjëherë, dhe ne nuk kemi çfarë të negociojmë me Serbinë. Fatkeqësisht, udhëheqësit e “Vetëvendosjes” përveç këtyre ankesave që kanë rreth procesit të negociatave dhe negociatorëve kanë edhe plane që synojnë t’i arrijnë me metoda të caktuara. Janë këto plane dhe metoda që sjellin dhunën dhe ia vjedhin shansin kurajos civile.

Udhëheqësit e “Vetëvendosjes” pretendojnë se përfaqësojnë popullin. “Populli” i tyre është një objekt amorf i cili endet në ajër si një balonë. Veç tjerash ata synojnë që të zëvendësojnë udhëheqësit institucionalë me “sundimin e popullit”. Ndërsa qytetarët e habitur pyeten si është e mundur që dikush që ata nuk e kanë zgjedhur t’i përfaqësojë ata. Edhe pse ata mund të jenë zhgënjyer me të zgjedhurit e tyre, ata nuk ndjehen mjaft të afërt me “Vetëvendosjen” për të rrezikuar jetën e tyre.

Në anën tjetër të Alpeve tona, qytetarët prisnin me orë të tëra për të votuar. Udhëheqësit e tyre nuk kanë arritur të garantojnë letërnjoftime për qytetarët që 17 vite! “Avangarda e popullit” (partitë) po bën çmos për të punuar kundër qytetarëve të cilët vetëm duan të votojnë si njerëz. Në Shqipëri partitë kurrë nuk e humbin shansin që ta ‘humbin shansin’. Dhe qytetarët e frustruar detyrohen të jetojnë në një shtet të shndërruar në turpin e Europës nga “përfaqësuesit e popullit”.

Ajo çfarë na duhet është më shumë qytetarë e më pak “popull”.

Seb Bytyçi është në prag të marrjes së magjistraturës në Analizë të Politikave Publike dhe Çështje Ndërkombëtare e Krahasuese. Ai kontribuon në blogjet evropiane A Fistful of Euros dhe South East Europe Online.

“POPULLI” vs. QYTETARËT

technorati tags:Populli, qytetaret, Kosova, Bytyci

Blogged with Flock

Ikja nga të qenit viktimë

2007-02-25T18:56:00.001+01:00

Valon A. Syla
valon.syla@gazetaexpress.com

Ka kohë që një shqiptar i Kosovës nuk është më viktimë.

Megjithëkëtë, shumica ende udhëhiqen nga ndjenja e të qenit si të
tillë. Kjo ndjenjë më pas po ndikon edhe në viktimizim e vërtetë të
atyre që mendojnë se janë. Por, kosovarët sot, mund të konsiderohen

lehtë si fituesit e ndëshkuar, por kurrsesi si viktima e radhës.

Bombardimet e NATO-së dhe aprovimi i rezolutës
1244, shpëtuan viktimat e Kosovës. Qysh nga 12 qershori
i vitit 1999, shpëtimtarët ndërkombëtarë filluan
të mos na konsiderojnë më viktimë. Por, koha e
gjatë e vuajtjeve nga represioni i agresorit serb e zgjati
te shqiptarët edhe kohën e ndjesisë së të qenit
viktimë. Edhe dëshira për hakmarrje, bashkë me
mos pranimin e statusit së fituesit, i ktheu shqiptarët
e Kosovës nga statusi i viktimës në agresor të
të vegjëlve të vet.
Kur filluam të ndëshkohemi për këtë, edhe më tej
fuqizohej ndjenja e të qenit viktimë.
Kjo ndjenjë, se dikush po na e bën me hile dhe se
ende po viktimizohen shqiptarët e Kosovës, është
shndërruar pothuajse në një varësi. Jemi mësuar të
sillemi me fytyra gjynahe dhe deklarata që kërkojnë
ndihmë, shpëtim dhe përkëdhelje nga i forti. Disa
deputetë, të burgosurit politikë, LPK, Vetëvendosje
e subjekte të tjera, vazhdojnë të sillen kështu edhe
pas ardhjes së të fortit.
I forti, në rastin e Kosovës, erdhi në trajtën e NATO-
së në vitin 1999 dhe së fundi përmes Grupit të
Kontaktit më 2005. Ata e ftuan Martti Ahtisaarin që
ta vulosë fitoren e kosovarëve. Por, kjo ndihmë, nga
shumë vetë publikisht u kundërshtua me fjalët si ato
se po na ndajnë, nuk po na japin boll dhe se përsëri
shqiptarët e Kosovës po humbin dhe po viktimizohen.
Një ndër ta është edhe Albin Kurti me shokët e vet,
të cilin ndjenja se po i bëhen të padrejta dhe se ende
po viktimizohen, në të vërtetë e shndërroi atë në viktimë.
Ai u burgos dhe atje brenda në çeli edhe më
tej do t’i fuqizohet gjendja e të qenit viktimë e vërtetë.
Kur ai të dalë nga burgu, të fortit pritet ta firmosin
fitoren e Kosovës, por do të jetë një sfidë shumë e
madhe për pjesën tjetër të shoqërisë t’i bindin këto
subjekte që e përcjellin Kurtin se nuk ata nuk janë
më viktimë. Por fitues të ndëshkuar.
Ndëshkimi i fituesve
Pikërisht këto subjekte ekstremiste të afërta dhe
të bashkuara me Vetëvendosjen nuk e pranuan kurrë
statusin e fituesit. Nuk e pranuan rezolutën 1244
që ishte një periudhë armëpushimi për t’u përgatitur
për fitoren e madhe që po vjen. Në shpërthim të
mllefit dhe hakmarrjes që ndodhi më 17 mars të vitit
2004, ne fituesit dëmtuam dhe shkatërruam kisha
dhe manastire orthodokse. Po ashtu edhe i përndjekëm
duke frikësuar shumë serbë, që si pasojë ikën
nga Kosova. Me këto veprime ndëshkuam fitoren e
ardhshme.
Natyrisht se çështjet si mbrojtja e serbëve dhe
mbrojtja e manastireve nuk ishin të përmendura në
rezolutën 1244, por ato i futëm vetë ne në rezolutën
e ardhshme duke menduar se jemi viktimë dhe më
pas duke e viktimizuar me të vërtetë vetën. Sigurisht
se ndëshkime apo kufizime që as nuk ishin në
rend dite të bashkësisë ndërkombëtare.
Si fitues, duhet të dalim nga ndjenja e viktimës
dhe të bëhemi shpëtimtarë. T’i shpëtojmë ata që
ndihen të kërcënuar nga ne. T’iu ofrojmë mbrojtje
dhe të drejta të veçanta. Gjithashtu ata që na kundërshtojnë
dhe mendojnë se janë viktimë të mos i viktimizojmë
për njëmend. Shqiptarët e Kosovës fituan,
andaj duhet t’i përkëdhelim viktimat e radhës.
Sepse ne si shumicë përfundimisht nuk jemi ata.
Ishim viktimë, por tashmë jemi fituesit e ndëshkuar.

technorati tags:Kosova, Status, 1244, Ahtisaari

Blogged with Flock

Boll ma

2007-02-23T21:01:00.001+01:00

Marshojnë cullak
Të rinjtë e INPO-s kanë marshuar gjysmë lakuriq
nëpër rrugët e qytetit për të protestuar kundër
krimit, frikës, korrupsionit dhe qeverisjes së keqe

technorati tags:Kosova, Ferizaj, INPO, korrupcion

Blogged with Flock

Drafti i Ahtisaarit dhe mjegullësia e krijuar në opinion

2007-02-23T20:50:00.001+01:00

Marrë nga Express - Shkurt e shqip

Kosova nuk mund të qëndrojë në këtë status quo për

një kohë të gjatë, sikundër që nuk mund të kthehet më
nën Serbi. Por është pikërisht kjo finesë e vogël, “periudhe
kohe”, të cilën klasa politike e neglizhoi në mënyrë
absurde duke mos bërë asnjë hap për ta përgatitur opinionin
lidhur me zhvillimin dhe kthesat që do të mund
të merrte ky proces. Qytetari i thjeshtë që nuk ia ka idenë
politikës, nuk e di se sa te gjata, të mërzitshme dhe konsumuese
janë burokracirat ndërkombëtare.
Është pikërisht ky shpjegim dhe ky qartësim që Grupi
Negociator dhe elita politike në përgjithësi kanë dështuar
ta bëjnë. Ky dështim nxjerr në pah premisa pakrahasimisht
të rrezikshme dhe lë hapësirë që grupe dhe
individë të pakënaqur të mobilizohen me një qasje negative
ndaj procesit dhe të reagojnë dhunshëm. I njohëm
efektet e dhunës në mars të vitit 2004. Shkaku i
asaj revolte dhe djegies së kishave dhe monumenteve
serbe, sot në draftin për Kosovën e kemi të radhitur
pikën e “Mbrojtjes së Trashëgimisë Kulturore”.
Më 10 shkurt në Prishtine vriten dy persona dhe plagosen
shumë të tjerë, në protestën e 3000 protestuesve të organizuar
nga Vetëvendosja. Liderët politikë bënë ca
deklarate formale që tentojnë të senzibilizojnë opinionin
për rreziqet e dhunës.
Ky reagim do të ishte kuptimplotë vetëm nëse historinë
e Kosovës e shohim pas vitit 1999 e këtej dhe pjesën
tjetër e fusim në një vakum. Meqë kjo e fundit nuk është
e mundur, atëherë shihet se këta njerëz e neglizhojnë
rëndësinë dhe pozitivitetin e drafitit në përgjithësi, duke
u kapur për mungesën e fjalës pavarësi apo decentralizimin.
Së pari, një vend që kontrollon sovranitetin territorial
të tij, një vend që ka të drejtën të lidh dhe të negociojë
marrëveshje ndërkombëtare, përfshirë edhe të
drejtën për të kërkuar anëtarësim në organizatat
ndërkombëtare, një vend që do të ketë flamur, himn
kombëtar dhe forcë ushtarake, quhet shtet i pavarur.
Në teorinë e marrëdhënieve ndërkombëtare thuhet se
SHBA- të shkelën ligjin ndërkombëtar kur intervenuan
në Kosovë, pasi që ajo nuk mori aprovimin në Këshillin
e Sigurimit. Duke e parë problemin nga ana njerëzore
dhe duke lënë anash analiza burokratike, drejtësia dhe
fati ishin në anën tonë kur gjetëm përkrahjen te SHBAte
dhe NATO, akterë fundamental në politiken globale.
Kështu pra “Spillover” – i amerikan për Kosovën nis me
bombardimet dhe arrin te drafti i Ahtisarit, i cili me të
drejtë publikon ndarjen e Kosovës nga Serbia. Edhe një
pavarësi e mbikëqyrur është opsioni më i mirë i mundshëm
që i është dhënë Kosovës. Absolutisht, drafti i
diplomatit është në favor të shumicës shqiptare. Në
momentin që dal nga identiteti im kombëtar, unë e pranoj
që Kosova, me të drejtë, ka dalë e fituar nga ky plan.
Së dyti, duke qenë se arkitektë të këtij plani dhe ideatorë
të formimit të shtetit është arena ndërkombëtare, nuk
është e çuditshme që në këtë plan të hasen standarde
perëndimore. Decentralizimi është njeri prej tyre. Shpjegimi
që Vetëvendosja jep, “decentralizimi – ndarje,
ndarja – lufte” siç duket do të ketë tingëlluar me kuptimplotë
te veshi i qytetarit ne krahasim me ndonjë fjalim
të tepruar burokratik nga ana e qeveritareve. Decentralizimi
nuk çon në luftë.
Shtetet skandinave janë shembull ku komunat qeverisen
në mënyrë autoqefale. Një numër i konsiderueshëm
i komunave në Maqedoni janë të decentralizuara
dhe qeverisen mevetshëm nga shumica
shqiptare. Kjo nuk ka paraqitur asnjë problem për qeverinë
qendrore në Shkup, ashtu siç nuk do të shkaktojë
lëvizje tektonike në Prishtine.
Së fundi, propozimi i Ahtisarit është përkrahur nga ministrat
e Bashkimit Evropian. Ky hap është një progres
me vete, marrë parasysh se Evropa historikisht nuk ka
qenë aleatja jonë besnike. Bile- bile, muajin që shkoi
ndër shtetet që i thane JO pavarësisë së Kosovës në
Këshillin e Evropës ishin edhe Britania e Madhe, Gjermania,
Franca e Zvicra.
Prandaj nuk shoh arsye për të protestuar kundër këtij
procesi, e aq me tepër dhunshëm, ashtu siç nuk shoh
arsye për të mos qenë më shume se e indinjuar me këtë

klasë politike apo me këtë grup negociator.

Vjosa Musliu

technorati tags:Kosova, Ahtisaari, Status, Vetevendosja, Pavaresia

Blogged with Flock

"LËVIZJA DAUT"

2007-02-18T18:58:00.001+01:00

Një lëvizje e re për të gjithë ata që kanë zullum nga shefat e tyre. Lëvizja ka emrin Daut. Më poshtë mund të lexoni
rrëfimin e Dautit gjatë kohës sa ka punuar në Sekretariatin Zhvillimor Strategjik të Kosovës pranë Zyrës së kryeministrit.

Express

Prishtinë, 17 shkurt—

Daut I., një person i cili ka punuar
në Sekretariatin Zhvillimor
Strategjik të Kosovës pranë Zyrës
së kryeministrit, ka dërguar një
letër përmes postës elektronike
në gazetë, në të cilën akuzon shefin
e tij, profesor Muhamet Sadikun.
Dauti nuk ka lënë të zezë të Zotit
pa thënë për Muhamet Sadikun,
i cili mban pozitën e sekretarit të
SPZHSK-së. Në email thuhet se
kjo letër denoncuese e Dautit ndaj
ish-shefit të tij e simbolizon
mllefin e shumë njerëzve të ndershëm
dhe punëtorë të këtij vendi,
të cilëve u ka ardhur në maje
të hundës mentaliteti korruptiv,
abuzues dhe injorant që ka kapluar
institucionet politike, shoqërore
dhe kulturore.
Dauti akuzon profesor Sadikun
se e ka shtirë të punojë edhe punë
të tjera gjatë orarit të punës, për
të cilat ky i pari nuk ka qenë i obliguar.
"Përkthime të teksteve e pjesëve
t' librave për studentët e tu. Temat
e diplomave me i rregullu, prapë
për studentë (grafikonet i kërkojshe
prej të tjerëve). Gb muzikë
mp3 (90 % sllave) që ke kërku me
i rujtë në laptop, e masanej sa e
sa kopje i kam ba (çka bojshe me
ato CD s'e kam kuptu kurrë)", akuzon
Dauti profesor Sadikun.
Dauti më tej i shkruan profesorit
të RIINVEST-it se nuk e ka
ndërmend të bashkëpunojë me
të duke i sugjeruar atij që mos ta
ftojë më.
"E din asistentja jote e parë, ajo
që pat ba ndeshje me kerr t' punës
të dielën në ora 22:00, e cila vetë
kish nevojë për asistencë rreth
punëve të përditshme. E di këtë
se shumë shpesh është kërku prej
meje m'i ndihmu. Pse është punësu
ai person në "Projekt Nacional"
e din veç ti", thotë ai.
Kulminacioni i puënëve që ka
kryer Dauti, siaps letrës që ka dërguar,
ka qenë momenti kur profesori
ka kërkuar nga ai që të shkojë
të shlyejë borgjet ndaj Korporatës
Energjetike.
"Bile dojshe me t'i parku kerret
dhe me shku në KEK me ta pagu
rrymën për banesë", tregon ai.
Sekretari i Sekretariatit Zhvillimor
të Kosovës është akuzuar
edhe për muhabetet që ka bërë ai
në prezencë të Dautit për mënyrat
e regjistrimit me të njofshëm për
studentët e rinj dhe për atë se si
ata të kalojnë provimet më lehtë.
"Njo prej seneve ma qesharake
u kanë kur u munove me m'përdorë
mu për me i falsifiku dy oferta/
fatura të ekspertave të huaj, secila
në vlerë prej mbi 15.000 e
tu mendu që as unë s'do ta kuptoj
se çka jemi tu ba! Natyrisht që
t' ka dështu, këtë e dinë asistentja
jote e fundit dhe Zyra e
Prokurimit në ZKM", shpjegon ai.
Dauti përmend edhe një send
tjetër në këtë letër, duke i kujtuar
Sadikut se ka punuar 13 herë gjatë
vikendeve e sidomos ka punuar
me orar të zgjatur prej 10 - 11
orësh për punë jourgjente. "Përveç
kësaj, na ke mbetë borxh me rroga,
dikujt ma shumë e dikujt ma
pak. Çka ke ba me ato pare, s' po
dinë me shpjegu as ZKM-ja, as
MEF-i " , thotë ai.
Dauti është distancuar publikisht
prej profesorit Muhamet
Sadiku, por, sipas tij, është dashur
që të jepen më shumë hollësi, në
mënyrë që truri i tij i vockël të kuptojë
sadopak.
"Përmes emrit ironik dhe satirik
"Lëvizja Daut", ne, një grup i vogël
qytetarësh, dëshirojmë që Letra
e Dautit t'u shërbejë si inspirim
dhe leksion të gjithë atyre që çdo
ditë përballen me inkompetencën
dhe injorancën e udhëheqësve
tanë, si dhe t'u dërgojë të gjithë
dallaverëxhinjve të institucioneve
tona mesazhin se epoka e informacionit
e bën shumë më të
lehte dhe më të mundshëm demaskimin
e veprave të tyre",
thuhet në këtë letër.
Por, të gjitha këto i ka hedhur
poshtë profesor Muhamet Sadiku,
i cili Dautin e ka quajtur si njeri
të sëmurë.
"Ai ka humb vendin e punës, ky
është veprim i pakontrolluar. Janë
të gjitha letrat në Zyrën e kryeministrit
se si ne kemi punuar. Kjo
nuk më shqetëson', thotë ai.
Sipas tij, kjo është një konstrukt
i një njeriu të sëmurë. Sadiku thotë
se ai ka qenë në ekipin e tij në
cilësinë e asistentit, një përkthyes
dhe asgjë më shumë.

technorati tags:Muhamet, Sadiku, Daut, Levizja, Kosova

Blogged with Flock

E takuam armikun dhe ai jemi ne

2007-02-15T19:41:00.000+01:00

Seb Bytyçi

Protestat e 10 shkurtit të lëvizjes Vetëvendosje, janë të rëndësishme për Kosovën, por gjithashtu të rëndësishëm janë edhe reagimet ndaj tyre. Këta janë treguesë të mirë të gjendjes në të cilën është Kosova sot. Shoqëria kosovare po ngulfatet nga ideologji radikale. Jeta publike është thuajse e dominuar nga nacionalizmi.

Për të keqësuar punën edhe më, ekzistojnë dy rryma të nacionalizmit që po konkurrojnë njëra me tjetrën. Lloji i parë është ai të cilin e kisha quajtur Nacionalizëm Institucionalist. Ky lloj nacionalizmi haset thuajse në të gjitha sferat e jetës publike. Gjendet ne institucione dhe sidomos te një grup i intelektualëve. Kjo rrymë tenton të ngulfatë çfarëdo kritike ndaj kujtdo që ka të bëjë me këto institucione "kombëtare." Nëse dikush kritikon një zyrtar apo institucion për çfarëdo çështje qoftë fjala, ai person akuzohet se është "anti-institucionalist", që rrjedhimisht do të thotë "anti-kombëtar".

Kjo rrymë krijon një mburojë rreth zyrtarëve publikë. Pastaj, këta zyrtarë nuk hezitojnë t'a përdorin këtë mburojë për t'i mbuluar keqbërjet e tyre. Për më tepër, kjo frymë nacionaliste përdoret nga këta zyrtarë (të zgjedhur dhe të emëruar) për t'i arsyetuar keqbërjet e tyre, duke luajtur me simbolet e kombit. Kështu, keqpërdoruesit e mjeteve publike dhe besimit të qytetarëve bëhen të paprekshëm për shkak të rolit të tyre "kombëtar".

Lloji i dytë i nacionalizmit në Kosovë është Nacionalizmi Revolucionar. Kjo rrymë është e përzier me rryma majtiste dhe pretendon se institucionet qeveritare kosovare nuk janë legjitime. Këtu del në pah lëvizja Vetëvendosje, me liderin e saj karizmatik Albin Kurti, që qytetarëve kosovarë synon t'ua sjellë "sundimin e popullit". Edhe kjo rrymë manipulon me simbolet kombëtare, dhe sidomos me pakënaqësinë e qytetarëve. Gjendja e rëndë socio-ekonomike krijon rekrutë të gatshëm dhe kur i shtohet kësaj pasiguria politike fitojmë një grup njerëzish të gatshëm jo vetëm të dalin në rrugë, por edhe të përdorin dhunën.

Këto dy rryma e ushqejnë njëra tjetrën. Prandaj, kur njëra anë sulmon tjetra forcohet edhe më shumë. Kjo çon në një rreth vicioz të garimit të nacionalizmave.

Qytetarizmi i shtypur

Ky garim mes nacionalizmave shtyp jetën publike dhe vlerat qyterare (civile) në Kosovë. Qytetarizmi gjendet në mes të kudhës së nacionalizmit institucionalist dhe çekanit të nacionalizmit revolucionar. Edhe ato pak organizata që pretendojnë të jenë bartëset kryesore të shoqërise civile janë te prekura nga nacionalizmi. Albin Kurti, ia doli që një lëvizje me potencial që të bëhet një lëvizje e mirëfilltë qytetare t'a shndërrojë në një grup radikal. Kur qytetarët kosovarë dalin të kërkojnë të drejtën për vetëvendosje që u takon, ata vriten.

Nuk ka një grupim të shoqërisë civile që kanalizon frustrimin qytetar me situatën. Qytetarët kosovarë mund të zgjedhin mes dy opcioneve: të bëhen absorbues sfungjerik të reklamave pa shije të Ekipit të Unitetit apo të dalin në rrugë dhe të rrezikojnë të vdesin. As grupet e të drejtave të njeriut nuk janë në nivel të duhur. (Edhe pse dhuna e përdorur nga policia më 10 shkurt ishte e tepërt, reagimi i KMDLNJ vazhdon të jetë shumë joprofesional.)

Tërë kësaj situate nuk i ndihmon aspak fakti që pjesa dërmuese e OJQ-ve udhëhiqen si biznese. Edhe organizatat me anëtarësi të gjërë kanë humbur kontaktin me qytetarët dhe synojnë projekte afatshkurta. Nuk ka pasur asnjë përpjekje serioze, për të ringjallur shpirtin e aktivizmit civil të të 1990ave të hershme.

Mediat janë letargjike, në mungesë të një fjale më adekuate. Dy nga gazetat kryesore janë faktikisht të pllakosura sepse botuesit e tyre janë në Ekipin e Unitetit. Ato edhe pse mundohen të mbajnë paanshmëri, përmes rregullimit të brendshëm dekurajojnë gazetarinë hulumtuese. E vetmja gazetë që merret më me zell me investigime (Express) vuan nga probleme lehtë të evitueshme si arroganca dhe gabimet gjuhësore. Spektri i editorialeve në mediat kosovare rangon nga animi me njërin nga grupet në konflikt (Ekipi i Unitetit vs. Vetëvendosja) deri te qëndrimet si "Ju kam thënë më herët"! Mbi të gjitha, nuk e di sa është më rëndësi të diskutojmë për mediat kur kemi para sysh lexueshmerinë aq të vogël në Kosovë (Matësin kryesor të shoqërisë civile të Tocqueville-it).

Kosova si tenxhere

Me sistemin zgjedhor që kemi Parlamenti kosovar është hiç më shumë se një odë ku mbledhen përfaqësuesit e 'pleqve' kryesorë. Deputetët përfaqësojnë shefat e tyre partiak në vend të qytetarëve. Kemi një situatë ku qeveria nuk ka kontroll efektiv nga parlamenti dhe qytetarët nuk kanë asnjë shtysë as mundësi të kërkojnë përgjegjësi nga përfaqësuesit e tyre.

Sistemi i gjyqësisë çalon në të tëra aspektet. Asnjë zyrtar i nivelit të lartë nuk është paditur për korrupsion. Nëse përdorim këtë fakt si matësin kryesor të korrupcionit, vijmë në përfundim se Kosova ose nuk ka fare korrupcion ose nuk ka sistem gjyqësor funksional. Gjykoni vetë cili përfundim ka gjasa të jetë korrekt.

Të tëra këto çojnë ujë në mullirin e radikalëve. Dhe Kosova shndërrohet në një tenxhere me ujë që vlon. Duke mos pasur valvula të zbrazjes së avullit (dmth shoqëri civile funksionale), ajo tenton drejt eksplodimit.

Mbi të gjitha këto gjendet UNMIK-u jodemokratik, i cili funksionon si një kapak. Ai jo vetëm që nuk lejon hapësirë të zbrazjes së avullit, por tenton ta shtypë atë. Gjë që pastaj krijon edhe më shumë presion.

VETËVENDOSJE a vetëvendosje?

Qytetarët e Kosovës nuk duhet të lejojnë që të drejtën e tyre për të kërkuar vetëvendosje t'ua uzurpoje Vetëvendosja. Nuk duhet të lejojnë që aprovimin e tyre liderët t'a përdorin për përfitime personale. Shoqëria civile duhet të futet në lojë për kanalizimin e energjisë urgjentisht. Mediat duhet të bëjnë një punë më të mirë në informimin e qytetarëve sidomos për Pakon e Ahtisarit. Sistemi zgjedhor duhet të ndërrohet që të garantojë përfaqësim të votuesve. Dhe prezenca ndërkombëtare e re në Kosovë nuk duhet t'i gjasojë aspak UNMIK-ut.

Seb Bytyçi bën magjistraturë në Analizë të Politikave Publike dhe Çështje Ndërkombëtare në Indiana University – Bloomington, SHBA. Ai ka organizuar Koalicionin Kundër Korrupcionit të financuar nga UNDP dhe Zyra e Kryeministrit dhe është bashkë-autor i Raportit të Perceptimeve të Korrupcionit në Kosovë të botuar nga UNDP.

Dikush ka faj

2007-02-15T18:57:00.001+01:00

Mendimi i njëjtë

Kosova është vendi i cili synon të
bëhet shtet, me përmasa të larta
demokratike i cili në tërë botën është
duke u trajtuar si rast i veçantë. Në këtë
vend i cili pret që të bëhet pjesë e familjes
më demokratike në botë (Bashkimit
Evropian), qytetari i Kosovës nuk guxon
të mendojë ndryshe nga shumica.
Këtë e dëshmon protesta e fundit e organizuar
nga lëvizja Vetëvendosje, e
cila ka dalë në rrugë për të shprehur
pakënaqësinë e saj lidhur me situatën
e krijuar në vend. Por ky mendim
ndryshe i kësaj lëvizje po i pengon
shumë udhëheqësve kosovarë të cilët
po punojnë për një vend demokratik.
Ku qëndron problemi ? Pse një qytetar
i cili i ka dhënë votën LDK-se, PDK-së,
AAK-së, apo ORA-s, nuk e ka të ndaluar
të mendojë se pakoja e Ahtisaarit
është e mirë për Kosovën, ndërsa një
qytetar i cili përkrah idenë e Albin Kurtit
nuk ka të drejtë të mendojë se kjo
pako nuk është e mirë për këtë vend.
Ku qëndron problemi ?
Politikanët kosovarë dhe ata
ndërkombëtarë që janë kundër idesë
së Albin Kurtit nuk kundërshtojnë
mendimin e kësaj lëvizjeje, por veprimin.
Ky mendim i cili gjithkund në botë
mund të shprehet në botë duke protestuar
në Kosovë është i ndaluar. Formalisht
edhe këtu mund të protestohet,
por nëse është protestë e cila rezulton
në kundërshtim me idenë e grupit negociator
është e cenuar. Justifikimi i
atyre që nuk kanë dëshirë që dikush të
protestojë kundër tyre është se nuk
duhet të prishen rendi dhe qetësia. A
e prish rendin dhe qetësinë një qytetar
i cili proteston, apo e prish rendin
dhe qetësinë një polic i cili vranë atë
qytetar që proteston. Ky problem më
duket se është ngatërruar. Për ata që
pakon e shohin si të mirë, vrasja e dy
protestuesve ka qenë e arsyeshme,
ndërsa për ata që shohin pakon si të
dëmshme, veprimet i policisë i shohin

të gabuara, dhe një kohësisht të qëllimta.

Si po mbulohet kjo

situatë e krijuar?

Dikush ka faj për protestën e organizuar.
Por dikush tjetër ka faj që prej
vitit 1999 i ka akumuluar këta qytetarë
të dalin në rrugë. Meqë procesi për zgjidhjen
e statusit të Kosovës është afruar,
ekipi i unitetit nuk do që dikush ti qet
pengesa në rrugë. Pengesa më e madhe
e këtij muhabeti është lëvizja
Vetëvendosje e udhëhequr nga Albin
Kurti. Çka të bëhet me Albinin ? E drejta
për të protestuar nuk është e kufizuar
dhe lëvizja Vetëvendosje mund të
protestojë prapë. Por nëse udhëheqësi
i tyre përfundon në burg siç edhe po i
luhet vallja në atë drejtim, protesta do
të jetë më pak e efektshme pasi që Kurti
është i prirë për protesta të tilla. A do
të revoltohet lëvizja Vetëvendosje nëse
lideri i tyre përfundon në burg ?. Politika
kosovare në bashkëpunim me atë
ndërkombëtare sipas të gjitha gjasave
kanë rënë në ujdi për një plan më të
mirë që përgatisin terrenin për mbylljen
e Kurtit në burg. Dorëheqjet e dhëna
këto ditë janë justifikimi më i mirë i
mundshëm për ti vënë kapak kësaj
pune. Në këtë mënyrë edhe një dënim
më afatgjatë për Kurtin do të ishte proporcional
dhe ekuivalent me këto
dorëheqje. Edhe deklarata e kryeadministratorit
Ruecker për dorëheqjen
e komisionarit Kurtis i shkon mirë kësaj
pune. Por për ta përmbyllur këtë problem
edhe më mirë, shpejtë edhe
Sherehmet Ahmeti mund ti bashkohet
komisionerit Kurtis, dhe ministrit të
brendshëm Fatmir Rexhepi. Në këtë
mënyrë edhe shqiptimi i ndonjë dënimi
për Kurtin është më i arsyeshëm kur
ka përballë tri dorëheqje vetëm për hir
të zgjidhjes së statusit. Por prapë po
shkelen parimet e demokracisë dhe të
drejtësisë. Nëse Kurti ka prishur rendin
dhe qetësinë po dashka të dënohet me
burg. Ndërsa policia e cila ka plagosur
rreth 80 protestues dhe dy prej tyre
kanë vdekur, po u shfajësoka vetëm me
dorëheqje të udhëheqësve të tyre. Këtu

dikush ka faj.

Çka pas të gjitha këtyre ?

A do të krijohej një atmosferë e fitores
te k populli i Kosovës nëse nuk do
të ketë më protesta. Kush ka faj për të
gjitha këto?. A ka gënjyer më shumë
ekipi i unitetit, apo Albin Kurti?. Këtu
qëndron problemi më i madh, sepse
ky ekip i cili po punon për fatin e këtij
vendi nuk ua ka sqaruar kosovarëve
pakon e Ahtisaarit edhe pse qytetarët
kanë pasur mundësi ta shohin një pjesë
të kësaj pakoje pasi ka mbërritur në
Kosovë. Kjo pako është shpjeguar në
dy mënyra. Pjesët pozitive të saj i ka shpjeguar
ekipi i unitetit, ndërsa ato negative
Albin Kurti. Të dyja palët kanë lënë
hapësirë për dyshim në këtë pako. Si
nga ana pozitive ashtu edhe nga ana
negative pakoja është hiperbolizuar tek
populli. Ky është vakumi të cilin Kurti e
ka shfrytëzuar për ta organizuar
protestën e 10 shkurtit kundër kësaj
pakoje.
Por politikanët kosovarë kishte me
qenë mirë që të marrin mësim nga ky
rast që populli nuk bënë të gënjehet,
sepse në anën tjetër dikush mund të
manipulojë me popullin. Fatkeqësisht
në Kosovë prej vitit 1999 çdo gjë funksionon
kështu. Gënjehet populli,
mashtrohet, vidhet dhe asgjë nuk u shpjegohet
atyre. Për të gjitha këto dikush

ka faj.

Shqipe Sejdiu
(Autorja është studente e
psikologjisë)

technorati tags:Albin, Kurti, Ekipi, Unitetit, Kosova, Statusi, Vetevendosje

Blogged with Flock

Burgu si institucion

2007-02-15T18:46:00.001+01:00

Baton Haxhiu
baton.haxhiu@gazetaexpress.com

Fenomeni i burgut si dukuri ndalet jo duke e dënuar Albin Kurtin

dhe duke e krijuar recidivin e njohur: burgun si institucion! Sepse,

pastaj, rruga për t’u ballafaquar me Kurtin është ballafaqimi me revolucionin

si institucion që na vjen nga burgu.

Dy dorëheqje morale dhe shumë të burgosur kanë qenë
në vitin 1981. Mahmut Bakalli, shef i komunistëve të
Kosovës, dhe Ismail Bajrami, ministër i rendit, kanë qenë
dy funksionarët kosovarë që kanë lënë zyrat e tyre dha
kanë dhënë dorëheqje pas demonstratave të studentëve.
Ky ka qenë një gjest moral i dorëheqjes së dy funksionarëve,
të cilët kanë tërhequr konsekuencat pas vdekjes së
nëntë demonstruesve të asaj kohe.
Dy dorëheqje tjera, një shqiptar dhe një ndërkombëtar
– ajo e ministrit të rendit dhe shefit të policisë së UNMIKut
- kanë treguar të njëjtën gjë pas vrasjes së dy demonstruesve
të shtunën e fundit. Edhe atëherë edhe tani
demonstratat kanë ndodhur në të njëjtin vend. Edhe
fjalimet kanë pasur të njëjtën porosi politike. Por, për dallim
nga viti 1981 ata që kanë qenë pjesëmarrës në demonstratat
e atëhershme, tani janë brenda Kuvendit dhe shumë
prej tyre janë deputetë dhe funksionarë. Dikur ata (si
demonstrues) kishin kërkuar që dikush nga udhëheqësit
e atëhershëm të dalë dhe të flas para tyre. Ajo nuk kishte
ndodhur. Pastaj kishte pasuar intervenimi.
Nuk dua të flas për gjestin e dorëheqjes të ministrit Fatmir
Rexhepi dhe shefit të policisë së UNMIK-ut Stephen
Curtis edhe për faktin se ata tashmë janë në një situatë
tjetër të jetës së tyre. Janë të dorëhequr dhe njëri mund t’i
marrë valixhet dhe t’ia mbathë drejt shtëpisë, kurse tjetri
të vazhdoi jetën e tij të heshtur deri në zgjedhjet e ardhshme.
Ajo që është ngjarje tash e tutje, nuk janë dorëheqjet dhe
nuk janë e ardhmja e Rexhepit dhe Curtis. Tash është ngjarje
burgimi i Albin Kurtit.
Dua të bëjë një paralele me vitin 1981: çfarë ka përfaqësuar
dhe çfarë do të përfaqësojë institucioni i burgut për
mentalitetin kosovar? Ata që e dinë këtë fenomen kosovar
dhe të përjetuarit e burgimit mjafton të shikojnë situatën
e tanishme në Kuvendin e Kosovës. Burgu si institucion
ka qenë fenomeni kryesor për krijimin e liderëve
politikë dhe gjithashtu ka qenë vendi ku heroi ka qenë i
gatshëm. Një prodhim që në heshtje ose më vonë në opinion
ka qenë figura e vuajtur dhe figura që duhet dhënë
privilegjet në shoqëri. Nëse jo një vend në pushtet për
shkak se dikur ishte e pamundur. Në pushtet ishte Serbia
dhe regjimi i ashpër i Slobodan Millosheviqit, kurse institucionet
paralele të Kosovës ishin të hapura për njerëz që
kishin sakrifikuar një pjesë të madhe të jetës së tyre.
Serbia kishte qëndruar prapa një ideje që të burgos
njerëz me një idealizëm dhe patriotizëm të veçantë për
çështjen e Kosovës, por gjithmonë kishte qenë e kujdesshme
që të përdor situata për të krijuar konspiracione dhe
paqartësi. Burgu si institucion pastaj ndërtoi një ikonizim
të figurave të burgosura dhe i bëri ata të jenë të një
rëndësie të veçantë. Adem Demaçi, pas daljes nga burgu,
qëndroi në një shtëpi për muaj të tërë për të pritur qindra
mijëra qytetarë. Shumica nga ta ishin pasionuar për
mënyrën e rrëfimit të tij, për jetën në burg dhe për sakrificën
e tri decenieve në burgjet jugosllave, por një pjesë e
tyre edhe doli e zhgënjyer për mënyrën se si ai e konceptonte
jetën. Për Demaçin jeta kishte një pikë reference -
aty ku burgimi i ka filluar dhe burgu i tij ishte si trajtë e
vdekjes së kohës. Aty kisha kuptuar se koha për të burgosurit
vdes, kurse jeta merr formë varësisht se kush ofron
më shumë bindje dhe informata.
Trajta e burgimit merret edhe si referencë e patriotizmit.
Merret si gatishmëri për të privilegjuar duke heq fare idenë
e konkurrencës si shenjë mungesë të lirisë dhe sakrificës
së dhënë për këtë popull.
Burgu si institucion ka qenë si referencë; dhe sot e kësaj
dite merret si referencë për meritokraci dhe ndarje të
vendeve meritore pa marrë parasysh dijen, cilësinë dhe
vizionin për shoqërinë. Kështu Kosova për një kohë ka
qenë një vend ku projektimi i lirisë ka qenë i mbështetur
mbi institucionin e burgut dhe meritokracisë mbi vuajtjet
e të burgosurve. Ky projektim ka shkuar aq larg sa të
burgosurit për një kohë të gjatë kanë qenë të barasvlershëm
me heronjtë dhe fjalitë e tyre nuk janë shikuar dhe
lexuar për nga përmbajtja dhe oferta, por për nga numri
vjetëve të kaluara në burg. Fjalitë kanë pas peshën më të
madhe nëse burgu ka qenë më i rëndë dhe më me peshë.
Pas dy dorëheqjeve në vitin 1981 ka pasur burgim për
dhjetëra njerëz që kanë demonstruar, që kanë kërkuar
Kosovën Republikë, që kanë qenë vetëm pjesëmarrës në
demonstrata. Nuk dua të tërheq paralele për pushtetin e
atëhershëm dhe të tashëm, por pas dy dorëheqjeve të bëra
ka gjasë që ekuivalencë të jetë dënimi i Albin Kurtit. Nuk
dua të paragjykojë situatën, sepse fjala e fundit është e
gjyqit. Dhe ai është sovrani i drejtësisë. Por, do të ishte
shumë rëndë që ky njeri të jetë njëri prej atyre që do të
vuaj burgun. Që pastaj në jetën tonë të përditshme jo Albin
Kurti, por burgu të bëhet si institucion meritokracie.
Në rastin e Kurtit nuk ka shumë ngjashmëri me idealistët
e vitit 1981, këtu është i vendosur dimension tjetër.
Ai i vazhdimit të iluzionit se vetëm nëpërmjet mungesë
së lirisë të projektohet krijimi i lirisë. Kurti ka në vete edhe
një përmbajtje tjetër - refuzimin e lirisë si akt të robërimit
të përhershëm. Ai ndërton këtë strategji për shkak të pafuqisë
së institucioneve dhe mungesës së fuqisë së tij që
ta bëjë shtetin e Kosovës menjëherë. Sot. Duke refuzuar
gjithçka që vjen nga institucionet - ai refuzon lirinë. Duke
refuzuar institucionet ai do që të dalë mbi to. Shtrohet
pyetja a duhet të dënohet për këtë?
Kjo dukuri ndalet jo duke e dënuar atë dhe duke e krijuar
recidivin e njohur - burgun si institucion. Sepse, pastaj,
rruga për t’u ballafaquar me Kurtin është ballafaqimi
me revolucionin si institucion që na vjen nga burgu. Liria
e tij është pjesë e amortizimit të fuqisë së iluzionit që ai
po ngulit. Është konsumim i peshës së tij. Është edhe vendosje
e një njeriu në jetën e vetë të projektuar si burg publik.
Përgjegjësia e tij matet me kundërargumente dhe me
zgjedhje të lira për këtë vend. Sa më shpejtë aq më mirë.
Ndryshe s’ka konsumim dhe amortizim të këtij njeriu.
Përkundrazi.

technorati tags:Kurti, Haxhiu, Vetevendosja, burgu, 1981

Blogged with Flock

Ky popull eshte me shume se 2500-3000 njerez

2007-02-13T04:57:00.001+01:00

Arben Limani

Te nderuar anetare te Alb-Shkences, une nuk kam shkruar me pare ne kete
forum edhe aq mirepo keto ngjarjet e fundit ne Kosove dhe sidomos kjo qe
ndodhi me protestat e Albin Kurtit mua me bejne qe te mos jem i qete dhe
te mendoj se kauza per te cilen ne kemi menduar se Albin Kurti po luftonte
po devijon dhe po shkon ne favor te atyre qe nuk ja duan te miren Kosoves,
Albin Kurti dhe protestuestit e tij duhet ta kene parasysh se ky popull
eshte me shume se 2500-3000 njerez dhe se deri tash ka ditur shume mire
pas kujt te shkoj dhe se ke ta mbeshtes,

Une kam qene student ne kohen kur Unioni Studentor organizoi protestat e
para me 1 Tetor 1997, dhe isha pjesmarres i ketyre protestave perkunder
thirrjes se institucioneve parale te atehershme per mospjesmarrje ne
keto protesta por dihej se kauza e ketyre protestave ishte e drejte dhe
se ateher Albin Kurti nuk na tha se do ti sulmojme policin serbe dhe se
protestat munde te jene te dhunshme por tere kohen thoshte se do te jene
paqesore, te organizuara denjesisht qe ti tregojme botes se jemi te
civilizuar,

Nga ana tjeter eshte absurde te krahasosh Policin e Kosoves me policin
serbe, ndoshta kjo vjen si rezultat i prirjes tone qe te mos
rrespektojme policet ne pergjithesi, mirepo qka eshte absurde eshte e
tille dhe ska tjeter,

policia serbe me 1997 (dhe ne qdo proteste pas saj) intervenoi qe te
shperndaje protestuesit e jo qe te mbroje ndonje insttitucion apo
ndertese (pasi qe ne Tauk Bashqe nuk kishte te tilla (ne protestat e 1
tetorit 1997) mirepo qellimi ishte qe te na frikesojne dhe te na
tregojne se ata kane forcen dhe se do ta perdorin,

Polcia e SHPK-se intervenoi vetem ne momentin kur protestuesit po
thyenin barikadat e vendosura dhe se po sulmonin ata personalisht, me
qellim qe te mos lejohen keta te fundit (te cilet vazhdimisht kishin
dhene deklarata qe nenkuptonin se dhuna nuk perjashtohej dhe se kjo
ishte manifestuar disa here me pare), qe te hynin ne keto objekte dhe te
paralizonin proceset qe po zhvillohen sot ne Kosove.

Une nuk mendoj se asnjeri prej Policeve te SHPK-s do te kishte per
qellim te vriste Shqipetarė ne keto protesta, kjo eshte e pabesueshme,
aq me pak nese ata i percjellin serialet televizive (pasi qe ai zoteriu
e permendi me heret) pasi qe keto seriale ndoshta nuk jane aspak
edukative mirepo me siguri se nuk manifestojne dhune.
Une mendoj se duhet te inkurajojme Policine Tone Kosovare te cilen ka
kohe qe e kemi enderruar, e jo ta dekurajojme dhe ti bejem te ndihen te
paperkrahur, ata kane zbatuar urdherat ashtu sikur jane trajnuar dhe se
mendoj se ne pergjithesi jane duke bere pune te mire ne Kosove,
Une mendoj se policia do te duhej te pergjigjej per plumbat e gomes dhe
mjetet tjera qe i ka perdorur gjate aksioneve te saj dhe ate deri ne ate
mase sa kane shkaktuar lendime te cilat kane qene te panevojshme, mirepo
kur te fillosh vallen duhet te dish te kercesh thote nje fjale
popullore,

Ndersa Albin Kurti dhe Vetevendosja do te shihet me vone se per qka do
te jene pergjegjes pasi qe ata po lene te devijoj kauza te cilen e
mbronin dhe te cilen e simpatizoja deri para disa ditesh, por menyra se
si po e manifestojne e ve nen pikepyetje.

Mua si qytetar me vjen shume keq dhe ndjej dhimbje te madhe per dy te
rinje qe kane humbur jeten dhe familjet e tyre ne kete kohe kur nuk do
te duhej te kishte viktima ne Kosove, e posaqersiht jo te inciuara me
veprimet e shqipetarėve mirepo edhe kjo eshte diqka per te cilen do te
duhej te mendoj mire Vetevendosja kur te vendos ti nderrmarre veprimet e
ardhshme.

Arbeni

Botuar ne Alb-Shkenca

technorati tags:Kosova, Vetevendosje, Protesta, SHPK, Statusi

Blogged with Flock

Qytetëri e evropianëvet

2007-02-07T02:51:00.000+01:00

Qytetëri e evropianëvet

from Peshku pa ujë by LlTako

SAMI FRASHERI, Botuar më 1885
Ribotuar nga Tirana Observer
06-02-07

Qytetëritë që treguamë gjer tani, duke vënë radhazi me qytetërin’ e Evropjanëvet, janë si foshnja të dështuara kundreq njerëzve t’ariturë; po, me të qënë në ç’do gjë q’është m’e par’e m’e vjetërë ësht’ edhe m’e rënd’ e m’e-vjejturë‘ si e çpikurë prej mos qenje, edhe ato qytetëri janë të vjejtura e u bëjënë nder atyre q’i kanë pasurë. Ne vështrofshimë mirë e të mendohemi thellë, kupëtojëmë qe qytetaria rënjën e ka në kohëra fort të vjetra e të haruara në fund t’erësirës së motit; ay që gjeti të parënë herë qysh mbillet e koretë gruri, qysh tiret [në] avlemendetë leshi, etj, ay vuri gurin e parë të qytetërisë; q’atëher’ e tëhu qytetëria ka vajturë gjithënjë përpara herë me vrap e herë ngadalë. Qytetëria është një e-pandarë, po ata q’e kanë ruajtur’ e q’e kanë ritur e xbukuruarë kanë qenë në ç‘do kohë të tjerë; herë ka rënë në dorë të një kombi, herë në dorë të një tjatri, nga një herë ka qen’ e-vrejtur’ e-veniturë, po kurë s’ka qën’ e shuar fare; edhe me të qënë që të-parëtë kanë qënë kurdo mjeshtrit’ e mësonjësit’ e të-pastajmët, ç’do qytetëri m’e pastajme ka pasurë qënë m’egër’ e m’e plotë nga m’e para, sikundre që qytetëri e Grekërvet, ish shumë m’e-mbarë nga qytetërit’ e kombevet të-vjetërë t’Asis’e t’Egjyptësë edhe qytetëri e Arabëvet m’e mbarë nga Grekret, kështu edhe qytetëri e Evropjanëvet është m’e mbarë nga të-tëra të shkuaratë.
Dy gjëra e çquajnë më tepërë qytetërin’ e Evropjanëvet nga qyetërit’ e vjetëra: e para që është m’e lentte se ato; e dyta q’është m’e-përgjithçime e m’e përhapurë. Vërtet qytetërit e-vjetëra ishinë më tepër me fjalë se me punë; kishinë vivlla të-shuma e të mbëdha të shkruara me mendim të-thellë, po s’para kishinë punëra të-lentta që dukeshinë në shesh; nuk munt të themi se s’kishinë mjeshtëri e punëra të dorësë, nga të-cilatë ca gjenden edhe sot edhe njeri s’mund t’i bënjë dot; po ato punëra bëheshinë me dorë, me shumë mundim, në shumë kohë edhe ishinë të rralla e të-shtrenjta. Për të punuar s’kishinë përveç duart e skllevët të cilët i mbanin nënë një robëri të keqe edhe më shumë i vininë të punojënë me hekura në këmbë e në qafë. Për të punuarë tregërinë, s’kishinë përveç krahët’e dobët të kafshëvet edhe anijat që prisininë erënë për të ecurë.
Dituritë në kohërat e vjetëra kishinë vajturë shumë përpara, po nuk’aqë sa apënë pemë, pemënë po e apënë sot.
Fuqi e avullit e cila bënë të ecinë anijatë edhe të marënë në pakë kohë udhë shumë të-gjatë, e cila bën të ecuritë mi udhë të hekurtë me një çpëjtim për të çuditurë, heq barë që s’e heqinë dot njëmij kuaj, e e-shpije në një ditë në vent që me kuajt s’vihetë në dy javë, e cila bën që një kazan me ujë edhe ca copa hekurë të bëjënë në një ditë me të-madhe lehtësi pune që s’e bëjënë dot qinda njerës në shumë kohë; fuqi e avullit, thashë, që bën gjithë këto çudi, edhe fuqi elektrtikut i cili bën të fluturuarët’e fjalësë në një çast nga një an’e dheut m’anë tjatërë, e i-cili ditë më ditë po tregon punëra më tepër’ e më tepërë për të çuditurë, edhe i-cili një ditë do të zërë vendin e avullit; avulli e elektriku, them, edhe më shumë të tjera gjerra të këtilla, që s’u kishinë ardhurë fare në ment të vjetërët këto e bëjënë qytetërin’ e sotme të jetë e-lentt’e vërtetë e të shquhetë nga qytetërit’ e vjetëra.
Të gjendurit’e shtypshkronjësë është një nga më të mëdhat’e

udhëvet që kanë shpënë përpara qytetërin’e sotme. Qemoti vivllatë shkruheshinë me dorë në shumë kohë, me shumë mundim, ishinë foto të rrala e të shtrenjta, që s’muntninë t’il kishinë përveç të psuritë, edhe më të shumatë ishinë të lathitura. Sot shtypshkronja shkel sa-kaqë-herë mijëra e qindëra mijërash vivlla, i përhap nëpër gjithë anët’te dheut e i bën të shiten aqë lirë sa të muntnjë t’i marë kushdo edhe t’i këndonjë me lehtësi të madhe. Shtypëshkronja e bëri diturinë të dalë nga duart’e të-pakëve e të përhapetë në për gjithë botënë ...
Qysh edhe kur u qytetëruanë Evrjpjanëtë të themi edhe mi këtë dy fjalë. Në kohëratë që kompet’ e Asis’ e t’Egjyptësësë ishinë të ndrituarë me një qytetëri të-mjaft si për ato kohë, edhe më pastaj kur vetëtinte qytetëria n’Athinë e së andejmi ndritte gjithanë anët rotull detit, n’ato kohëra Evropa ishte e’egër’; kombet’e Germanis’e të Francësë roninë nëpër stepa gjymësë-lakuriq si gjithë kombet’e egërë. Në këtë istori të shkurtërë të qytetërisë nuk zumë ngoje fare gje më tani emërinë‘e Romanëvet. Ky komp i-madh që vu ndënë vetëhe të-shumën’e botësë që dihesh atëherë, bëri shumë punëra të mbëdha, ca të lëvduara e ca të palëvduara, me të-cilatë është mbushurë istoria; po ndonjë qytetëri s’diherë me emërit të-tyre. Këta nukë qenë njerës të pa-qytetëruarë, po me të që gjithë mendjen’e fuqin’e tyre e kishinë vënë në luftë e në ushtëri, nuk’u menduanë a nukë muntnë të bënin një qytetëri mevetëhe, edhe ranë pas qytetëris’së Grekërvet. Sado që gjuhën’e-tyre e shkruaninë edhe e shpunë shumë përpara, diturit’e-tyre i kishinë në gjuhëtë Greqisht. P’andaj qytetëri e romanëve munt të nëmërohetë një copë nga qytetëri e Grekërvet, si edhe qytetëri e Maqedonaset e Aleksandrionjët e nukë një qytetëri e ç’quarë në vetëhe.
Romanëtë eçuanë Evropën’e veriut e të perëndimit edhe e muarë nënë pushtetë të tyre i dhanë gjuhën’e-tyre, edhe kaqë qint vjet e-tër;Evropa s’kish tjetërë gjuhë për të shkruar’e për të kënduarë përveç Latinishtenë, gjuhën’e Romanëvet.
Më pastaj u çkulë disa kombe të-egërë prej anëvet të veriut t’Evropës’e t’Asisë e u-hodhë përmi të gjth’anët’e Evropësë. Romanëtë që kishinë humburë vendet e Asis’e të Afrikësës, humpnë edhe Evropënë, edhe ata kombet’e-egërë si Hunëtë, Vandalëtë, Gotëret’etj. e mbuluanë të-tër’Evropënë. Atëhere u bë një nat’e thellë e erëtë, mbretëronte padia edhe egërsia, njerëzitë ishinë të-ndarë me dy, ca me duar të hekurta që vrisnin’e prisnin’ e rëmbeninë si muntninë‘e ca në hekura nënë zgjedhë që rënkoninë e nënë një skllavëri të keqe punoninë si kafshë e s’urdhëronin gjekafshë.
Me këtë mënyrë qe Evropa kur duall’Arabëtë, u hodhë nga Afria, e zunë Spanjën’e Portugalinë edhe gjysmënë‘e Francësë, si e thamë në fjalët që bëmë përpara kësaj. Kombet’e e-gërë q’urdhëroninë Evropënë, me të qënë më të-poshtërë nga ata që kishinë nënë urdhërit të-tyre, muarë gjuhën’ edhe besën’ e këtyre edhe u përzienë me ta. Roma mbretëronte prapë mi gjith’Evropënë, po nukë me fuqi as me dituri, vetëmë me besë. Fuqi e besësë u bashkua me fuqin’e egërsisë edhe bënë një kohë të hekurit e të erësisë. Dituri e grekërvet të-vjetërë edhe e atyre Romanëve ish fare e-paditurë n’Evropë, edhe emëri i këtyre kombeve ziresh ngojë me merzi si emër’i të pabesë e i kombeve të mallkuarë.
Qytetëri e Arabëvet, në të cilëtë ish përtëriturë dituri e Grekërvet të vjetër vetëtinte me një dritë të çquarë në Spanjë, në Siqeli edhe nëpër gjithë anët të detit përkundreq Evropësë, po besa e padia u kish verbuarë sytë Evropësë, po besa e padia u kish verbuarë sytë Evropjanëvet, edhe kur ndodhesh nonjë që të vinte të mësonte diturit’e Arabëvet, priftëria e diqte të gjallë duke i marë për magistricë.
Më së fundi Arapëtë u pushtuanë në Spanjë, edhe priftëria dogji bashkë me njerëzitë gjithë vivllat’e tyre, e nga gjith’ajo qytetëri s’mbet as një shkëndijë ... Evropjanëtë, duke vajtur’e duke ardhurë n’Egjypt’e në Syri për të luftuarë suallë n’Evropë shumë gjëra të-vjejtura të-bëra prej arapëvet me shumë mjeshtëri. Tregëtarët’e Venetisë e të Gjenovësë me të parë këto plaçka, zunë të bënin një tregëti të-paprerë me Syrin’e me Egjyptënë. Pas tregëtisë erth edhe dituria; shkronjat’e Avisenit, të Albugazit e të tjerë të diturë arabë zunë të ktheheshinë në latinishte, edhe të mësohenë kaqë kohë nëpër gjithë shkollat’ e Evropës. Nga shkronjat e Arabëvet Evropjanëtë mësuanë edhe emërat e shkronjavet të Grekëvet të-vjetërë. Mëpastaj ku u muarë Kostantinopoja, shumë Grekër’ ikën’ e vanë nëpër anët e Italisë, e u mësuanë Evropjanëvet shkronjat e Grekërvet të vjetërë.
Kështu zunë Evropjanëtë të ndritoheshinë me dituri, po shumë kohë s’bënë dot një gjurmë më tej diturivet t’arabëvet. Galileja, Kepleri, Koperniku, Neftoni e të-tjeër të diturë të-mbëdhenj e hodhë këtë shteg edhe e zgjeruanë shumë diturinë duke gjeturë shumë të vërteta përmi diturit të qjejet e të mathimatikavet.
Në vendet të gjuhës latinishte cilido komp zu të shkruajë gjuhën’ e tij; kjo edhe çpikje e shtypshkronjësë bënë të përhapetë përnjërheshë dituria nëpër gjithë njerëzit’e kombevet; çpikjet’e gjendjetë zunë t’arrinjënë njëra pas tjetërës. Priftëria e kisha u ndejti shumë kohë kurndreq e i tëmeronte ata që përpiqeshin për të diturit. Më në fund arinë filozofë të mëdhenj si Volteri, Rusoj, Dekarti edhe shumë të-tjerë të-cilëtë i hapnë udhë mendimit të pa-penguarë edhe e muntnë për gjithë jetënë priftërinë edhe i hapnë udhë të-gjerë dituris’e qytetërisë, në të cilënë qytetëria po vete sa mbar’e e më mbarë edhe po përhapetë ditë me ditë nëpër gjithë anët’e dheut, e po shtohet’ e zgjerohetë.
Kjo qytetëri e-vertetë, e-përgjithshime, e-përjetshime, e-pavdekurë. Si lum ata kombe që janë ndrituarë a që përpiqenë të ndritohenë me këtë qytetëri.

Çarmatosja e Lordit

2007-01-24T22:15:00.000+01:00

Çarmatosja e Lordit
Nuk është fer kjo që me sjelljet tona të çoroditura e

kemi çarmatosur Lordin nga argumentet për pavarësi.

Berat Buzhala
berat.buzhala@gazetaexpress.com

Në Kosovë klasa politike është e organizuar në formë
klanesh. Interesat e tyre gjithashtu i mbrojnë si klane.
Demokracia funksion shumë dobët. Partitë kryesore
politike i kanë brenda vetës shërbimet ilegale të inteligjencës,
të cilat i kanë trashëguar prej kohës së
luftës. Reketizmi dhe korrupsioni po lënë pasoja mbi
funksionimin e institucioneve. Ato kanë shtrirje endemike.
Besimi i shoqërisë kosovare karshi institucioneve
vendore dhe UNMIK-ut është në rënie. Mbi
40 për qind e tyre nuk i besojnë institucioneve.
Papunësia është rreth 70 për qind.
Gjithë ky mal me brenga dhe dyshime për funksionimin
e turpshëm të shoqërisë kosovare ka zënë vend
në rezolutën e Lord Russel – Johnston, e cila sot pritet
që të aprovohet në Asamblenë Parlamentare të Këshillit
të Evropës. Lordi Russel – Johnston edhe pse i ka
numëruar një nga një sëmundjet e rënda të shoqërisë
sonë është detyruar që në fund të propozojë që Kosova
të pajiset me pavarësi. Jo pse e meriton, por sepse
një variant tjetër, sipas tij, do të shpinte rajonin drejt
luftërave të reja. Thënë pak më ndryshe argumenti i
vetëm që na ka mbetur në dorë, si atu për pavarësinë,
është shantazhimi i botës demokratike se ne do ta
kallim rajonin nëse nuk e fitojmë atë çka dëshirojmë.
Russel – Johnston i jep të drejtë në tekst rezolutës
së tij shumë argumenteve të Kryeministrit në ikje të
Serbisë, Vojisllav Koshtunica. Pajtohet që pavarësia e
Kosovës i hyn pak në hak Serbisë, por mundësia e
luftërave të reja ia kall datën këtij zyrtari të lartë britanik,
e me gjasë edhe shumë të tjerëve.
Këtu në Strasburg thonë se ekziston mundësia që
për shkak të tensioneve të mëdha që mund të ngritën
brenda Asamblesë të hiqet fare fjala pavarësi nga teksti
i rezolutës. Nëse edhe kjo ndodh, atëherë krejt çka
mbetet në rezolutën e aprovuar janë disa fakte shqetësuese
për mënyrën se si kosovarët po pretendojnë të
bëjnë shtet.
Por t’i kthehemi edhe njëherë fillimit të tekstit. Pse
kjo shoqëri po katandiset kaq keq? Pse për gati një
dekadë nuk ditëm dhe nuk po dimë t’i vëmë themelet
e një shteti të qëndrueshëm? Ose përse me veprimet
tona po ua mbyllim gojën të gjithë atyre shteteve që në
parim janë pro pavarësisë së Kosovës?
Për shembull tekstit të rezolutës së Lordit Russel –
Johnston për bukuri do t’i shkonin lëvdatat për funksionimin
e shoqërisë kosovare. Kjo rezolutë, dhe ajo
më e madhja që pritet të aprovohet nga Këshilli i Sigurimit
të Kombeve të Bashkuara, do të ishin shumëfish
më të fuqishme sikur skena jonë politike të mos
ishte, pra, e dominuar nga klanet, sikur të mos ishte e
motivuar nga reketizmi, nga korrupsioni dhe nga të
gjitha ato motive të ulëta.
Është një e vërtetë shumë e madhe, të cilën të gjithë
prej nesh duhet ta pranojmë, se në këto shtatë vite
ekonomia e Kosovës nuk do të mund të ecte përpara,
marrë parasysh shumë faktor. Pengesat për të pasur
qasje në kredi të buta të Bankës Botërore dhe Fondit
Monetar Ndërkombëtar kanë qenë pengesa esenciale
për një vend në zhvillim, si Kosova.
Mirëpo, kemi mundur së paku që gjatë gjithë kësaj
kohe t’i ndajmë pak më ndryshe përgjegjësitë më
vëllezërit tanë, kushërinjtë tanë të papunë, ish shokët
e ushtrisë, ish komandantët e ushtrisë dhe me të gjitha
ata që për një kohë na ka lidhur një aktivitet ose një qëllim
i përbashkët, e që jo domosdoshmërisht do të duhej
të na lidhte e ardhmja. Ta zëmë një vëlla ka mundur të
inkuadrohet në politikë, e një tjetër të merret me ndonjë
biznes, apo nëse i mungojnë shkathtësisë për të qenë
pjesë e jetës publike ka mundur të merret edhe me
punimin e tokës. Një ish komandant ndoshta ka pasur
afinitet për politikë, e një tjetër të vazhdojë të jetë i
inkuadruar në Trupat Mbrojtëse të Kosovës. Nëse as
aty nuk i ka ecur ka mundur të vazhdonte jetën që e ka
bërë para se në Kosovë të shpërthente lufta, qoftë si
bujk, referent, mësues, inxhinier, ndërtues e ku ta di
unë se çka tjetër. Puna në toka, të cilat edhe ashtu kanë
mbetur djerrina, nuk do të duhej të shihej si një gjë
turpëruese. Ndarja e përgjegjësive në mes vëllezërve,
ish ushtarëve dhe ish komandantëve të luftës do të
ishte një gjë e mirë për Kosovën. Do ta eliminonte
pasqyrën e funksionimit klanor dhe fisnor, që aq shumë
e urren demokracia dhe e cila më së shumti e vret
demokracinë.
Për këto shtatë vite kemi mundur që së paku organizimin
politik ta shohim ndaras prej organizimit
ushtarak, rajonal, religjioz, e nëse do të kishte mundësi
edhe ndaras prej paragjykimeve etnike. Më të drejta
të barabarta për të qenë pjesë e institucioneve publike
do të duhej të ishin edhe ata qytetarë të Kosovës
që diku në një vend perëndimor kanë kryer ndonjë
shkollë dhe kanë marrë ndonjë zanat që do t’i hynte
në punë vendit tonë. Të drejta të barabarta për të qenë
pjesë e institucioneve do të duhej të kishin gjithashtu
të gjitha ata që mund të mendojnë ndryshe prej udhëheqësve
të partive politike apo të institucioneve. Pra
është dashur të shpërthehet rrjeti i njerëzve që vijnë
nga rrethet familjare, si djali i dajës, djali i tezës apo ai
i hallës, apo ata që vijnë nga i njëjti batalion, apo e njëjta
brigadë. Ma do mendja se nëse do ta vinim në përdorim
një logjikë, pak më të shëndoshë, mbi ndërtimin
e shtetit do t’i lehtësonim shumë punë edhe vetit, por
edhe miqve tanë. Së paku në rezolutën, që nesër do t’i
dorëzohet mbi 400 deputetëve të Këshillit të Evropës,
nuk do të figuronte një paragraf i tërë që flet për defektet
serioze të shoqërisë sonë. Në këtë mënyrë Lord
Russel – Johnston do të mund të ballafaqohej shumë
më i sigurt me të gjithë ata që e kundërshtojnë pavarësinë.
Nuk është fer që me sjelljet tona të çoroditura kemi
çarmatosur Lordin prej argumenteve për pavarësi.

Viti i ri

2006-12-31T02:11:00.000+01:00

Po pushojme së bloguari për nja një javë, për shkak të aktiviteve festive. Shihemi në vitin tjetër.

Gëzuar 2007!

Çmimi i patriotizmit tonë!

2006-12-27T23:34:00.001+01:00

IliriaPost » Çmimi i patriotizmit tonë!

Memoriali i heroit legjendar Adem Jashari as për një muaj nuk ka mundur t’i rezistojë dorës hajdute të bandave shqiptare. Vendosja e tij në qendër të Tiranës, ishte iniciuar nga vetë bashkia, për t’u bërë përurimi më 28 nëntor me mjaft bujë nga vetë kryebashkiaku Edi Rama, e në të cilin kishin marrë pjesë edhe zyrtarë të qeverisë së atjeshme, por edhe politikanë kosovarë. Tashmë nga memoriali janë zhvatur germat, që formonin mbiemrin dhe një germë tjetër në mbishkrim.

“Shkruhet në memorial se ‘Tirana i përulet (mungon germa /e/), komandantit legjendar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës’. Ky citat emfatik, klasik për nga lloji, i gjendshim në çdo lapidar a memorial, është zhveshur nga çdo lloj sentimenti patriotik prej zhdukjes së plotë të mbiemrit të heroit, germë për germë”, shkruan e përditshmja tiranase “Shqip”.

Nga Tirana nuk flitet për ndonjë pistë që mund të çonte në adresë të grabitësve të mbiemrit të Adem Jasharit. Deri tashti nuk ka ndonjë reagim për shkaqet, por fakti i përbërjes së tyre prej bronzi, të thotë se ka yshtur ndonjë shpirt delikuent për të bërë tregti me to. Duhet thënë se është shndërruar në fenomen zhvatja e germave apo pjesëve të tjera të monumenteve kulturore e historike në Shqipëri. Ky duket si përvijimi i një riti që tejkalon thjesht caqet e injorimit dhe nëpërkëmbjes së historisë së kombit.

Më datë 16 korrik “Iliria Post”, kishte raportuar nga Fushë-Kruja se germë për germë janë vjedhur shkronjat, të cilat gjendeshin në epitafin e varrit të luftëtares së shquar të çetave kryengritëse kosovare, Shote Galica. Jo vetëm kaq. I tërë varri ishte mbuluar nga bari, por edhe shkronjat që tregonin emrin dhe mbiemrin e heroinës qenë zëvendësuar me parulla partish politike.

Atëkohë, xha Nasufi, plaku, i cili që nga fëmijëria ishte rritur me njerëzit që vizitonin këtë monument të trashëgimisë historike, tregonte me nostalgji se në vitet e mëhershme varri mirëmbahej nga autoritetet, ndërsa që në fillim të viteve ‘90 nuk është vërejtur kurrfarë kujdesi.

Pra, si rezultat i moskujdesjes institucionale i gjithë monumenti është buzë shkatërrimit. Shkronjat e vëna në vitin 1994 kanë mundur të qëndrojnë vetëm dhjetë vjet, ndërsa dikujt ose i kanë penguar ato ose i kanë shërbyer për të bërë edhe ca lekë.

Fenomeni i injorimit dhe i nëpërkëmbjes së historisë së kombit, për pasojë ka përdhunimin e varreve të zbukuruara me materiale të rralla dhe me vlerë në treg. Kjo do ishte më e përligjur, nëse zhvatja e germave nuk do të kishte motivin e masakrimit të lapidareve dhe memorialëve të luftës.

“Gjithsesi, figura e Adem Jasharit nuk ka provokuar kurrë kontekste politike, as në Kosovë e as në Shqipëri, ndaj mbetet që ajo dorë, e cila ka hequr germat nga memoriali, të ketë pasur thjesht arsye pragmatike”, është ky komenti i gazetës “Shqip”.

Edi Shkuriu, eksperte e trashëgimisë kulturore, tha pwr “Iliria Post” se është e shokuar me këtë fenomen që është duke ngjarë andej kufirit, dhe se në asnjë mënyrë nuk mund të lejohet kjo veprimtari kriminale e “masakrimit” të varrezave, lapidareve e memorialëve të luftës.

“Akte të tilla, si tek ne po ashtu edhe në tërë botën, mund të quhen vetëm me një emër: vandalizëm”, tha Shukriu.

Ajo vlerëson se objekte të tilla duhet të jenë nën përkujdesjen e merituar shtetërore. “Natyrisht që ato që gjenden në Shqipëri duhet të jenë nën përkujdesjen e shtetit Shqiptar, por mendoj që edhe institucionet tona në raste të tilla duhet të bënin presion”, thotë Shukriu, derisa konstaton se në këtë fazë tranzicioni nëpër të cilën po kalon rajoni, përfshirë këtu edhe Shqipërinë, mjerisht, më së shumti po pësojnë monumentet trashëgimtare, qoftë të trashëgimisë së hershme, por edhe të kohëve më të vona.

Për të ndryshuar për së mbari, Shukriu vlerëson se duhet të bëhet edhe presion nga opinioni publik, përkatësisht OJQ-të të cilat kanë të bëjnë me kulturën dhe trashëgiminë kulturore.

Shqipëria e pas ‘90-ës, ka përjetuar një valë përçudnimi bustesh, monumentesh e memorialësh, të jo vetëm atyre që i janë kushtuar Luftës Nacionalçlirimtare, të përfshirë në vorbullën e dyshimeve për të vërtetën dhe në demitizim. Kjo “shembje idhujsh” në fakt, daton më herët. Kulmin dhe rastin e pashembullt, e përbën akti i shkatërrimit të sarajeve të Zogollëve në Burgajet të Matit, me gurët e të cilave, u shtruan trotuaret e Burrelit.

Ndërsa pas ‘90-ës, jo vetëm për motive politike, bustet dhe monumentet, pësuan ç’shenjtërim dhe nga një lloj hipizmi masiv, i shoqëruar nga mbishkrime emrash e sloganesh të natyrës rebele. Kështu, në gjoksin e ndonjë heroi lufte a rilindësi, ravijëzohej me të zezën e ndonjë cope thëngjilli: Sepultura, Metallica e Iron Maiden, e diku pas shpine: “Fuck You...”. Rasti më ekstrem kohët e fundit, ishte “prerja e kokës” së Veqilharxhit në Korçë (për arsye pronash!). | Besnik KRASNIQI

Ryker: 2007-ta nuk do të zhgënjejë qytetarët e Kosovës

2006-12-27T01:24:00.000+01:00

Ryker: 2007-ta nuk do të zhgënjejë qytetarët e Kosovës

Besim Abazi
26-12-2006

Shefi i Misionit të Kombeve të Bashkuara, Joachim Ruecker thotë në një intervistë për Zërin e Amerikës se viti 2007, do të jetë periudhë e zgjidhjes së statusit politikë të Kosovës. Në intervistën dhënë korrespondentit tonë Besim Abazi, ai ka theksuar se komuniteti ndërkombëtarë është i përcaktuar për zgjidhjen e statusit dhe nuk ka nevojë për asnjë veprim të njëanshëm që do të ishte i rrezikshëm për procesin politikë në Kosovë

Zëri i Amerikës: Zoti Ruecker, Kosova po e përmbyllë këtë vit në pritje që vitin e ardhshëm të zgjidhet statusi i saj politikë. Kur prisni ju se do të mund të ndodhë kjo?

Johakim Ryker: Mendoj se komuniteti ndërkombëtarë, Grupi i Kontaktit dhe në veçanti, i dërguari i posaçëm Martti Ahtisaari, është i vendosur që statusi i Kosovës të jetë i zgjidhur shumë shpejtë dhe unë besoj plotësisht në procesin e drejtuar prej tij.

Zëri i Amerikës: Por kohëve të fundit janë shprehur shqetësime se propozimi i zotit Ahtisaari nuk do ta qartësojë në masë të duhur çështjen e statusit dhe kjo mund t’u lihet vende të ndryshme që të vendosin secili për qëndrimin e tyre ndaj statusit. Si mund të pasqyrohet kjo në zhvillimet në Kosovë?

Johakim Ryker: Së pari mendoj se duhet të presim propozimin e të dërguarit të posaçëm Martti Ahtisarri, i cili do të hidhet menjëherë pas zgjedhjeve serbe dhe pastaj do t’u prezantohet të dyja palëve dhe më pas do të mblidhen komentet e tyre për të shkuar pastaj në New York. Pas kësaj mund të bëhen gjykime dhe unë besoj plotësisht në këtë proces dhe ajo që do të hedhë ai në tavolinë, do të jetë e pranueshme për të dyja palët. Ai i ka drejtuar negociatat për dhjetë muaj dhe i di pozicionet thelbësore të palëve dhe ka bërë një punë të hollësishme në çështjet kryesore të negociatave siç janë decentralizimi, vetëqeverisja lokale, mbrojtja e trashëgimisë kulturore, të drejtat e pakicave kur flitet për interesat jetike dhe çështjet ekonomike se çfarë duhet të bëhet me pasuritë nëse duhet ndarë ato. Ajo që dua të them është se pakoja e zotit Ahtisaari tashmë dihet dhe për çështjet tjera duhet pritur derisa ajo të jetë në tryezë dhe siç thashë, unë besoj se propozimi do të jetë i pranueshëm për palët.

Zëri i Amerikës: A ka hapësirë për veprime të njëanshme të institucioneve vendase të Kosovës nëse ndodhë një shtyrje e re e mundshme e zgjidhjes së statusit?

Johakim Ryker: Siç kam thënë edhe në të kaluarën, mendoj se çfarëdo aluzioni në ndonjë veprim të njëanshëm, do të ishte kundër produktiv dhe i rrezikshëm. Ne duhet të kemi besim të plotë tek procesi i zotit Ahtisaari dhe jam i bindur se i dërguari i posaçëm dhe komuniteti ndërkombëtare janë të përcaktuar për ta parë zgjidhjen e statusit të Kosovës.

Zëri i Amerikës: Në mënyrë hipotetike, a e kërcënon stabilitetin në Kosovë një shtyrje e mundshme e statusit?

Johakim Ryker: Unë i kam shpjeguar komunitetit ndërkombëtarë se shtyrjet e tjera do të kenë çmimin e tyre politik dhe ekonomik. Vetëm mendoni tërë ato projekte në ekonomi që presin investime sepse njerëzit presin zgjidhjen e statusit për të pasur qasje në institucionet financiare ndërkombëtare. Pra unë preferoj të flas për çmimin politik dhe ekonomik nëse ka shtyrje të tjera. Ndryshe, unë mendoj se qytetarët e Kosovës kanë mirëkuptim të plotë se statusi mund të zgjidhet vetëm nëse shoqëria dëshmon maturi dhe nëse ka një mjedis të qëndrueshëm dhe të sigurt.

Zëri i Amerikës: Një nga problemet me të cilat përballet Kosova është integrimi i komuniteteve posaçërisht komunitetit serb, si i shihni ju zhvillimet në këtë çështje?

Johakim Ryker: Mendoj se është shumë me rëndësi që serbët e Kosovës publikisht të përfshihen në institucionet e Kosovës dhe në jetën e saj politike dhe ekonomike, sepse kjo është si në një lojë futbolli, nëse merrni pjesë ju mund të ndikoni në rezultat, ndërsa nëse rrini anash nuk mund të ndikoni në asgjë. Tash shumë serb të Kosovës e kanë kuptuar këtë dhe nuk janë të lumtur që Beogradi ende po i ndalon dhe po i pengon që të integrohen në jetën politike dhe ekonomike të Kosovës.

Zëri i Amerikës: Si e shihni zgjidhjen e çështjes së Mitrovicës që ka mbetur një ndër problemet me të mprehta të pasluftës në Kosovë?

Johakim Ryker: Duhet të presim derisa zoti Ahtisaari të hedhë mbi tryezë pakon e tij dhe propozimet për decentralizimin. Por, në afat të mesëm dhe të gjatë, Mitrovica për mua është një qytet i vetëm, prandaj çfarëdo që del nga propozimi duhet të jetë njëfarë lloj ombrelle për qytetin.

Zëri i Amerikës: Zoti Ruecker, t’u kthehemi pak zhvillimeve të brendshme. Përplasjet ndërmjet pozitës dhe opozitës janë shtuar ditëve të fundit. A e kërcënon kjo stabilitetin e brendshëm?

Johakim Ryker: Mendoj se është shenjë e demokracisë së shëndetshme nëse opozita luan rolin e saj ndërsa qeveria luan rolin e saj. Nuk do të thosha medoemos që nëse keni një gjendje të tillë në Parlament ku opozita dhe qeveria paraqesin qëndrimet e tyre është një shenjë e destabilizimit. Mendoj se duhet të jemi më të bindur se kjo është shenjë e funksionimit të demokracisë.

Zëri i Amerikës: Si e vlerësoni gjendjen e sigurisë në Kosovë në dritën e zhvillimeve të fundit si paraqitja e njerëzve me maska dhe zbulimi i një sasie armësh ilegale në një fshat të Kosovës qendrore?

Johakim Ryker: Të gjitha zhvillimet duhet të merren seriozisht dhe kriminelët duhet të sillen para drejtësisë, Janë bërë arrestime rreth incidenteve dhe do të ketë hetime të mëtejshme dhe jam plotësisht i sigurt që drejtësia dhe policia do të jenë në gjendje të merren me këtë çështje.

Zëri i Amerikës: Zoti Ruecker, një pyetje e zakonshme për fundin e vitit, cila është porosia juaj për qytetarët e Kosovës dhe a kanë ata arsye për të besuar në vitin tjetër?

Johakim Ryker: Mendoj se qytetarët e Kosovës kanë kaluar një rrugë të qartë dhe kanë të drejtë të dinë ta kenë të qartë të ardhmen e tyre. Unë e admiroj mënyrën se si e shprehin besimin në të ardhmen më të mriz dhe kjo shpresë nuk duhet zhgënjyer dhe nuk do të jetë e zhgënjyer. Unë jam plotësisht i bindur se do të shohim rezultatet përfundimtare sa i përket statusit në vitin 2007. Presim një vit të mriz dhe kjo është porosia ime për qytetarët e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Zoti Ruecker, keni thënë se do të jeni shefi i fundit i UNMIK-ut, a mbeteni edhe më tej pranë këtij qëndrimi?

Johakim Ryker: Unë kam thënë se pres të jem shefi i fundit i UNMIK-ut dhe pres që do të kemi statusin të zgjidhur vitin e ardhshëm. Nuk ka garanci në politikën ndërkombëtare. Duhet të punojmë shumë të gjithë së bashku, qytetarët e Kosovës, institucionet e përkohshme, UNMIK-u, çdo kush që dëshiron rezultate të mirë, por nuk ka garanci. Megjithatë unë besoj se do të kemi rezultate të mira vitin e ardhshëm. //rd//

VOA News - Ryker: 2007-ta nuk do të zhgënjejë qytetarët e Kosovës

Nëpër Ballkan - Mafia dhe administrata

2006-12-24T23:52:00.001+01:00

Nëpër Ballkan - Mafia dhe administrata

Naser Aliu

Filani telefonon nga Perëndimi në shtëpi dhe kërkon certifikatë të lindjes. Zëri nga telefoni i thotë se zgjatë afërsisht dy javë. Telefonuesi nuk ka kohë.“Me Shërbimin Motivues mund ta marrish më shpejtë”, thotë zëri,”dhe për këtë Shërbim duhet paguar 200 Euro.”Nëpunësi në Gjendjen Civile i merr 200 Euro dhe rrit rrogën e vet, për 100 %. Dokumenti merret brenda një ore. Ai që zihet me dy gram kokainë quhet mafioz.

2. Filan Fisteku rrëzohet katër herë në provim. Dikur i bie ndërmend Shërbimi Problemzgjidhës. Merr telefonin dhe me 300 Euro e kalon provimin. Një i ri që i fiton 300 Euro duke shitur drogë quhet mafioz, po njeriu që shet nota? Duhet të quhet profesor?

3. Fistek Filani blen gjëra me vlerë në Perëndim. Duhet paguar doganë. Zëri nga telefoni: “ eja të shtunën. Atë ditë është miku im aty.” Aludon në Shërbimin Hekurosës. Fisteku në vend se të paguaj për shtetin doganë nja 2000 Euro, paguan 500 Euro. Paramarrësi quhet... doganier.

4. Filani gjendet në bankën e të akuzuarve. Ai është i pafajshëm. Te gjithë e dinë. Mirëpo gjyqtari nuk beson. As prokurori, jo. Nga besimi nuk ka dobi. Avokati i Filanit ka probleme. Duhet ta vejë në lëvizje Shërbimin Rekomadues dhe nga i akuzuari kërkon mjete për: veten, prokurorin dhe për gjyqtarin. Procesi përfundon. Filani shpallet i pafajshëm... Pas dymijë eurove.

5. Fisteku kthehet nga Perëndimi në shtëpi. Ka dëgjuar se me 3.000 Euro bëhet njeriu doktor i shkencave. Mjafton të vihet në kontakt me Shërbimin Progresiv Intelektual. Mentorët e këshillojnë të marrë material nga interneti dhe t´i përkthejë. Fisteku që me gazep kishte mbaruar studimet dhe pas gati dy dekadave nëpër ndërtimtari në Perëndim, bëhet doktor. Ai tani kërkon punë në Universitet...

6. Filani nis studimet në Prishtinë. Pas dy viteve rimendohet. Kthehet në Shkup dhe vendos të bëhet inxhinier, pas një viti hidhet në pauzë, pushim. Dhe pushon... 22 vite. Pas lufte rikthehet në Prishtinë dhe bëhet profesor i historisë. Tash punon në një shkollë. Shërbimi Intelektual ia plotësoi ëndrrën e tij të kamotshme.

7. Fisteku mbetet pa pasaportë. Diku në Perëndim është i regjistruar. I drejtohet Shërbimit Zemërhapur dhe Bamirës të policisë. Ai e ndërron mbiemrin dhe merr pasaportën e re. Kjo i kushtoi Fistekut 1500 Euro. Të kënaqur janë dy palët: Fisteku dhe Shërbimi Zemërhapur...

8. Filani nis ndërtimin e shtëpisë pa leje. Vijnë nëpunësit e shtetit dhe kërkojnë ndalimin e ndërtimit. Jo përgjithmonë, vetëm derisa t´i sjellë 1500 Euro për Shërbimin Tolerues. Pesëqind i jepen shefit të Shërbimit dhe nga pesëqind i marrin kontrolluesit.

Kur ligji nuk është i mirë për individin, njerëzit tanë e pezullojnë atë. Nuk e pezullon Kuvendi, por individi që vëren se ky ligj po pengon dikë që ka para. Kështu evitohet burokracia. Po dallimi në mes mafias analfabete dhe mafiozëve të lartpërmendur me fakultete? E para len gjurmë pas vete! Nga mendjelehtësia.

(Autori është gazetar në Shkup, Maqedoni)

Qytetërimi dhe "feja civile"

2006-12-24T23:24:00.000+01:00

Ky nje artikull i mirë, por me Z. Tushi i përmend ca koncepte të cilat nuk i sqaron. Ai flet për një "Ekuilibër shpirtëror" dhe për rolin civil të fesë, por nuk e bën lidhjen mes këtyre dy koncepteve. Roli shpirtëror i fesë dhe ai civil janë dy gjëra të ndrydhme që rrallë herë kanë të bëjnë me njëra tjetrën.

Po ashtu deklarimi se institucionet fetare "po shfaqen në shoqërinë tonë si institucione masive
më potente se shumë institucione laike, forca e të cilëve sot ka tregues në rënie" tingëllon shumë ambicioz dhe i pabazë.

Qytetërimi dhe "feja civile"

Për një rol social më të dukshëm…
Funksioni pozitiv i fesë si mjet social për të patur një
"ekuilibër shpirtëror" është një nga treguesit e thelbit të
saj në shoqërinë moderne. Në këtë mision duket se po
ecin institucionet fetare të tre feve kryesore në Shqipëri,
të cilat për fat të mirë po tentojnë të konsolidojnë, natyrën
sociale dhe rolin e tyre, duke i dhënë fesë dhe praktikave
fetare "natyrë civile". Në mendimin sociologjik bashkëkohor
është kristalizuar qartë ky mision i ri komplementar
i institucioneve fetare. Feja tashmë është bërë faktor stabiliteti,
kudo në këtë botë që ndryshon maramendshëm,
në këtë botë në të cilën njeriu i brishtë, i ç'orientuar, është
i mbuluar nga streset, në këtë botë të nxitueshme, të
rëshqitshme, në të cilën ai është gjithnjë e më i pasigurt!
Shoqëria nuk ka nevojë të
sforcohet për integritet fetar
Në disa rajone të botës, po duket një dukuri që është
shqetësuese, e cila shfaqet si ulje e rolit social dhe shpirtëror
të fesë dhe zgjerim i përmasave të konkurimit
fundamentalist. Nuk ka kaluar shumë kohë kur përfundoi
një ndarje e vjetër e botës, ideologjikisht bipolare,
midis shoqërisë kapitaliste dhe komuniste, që i solli aq
shumë fatkeqësi apokaliptike njerëzimit, dhe në horizont
po shfaqet një ndarje e re, e cila, në vend të karakterit ideologjik
po shfaqet me natyrë fetare. Vendin e nevojës gjysmë
shekullore të ndarjes "dikotomike", për integritet ideologjik
të garantuar militantesk, duket se po e zë një ndarje
e re, që shfaqet edhe në shoqërinë shqiptare si atavizëm
i njeriut të vjetër, i cili i mësuar për të qenë në "llogore të
përjetshme" përballë kundërshtarit, fillon të ndjejë "nevojën"
për "integrizma" të rinj, të panevojshëm, arkaikë, me
natyrë fetare, etnike dhe rajonale. Duke analizuar këtë
dukuri shqetësuese filozofi i madh bashkëkohor spanjoll,
Josep Ramoneda, thotë se konflikti me natyrë ideologjike
i "nxjerrë nga dera, hyn sërish nga dritarja me "veshje të
re, të ndryshuar".
Feja civile dhe "siguria morale" e shoqërisë

Institucionet fetare, i tre feve kryesore në Shqipëri, duke
qenë pjesë e rëndësishme dhe organike e shoqërisë civile,
po tentojnë të luajnë rol social pozitiv, duke i shërbyer
fuqizimit të jetës shpirtërore dhe të mardhënieve sociale
të njeriut. Këtë rol e ka për detyrë çdo institucion fetar, që
ka si synim t'i shërbejë shoqërisë, duke qenë në radhë të
parë, fe me funksione sociale, ose "fe civile". Në të gjithë
përkufizimet e mundëshme që ekzistojnë deri sot, asnjë
autor i shquar nuk ka guxuar të harrojë rolin social të fesë
dhe të institucioneve të saj, si pjesë integrale e shoqërisë
civile. Madje, në debatin e tanishëm më shumë vlerësohen
ato fe që predikojnë vlerat e bashkësisë, se sa ato, që
duan të mbështeten vetëm në besimin e individit. Të paktën
që nga koha e Rusoit, kjo temë është e hapur dhe e
trajtuar gjerësisht si "mision social" i fesë dhe institucionit
fetar. Në ditët tona kudo në botë, vazhdon lufta për ta orientuar
besimin fetar, nga qytetari dhe hallet e tij, duke i
dhënë asaj një natyrë të qartë antropoteologjike. Në
mendimin e sotëm "socioteologjik", ka një përpjekje këmbëngulëse
për të ridimensionuar misionin dhe funksionet
me natyrë sociale të fesë, e cila është moderne kur shfaqet
si "fe civile".Imperativi i modernizimit, forcimit të aksit
humanist dhe shmangia e tendencave primitive të "integriteteve
fondamentaliste", ka shtruar detyrën universale
tashmë, që asnjë lloj besimi fetar, në asnjë dogmë të
tyre, nuk duhet të ndihen prirje që bien ndesh me detyrat
e qytetarisë dhe të shoqërisë civile. Në këtë tentativë kompromisi,
midis detyrave të fesë dhe të qytetarisë, disa autorë
të kohës sonë, kanë përpunuar platformën dhe kanë
definuar detyrat dhe tiparet që duhet të ketë "feja civile".
Detyra e madhe e shoqërisë së sotme është kthimi i
"njeriut në qytetar", prandaj ka dalë përsëri me forcë thirrja
e vjetër, emblemë e shoqërisë civile, se duke krijuar
qytetarë, atëhere do të kemi gjithçka që nevojitet. Në këtë
detyrë të madhe sociale roli i fesë dhe institucioneve të
saj, është fondamental. Vendosja e kësaj detyre në prioritetet
e misionit të vet, do të ishte një detyrë madhore që
shoqëria shqiptare e pret nga veprimtaria civile e institucioneve
të shumta fetare muslimane, katolike, ortodokse.
Në kohën tonë shoqatat me natyrë fetare në Shqipëri janë
zgjeruar së tepërmi. Ato janë bërë institucione autoritare,
në të cilat grumbullohen qytetarë me përkatësi fetare të
caktuar. Ky privilegj social dhe institucional është i lidhur
me natyrën dhe karakterin social të saj. Në shoqërinë
moderne për fat të mirë, roli social i fesë dhe institucioneve
të saj, ka tendencë të rritet. Madje, ka autorë, që kanë
një besim shumë të madh në aftësitë integruese të saj,
duke e quajtur atë si "zemër" të shoqërisë civile. Forca e
veçantë dhe roli social i institucioneve fetare, si pjesë e
shoqërisë civile, është e lidhur me faktin esencial se ato
në natyrën e tyre specifike, nuk i drejtohen "individit të
vetmuar dhe të mundur".Thelbi i institucioneve fetare në
Shqipëri është se ato i drejtohen njeriut, për të ngjallur
tek ai besim në forcat e tij, për të plotësuar vetë nevojat e
veta.
Në institucionet fetare, mbillet fara e besimit, e drejtësisë
dhe solidaritetit. Aty kultivohet stabiliteti shpirtëror.
Në shoqërinë tonë e cila për hir të së vërtetës shfaqet ende
kaotike, në këtë "botë moderne" e cila nuk mund t'i shpëtojë
dukurisë që tenton të izolojë dhe të tjetërsojë njeriun
duke e lënë të vetëm dhe pa përkrahje, feja është bërë
faktor social madhor komplementar, shprese, besimi, guximi
social dhe burim energjish pozitive. Është detyrë e
shoqërisë civile, që të bashkojë dhe të lidhë sa më shumë
njerëzit në shoqata e grupe interesi me përkatësi të
ndryshme. Në këtë kontekst tek institucionet fetare, njeriu
besimtar gjen integritetin e tij, duke iu larguar "vetmisë
sociale" dhe tjetërsimit. Në një shoqëri të tillë si ajo që po
jetojmë, po shfaqet çdo ditë më shumë tendenca e thellimit
të treguesve të margjinalizimit dhe tjetërsimit, roli i
fesë është i dobishëm, i pazëvëndësueshëm. Nuk mund
të mohojë askush se institucionet fetare në Shqipëri në
këtë dekadë e gjysëm kanë qenë, "forcë kompensuese",
adekuate në luftën e njeriut modern për të përballuar
"baticën" e shoqërisë, e cila ka sjellë valë të fuqishme ankthi,
pasigurie, zhgënjimi dhe tjetërsimi. Madje, sipas
mendimit tim, në se do të punohet më shumë dhe me
objektiva më të qarta sociale, për ta bërë fenë vërtetë "fe
civile", kjo do të ishte një kontribut me vlera të pallogaritshme.
Ky rol është bërë akoma më i nevojshëm, për shkak
se ato po shfaqen në shoqërinë tonë si institucione masive
më potente se shumë institucione laike, forca e të
cilëve sot ka tregues në rënie.

Gëzim Tushi

Në Shqipëri mungon sensi i bashkëpunimit

2006-12-13T22:03:00.000+01:00

MekNelli: Në Shqipëri mungon sensi i bashkëpunimit

Ilirian Agolli, Tiranë
13-12-2006

"Zgjedhjet vendore në Shqipëri mund të organizohen shpejt dhe lehtë, megjithë kohën e shkurtër deri më 20 janar". - Kështu deklaroi Drejtori i Zyrës së Institutit Demokratik Amerikan për Shqipërinë, NDI, Shon MekNelli, i cili bën kritika të rrepta për sjelljen e partive shqiptare të të dy krahëve në zhvillimet e fundit politike.

"Të gjitha partitë po bëjnë atë çka besojnë se është më e mira politikisht për to, ndoshta sa u takon interesave politike afatshkurtra të tyre, por unë - tha zoti MekNelli - jam i shqetësuar nëse veprimi i duhur për një parti në një betejë politike, a është njëkohësisht edhe veprimi i duhur për demokracinë dhe të ardhmen afatgjatë të Shqipërisë".

Drejtori i NDI-it për Shqipërinë thekson se aspiratat afatgjata të qytetarëve shqiptarë janë forcimi i institucioneve demokratike dhe integrimi i shpejtë i vendit në Evropë.

"Është e vështirë të shihet, nëse procesi dhe procedurat në lidhje me zgjedhjet po ndiqen si veprime të pjekura demokratike. - tha ai. - Po ashtu, është e vështirë të shihet nëse ky proces nxit një besim më të madh të Evropës, për të lëvizur në rrugën e integrimit sa më të shpejtë të Shqipërisë në institucionet evropiane".

Zoti MekNelli thotë se ka disa probleme që shtrihen përtej një beteje të thjeshtë midis dy partive politike këtu, dhe, sipas tij, është e rëndësishme që këto çështje të vlerësohen më shumë nga të dyja palët.

"Mendoj - tha ai - se çdokush prej politikanëve shqiptarë duhet të bëjë një hap prapa dhe të kuptojë implikime më të mëdha për atë që po ndodh këtu, sepse këto zhvillime kanë një ndikim më të madh mbi demokracinë shqiptare dhe integrimin evropian".

Por, si e vlerëson drejtori i NDI-it për Shqipërinë punën e deritanishme të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve?

"Ky Komision ka një punë shumë shumë të vështirë dhe në kushtet e krijuara po punon shumë mirë. Është e vështirë të shohësh - tha zoti MekNelli - se si afatet për përgatitjen e zgjedhjeve nga disa muaj, në disa javë. Besoj se KQZ ka bërë mirë edhe interpretimet ligjore në lidhje me organizimin e zgjedhjeve".

Zoti MekNaelli thotë se shumë njerëz në Shqipëri besojnë që ndryshimet e duhura mund të bëhen shumë shpejt, nëse arrihen marrëveshje midis të gjitha partive politike.

"Ky sens i bashkëpunimit dhe i marrëveshjes është ajo çka mungon këtu në Shqipëri", - tha ai.

Sipas tij, njerëzit jashtë partive kanë vërejtur se partitë e të dy krahëve ndjekin pothuaj të njëjtat taktika politike dhe prodhojnë me to rrethana të njëjta.

"Ato i vendosin interesat afatshkurtra partiake përmbi shqetësimet afatgjata të popullit shqiptar". - tha zoti MekNelli. Ai tha se partitë politike duhet ta ndryshojnë këtë, duke rritur cilësinë e funksionimit të demokracisë.

"Mendoj se këtu zgjedhjet mund të organizohen shumë shpejt. - tha Drejtori i NDI-it për Shqipërinë. - Zgjedhjet janë themeli i demokracisë, dhe shumë vende të botës janë zhvilluar prej forcimit të demokracisë".

Ai shtroi pyetjen: "A bëhen zgjedhjet për politikanët, apo zgjedhjet janë për popullin?" Dhe u përgjigj po vetë: "Padyshim që zgjedhjet u shërbejnë qytetarëve".

"Zgjedhjet në janar janë të mundshme dhe ekziston koha për të ngritur dialogun midis kandidatëve dhe komunitetit. - theksoi zoti MekNelli. Këtu ekzistojë mundësitë dhe është i lehtë organizimi i shpejtë i zgjedhjeve".

Drejtori i zyrës së Institutit Demokratik Amerikan, NDI, për Shqipërinë, Shon MekNelli, thotë se zgjedhjet nuk e bëjnë demokracinë, sepse demokracia është më shumë se sa zgjedhjet, dhe këtë fakt shpresoj ta vlerësojnë politikanët shqiptarë dhe të ecin përpara, për të bërë atë [ka është e nevojshme jo vetëm për partitë e tyre, por edhe për qytetarët e tyre".//lk

VOA News - MekNelli: Në Shqipëri mungon sensi i bashkëpunimit

technorati tags:Shqiperia, NDI

Blogged with Flock

Shkenca, teknologjia dhe kultura shoqerore

2006-12-10T02:24:00.000+01:00

Shkenca, teknologjia dhe kultura shoqerore
Nga Astrit Lulushi, SHBA

Ne vitin 1976, Richard Dawkins botoi librin "Selfish Gene", qe mund te perkthehet si "Gjeni egoist", pasi cdo gje e ben per te mbijetuar, thjesht per interesin e vet dhe jo te organizmit. Ne kete liber autori shpreh pikepamjen se evolucioni mund te dallohet me se miri duke pare veprimet e ketyre gjeneve dhe se evoluimi ne nje organizem ose grup ndodh vetem atehere kur keto lloj gjenesh kane kopjuar ose shtuar ne maksimum numrin e vetvetes. Dawkins gjithashtu krijoi edhe termin e ri duke i quajtur ato "meme", qe perbejne ADN-ne e kultures shoqerore, nga e cila ndikohet cdo aspekt i mendjes e sjelljes se nje shoqerie, ashtu se shprehja "gjene", qe perdoret si mates i evoluimit fizik, dhe qe perbejne ADN-ne ku ndodhet i gjithe informacioni fizik i nje individi. Pra 30 vjet me pare, Dawkins doli me propozimin se shumefishimi i gjeneve nisur nga interesi vetiak ndoshta perben edhe bazen per evoluimin e kultures njerezore. Qe nga koha e botimit te librit, kjo teori eshte bere objekt i shume studimeve, qe e kritikojne ose e mbeshtesin ate. Megjithese, Dawkins, shkencetar biolog, shpesh ka thene se ai eshte perpjekur vetem te pershkruaje se ne c'kushte ndodh evolucioni, dhe jo ne se idea e tij duhet te jete moralisht te pranueshme.

Por nuk ka dyshim se ndikimi i mendimit te tij shkon pertej fushes biologjike, duke vendosur ne nje plan te vetem fantazine shkencore, filozofine dhe biologjine molekulare. Per shembull, "ide te tilla si memetiks", thote fizikani Daniel Hills, "jane te fuqishme dhe stimuluese. Ato e bejne njeriun te mendoje ndryshe nga c'ka menduar deri me sot. Por fatkeqesisht ato shume lehte edhe mund te keqkuptohen. Prandaj idete e Dawkins mund te jene te rrezikshme, njesoj si ato te Marksit ose Darvinit, qe ndikuan ne ndryshimin e botekuptimeve shoqerore".

Ne fakt, nje numer shkencetaresh i shohin idete e Dawkins pjeserisht te rrezikeshme pasi kur aplikohen ne jete ato ngjasojne me ato qe rrjedhin nga teorite e kibernetikes dhe informacionit. Per shembull, disa e kane cilesuar idene e kibernetikes si me te rendesishmen qe nga lindja e Krishterimit dhe vetem nje krahasim i tille e ben ate te quhet e rrezikeshme.

Por si perputhet "meme" qe evoluon kulturen me idene e informacionit etherial (masiv) qe transmeton konceptin. Dihet se midis permbajtjes dhe kuptimit te informacionit te transmetuar ne shumicen e rasteve nuk krijohet ndonje kontradikte. Por kur vjen puna per te kuptuar se cfare eshte jeta, si zhvillohet dhe ne cfare forme mund te paraqitet ajo gjetke ne univers, Dawkins propozon se eshte abstrakti; koncepti i krijuar nga informacioni qe perben bazen per shpjegimin e tyre dhe nuk eshte materia; acidi nukleik, sheqernat, lipidet e proteinat qe mund t'i shpjegojne ato.

Vezhgueist thone se bota ka ndryshuar dhe ndryshimi me i madh eshte shpejtesia me te cilen ajo po ndryshon. Gazetat, te pakten ketu ne SHBA, thuajse cdo dite flasin mbi kerkimet ne fushen e qelizave embrionale, klonimin terapik, gjenet sintetike, Web 2.0, Internet 2, kompjuterin kuantik, apo shkruajne mbi trurin si i vetmi organ qe po evoluon me shpejtesi, flasin mbi ekzistencen e mundeshme te nje bote shume dimensionale e te tjera. Te gjitha keto tregojne se shkenca po ze vend si pjese e kultures shoqerore dhe eshte bere tani qender e mendimit intelektual. Kjo gjithashtu eshte edhe nje tregues i evoluimit te shoqerise, qe trashegon kulturen nga te paret, e perveteson ate, e pasuron dhe ia kalon brezit te ri.

Robert Trivers, profesor antropologjie dhe botues i revistes shkencore Edge, thote se rreth shekullit te 15-te, fjala "humanist" ishte sinonim i fjales "intelektual". Nje fisnik fiorentinas e dinte se ishte qesharake te lexonte Danten dhe njekohesisht te injoronte shkencen. Da Vinci ishte i madh jo vetem si artist por edhe si shkencetar, shpikes e inxhinjer. Po ashtu Mikelanxhelo ishte artist, piktor, skulptor, poet e arkitekt i madh. Keta njerez ishin intelektuale te gjithanshem, te plote (holistik) Per ta ishte e pa imagjinueshme idea per te perqafuar humanizmin dhe njekohesisht te injoronin arritjet me te fundit te shkences dhe teknologjise. Shume studiues sot thone se kjo tradite nuk u trashegua. Ne shekullin e 20-te, qe njihet se periudha e perparimeve te medha shkencore, shkencat dhe teknologjia u trajtuan thjesht si profesione, si menyra a mjete per shtimin e prodhimit, dhe u lane jashte ciklit te edukimit te pergjithshem ku perfshiheshin arti, muzika, gjuha, letersia e dituri te tjera. Pasojat e ketij qendrimi ndaj shkences, thone ata, duket se shkaktojne sot edhe paragjykime e dyshime kur shkencetare si Dawkins, perpiqen te vendosin lidhje midis shkencave teknologjike dhe shkencave shoqerore. Para disa kohesh revista New York Times Review of Books permbante nje seri shkrimesh mbi dyshimet qe krijon aplikimi i ideve shkencore ne jeten shoqerore dhe se si shume gazetare pa njohuri shkencore, shkruajne rreth ceshtjeve te tilla nga pozitat e mosnjohjes, ndersa ata me te "mencurit" per te mbuluar mosdijen, nuk shkruajne fare rreth ketyre ceshtjeve.

technorati tags:Dawkins

Blogged with Flock

Uashington: Përpjekjet e Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan për statusin e Kosovës

2006-12-03T23:48:00.000+01:00

Uashington: Përpjekjet e Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan për statusin e Kosovës
Ardita Simiçia Uashington 03-12-2006

Në Uashington veprojnë grupe të shumta përfaqësuese të interesave të veçanta. Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan është një organizatë që përfaqëson komunitetin shqiptaro-amerikan në përpjekjet e tyre për të vënë në qendër të vëmendjes të publikut amerikan çështjet kryesore me interes për shqiptarët. Lidhur me veprimtarinë aktuale të këtij këshilli Zëri i Amerikës zhvilloi një intervistë të drejtpërdrejtë në studio me Drejtorin Ekzekutiv të tij, Avni Mustafaj.

Zëri i Amerikës: Zoti Mustafaj, në janar mblidhet Kongresi i ri. A keni vendosur lidhje me anëtarët e rinj të Kongresit dhe ku e keni përqëndruar punën tuaj në lidhjet me pushtetin legjislativ?

Avni Mustafaj: Për fatin tonë të mirë, kur ndodhi lufta në Kosovë, në pushtet (në Amerikë) ishte Parta Demokrate, kështu që, edhe kur erdhi Partia Demokrate, ne i kemi pasë marrëdhëniet shumë të mira me të dyja palët. Ardhja në pushtet e Partisë Demokrate, në fakt, deri diku është në favorin tonë, meqenëse kjo parti është disi e lidhur më shumë me çështjen e Kosovës në planin profesional dhe personal. Do të formojmë përsëri Albanian Issues Caucus dhe këtu ka disa anëtarë të kongresit (kupto: Dhomës së Përfaqësuesve) dhe të Senatit. Ata do të jenë shumë më aktivë në muajt janar që të bëjmë një shtytje të fundit për pavarësinë e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Çfarë kontaktesh po mbani me Departamentin e Shtetit në përpjekjet për të shtyrë përpara procesin e statusit? A keni pasur ndonjë angazhim nga zyrtarët amerikanë për përshpejtimin e këtij procesi vitin e ardhshëm?

Avni Mustafaj: Amerika e ka bërë të qartë që është absolutisht në favor të pavarësisë së Kosovës. Tani ka mbetur procedura. Shtyrja (e përcaktimit të statusit) është për një kohë të shkurtër. Me sa kuptoj unë, kjo nuk e ndryshon rezultatin. D.m.th. Kosova do të jetë e pavarur. Tani vetëm po bisedohet për disa kufizime në këtë pavarësi. Është e qartë që Kosova do të ketë dikur ushtrinë e vet. Tani puna është që të njihet nga të gjitha shtetet. Në deklaratën e Ahtisarit për ne çështja është parimore, pasi nëse Kosova njihet “shtet i pavarur” në propozimin e Ahtisarit, të gjitha ndihmat, si dhe njohja e Kosovës do të jetë shumë më e shpejtë dhe e kollajshme. Frika që kemi është se, në qoftë se Kosova nuk njihet në propozimin e Ahtisarit, njohja e Kosovës do të jetë bilaterale, shtet më shtet, dhe kjo procedurë do të jetë shumë e gjatë dhe, sigurisht, njerëzit që do të vuajnë më shumë, do të jenë qytetarët e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Ju u shprehët shumë optimist për qendrimin e Shteteve të Bashkuara, pra, të Departamenti të Shtetit për zgjidhjen e statusit të Kosovës, megjithatë lobi serb, këtu në Amerikë ka filluar një fushatë shumë agresive, duke ngritur (çështjen e) “rrezikut”, siç theksojnë ata, që do të kishte “krijimi i një shteti islamik në Ballkan”. A po përpiqeni t’i kundërviheni kësaj propagande dhe çfarë programesh keni për të shprehur një imazh tjetër të Kosovës për publikun amerikan?

Avni Mustafaj: Është e vërtetë që serbët kanë qenë shumë më aktivë në Uashington këto muajt e fundit. Megjithatë, përfundimisht, ata nuk kanë arritur të ndërrojnë bazën e qendrimit të Amerikës që e vetmja e ardhme për Kosovën është pavarësia. Suksesi i lobit, jo aq shumë i lobit serb këtu, por i lobizmit të zhvilluar nga politika e Serbisë, është kërkesa për shtyrjen për dy-tri javë dhe kjo është më shumë shtyrje procedurale që përfundimisht nuk do ta ndryshojë rezultatin. Ne po vazhdojmë (punën) me kontaktet që kemi në Departamentin e Shtetit, në zyrat më të larta, dhe besojmë që edhe Evropa e ka kuptuar se Kosova nuk mund të kthehet më që të jetë pjesë e Serbisë. Kështu që e vetmja mundësi për paqe në Ballkan është Kosova e pavarur, por problemi është se ky vendim nuk po mirret sa më shpejt.

Zëri i Amerikës: Nëse e vetmja mundësi për paqe në Ballkan është një Kosovë e pavarur, a mendoni se përpjekjet e Kosëvës për pavarësi janë dëmtuar nga trazirat me dhunë, protestat me dhunë, angazhimi i Lëvizjes “Vetëvendosja”, edhe ditët e fundit. Presidenti Sejdiu foli kohët e fundit për nevojën për ruajtjen e qëndrueshmërisë në Kosovë. Si i gjykoni protestat e fundit me dhunë në mbarëvajtjen e procesit për statusin e Kosovës?

Avni Mustafaj: Siç thuhet në Amerikë, unë jam fëmijë i demonstratave. Kur isha i ri kam marrë pjesë në qindra demonstrata para Kombeve të Bashkuara, në atë kohë edhe kundra komunizmit në Shqipëri, po aq ma tepër për pavarësinë e Kosovës. Kështu që unë besoj në rolin e demonstratave dhe çdo shoqatë duhet ta mendojë vetë kur ka nevojë për demonstratë. Megjithatë, dhuna është tepër e rrezikshme në këtë kohë për Kosovën, sepse qellimi i Serbisë dhe i vetmi shkak se përse kanë kërkuar shtyrjen, është krijimi i kaosit në Kosovë që pastaj të mund t’i tregojë botës që ata (shqiptarët) nuk janë gati të krijojnë një shtet të pavarur. Prandaj dhe qetësia dhe kundërdhuna në Kosvë është tepër e rëndësishme. Nëse njerëzit duan të bëjnë demonstrata, le t’i bëjnë, por duhet të kenë kujdes se ekzistojnë qellime të tjera për të mos i mbajtur këto demonstrata paqësore, por të ketë kaos e dhunë. Kjo praktikisht është tepër e rrezikshme për çështjen e Kosovës sot, i vetmi rrezik me sa shoh unë.

Zëri i Amerikës: Të flasim për periudhën pas zgjidhjes së statusit. Kosova ndeshet me nevoja urgjente për zhvillim dhe modernizim. A po punon organizata e juaj për të nxitur një angazhim të kapitalit financiar nga komuniteti shqiptaro-amerikan për investime në Kosovë. Çfarë përpjekjesh po bëhen për të nxitur kthimin e trurit, pra, që Kosovës t’i kthehet kapitali intelektual, aq i nevojshëm në këtë periudhë?

Avni Mustafaj: Pyetje me vend. Ne besojmë që e ardhmja e Kosovës, ose pas statusit, të varet nga ekonomia. Papunësia në Kosovë është problemi social kryesor. Kemi zhvilluar shumë bisedime edhe me USAID, edhe me një zyrë përkatëse në Amerikë, që do të merren me periudhën e pas-statusit. Këtu na është thënë se Kosova do të ketë një buxhet të madh për t’i ndihmuar Kosovës së pas-statusit. Sa për investime të biznesmenëve shqiptarë, në darkën vjetore kishim të ftuar biznesmenë nga Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia për të vënë kontakte me biznesmenë amerikanë dhe shqiptaro-amerikanë. E ardhmja absolutisht varet nga gjendja e punësimit dhe zhvillimi i ekonomisë së Kosovës. //az//

technorati tags:Kosova, NAAC, KKSHA, Avni, Mustafaj

Blogged with Flock

Dy ish-zyrtarë të UNMIK-ut argumentojnë se komuniteti ndërkombëtar dështoi në transformimin e Kosovës

2006-12-02T22:10:00.000+01:00

Dy ish-zyrtarë të UNMIK-ut argumentojnë se komuniteti ndërkombëtar dështoi në transformimin e Kosovës
Keida Kostreci 02-12-2006

Një ish-zyrtar i UNMIK-ut thotë se misioni i Kombeve të Bashkuara atje ka dështuar në transformimin e Kosovës, megjithë burimet e pashembullta që komuniteti ndërkombëtar ka derdhur për këtë mision. Whit Mason, që së bashku me ish-kolegun e tij Iain King ka shkruar librin: “Paqe me çdo çmim: Si dështoi bota në Kosovë”, thotë se gjendja në terren, keqkuptimet dhe mungesa e strukturave të nevojshme janë disa nga faktorët që kanë penguar suksesin e UNMIK-ut si administratë në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Zoti Mason libri juaj botohet në një moment kritik për Kosovën, por ai nuk ka të bëjë më shumë me politikën, pra me statusin e Kosovës, sesa me misionin e OKB-së në terren. A mund të na shpjegoni pse mendoni ju që bota dështoi në Kosovë me këtë mision?

Whit Mason: Në fillim ideja ime për titullin nuk ishte: Si bota dështoi në Kosovë, por si “Bota dështoi në transformimin e Kosovës”. Dhe ky është argumenti kryesor i librit. Pra nuk ishte e mjaftueshme të shkohej atje dhe të viheshin në jetë zgjidhje afatshkurtra për problemin e spastrimit etnik të regjimit të Millosheviçit, por të përgatitej terreni për zgjidhje të qëndrueshme. Në Kosovë ata që kishin pushtet, qofshin aparatçikë komunistë apo banditë kontrollonin gjithë të tjerët dhe ne nuk mund të justifikonim që të kryenim këtë ndërhyrje kaq masive në Kosovë dhe pastaj të linim prapë nga pas një shoqëri të mbizotëruar nga banditë dhe arrogantë. Pra do të thoshte se ne duhejta shndërronim atë. Pikërisht këtë komuniteti ndërkombëtar nuk arriti ta bëjë.

Zëri i Amerikës: A mund të na thoni më konkretisht se cili ishte misioni që duhej të realizohej në këtë drejtim dhe çfarë nuk bëri komuniteti ndërkombëtar?

Whit Mason: Ne kishim mandatin të vendosnim shtetin ligjor dhe akoma sot krimi është diçka e zakonshme, korrupsioni është në një nivel të lartë dhe sistemi gjyqësor është jashtëzakonisht i dobët. Kështu që ne dështuam në detyrën për vendosjen e shtetit ligjor. Në këtë drejtim Kosova është pak a shumë siç e gjetëm në vitin 1999. Njerëzit që janë në krye kanë ndryshuar, por sistemi nuk ka ndryshuar në themel. Po ashtu tani pakicat sidomos ajo serbe janë të pafuqishëm, ashtu siç ishin të pafuqishëm shqiptarët para luftës. Pra modeli i shoqërisë nuk ka ndryshuar. Ajo që ka ndryshuar është marrëdhënia mes shumicës, shqiptarëve dhe pakicave. Si dështuam? Para së gjithash, KFOR-i megjithëse një forcë e madhe në numër kishte probleme sepse secili grup, qofshin gjermanë, britanikë, francezë, italianë apo amerikanë kishte rregulla të veçanta për angazhimin e tyre dhe shpesh sipas këtyre rregullave nuk mund të zbatonin urdhrat e shefit të UNMIK-ut.

Zëri i Amerikës: Statusi i Kosovës pritet të vendoset së shpejti. Pasi prania ndërkombëtare të mos jetë më atje, si mendoni ju se do të jetë gjendja duke pasur parasysh pikërisht këto probleme që ju përshkruani dhe që janë ende të pazgjidhura?

Whit Mason: Gjithmonë kam menduar se rëndësia e statusit ishte e ekzagjeruar, në kuptimin që njerëzit presin që pavarësia që është tani pranë do të ishte zgjidhje për një numër të madh problemesh. Unë do të thoja që kuptimi kryesor i saj është që do të eliminojë justifikimet për problemet e Kosovës. Për herë të parë kosovarët do të bëjnë përgjegjës për ato që bëhen ose nuk bëhen, udhëheqësit e vet. Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme, sepse deri tani i gjithë procesi politik është dëmtuar nga fakti që qeveria e zgjedhur ka kompetenca të kufizuara dhe se gjithmonë ka si kundërpeshë autoritetet ndërkombëtare.

Zëri i Amerikës: Ju flisni për problemet dhe për dështimin e transformimit të Kosovës. A mund të përmendni disa nga sukseset në Kosovë?

Whit Mason: Një nga sukseset është fizik: janë bërë shumë rindërtime, janë ndërtuar shumë rrugë. Po ashtu janë ngritur institucionet të nevojshme. Kemi bërë një punë të mirë për të ngritur bazat e sistemit të demokracisë, tani duhet të krijojmë programet e veçanta, pasi i pari nuk mund të funksionojnë pa të dytat dhe anasjelltas. Një nga arritjet e tjera është që duke qenë se lamë që të kalonin disa vite në Kosovë, u krijua mundësia që të ftohen gjakrat. Është e vështirë ta imagjinosh që Kosova mund të fillonte jetën si vend i pavarur në vitin 1999, me gjithë ato pasione. Vërtet që ka pasur zhgënjime por mund të thuhet që tani gjendja është më e qetë. Po ashtu komuniteti ndërkombëtar e ka ndihmuar Kosovën të ndërtojë ura me pjesën tjetër të botës duke e bërë çdo lloj shkëmbimi më të lehtë.

Zëri i Amerikës: Cilët janë lexuesit për të cilët ju dhe kolegu juaj e shkruajtët këtë libër. Pra kujt mendoni se do t’i tërhiqni vëmendjen me librin tuaj?

Whit Mason: Unë dhe bashkëautori im Iain e shkruam librin duke pasur parasysh dy lloj audiencash: Së pari për ata që i ndjekin ngjarjet në Ballkan dhe mendojnë se e dinë se si është gjendja në Kosovë, sepse në përgjithësi ata e keqkuptojnë: ose mendojnë se është më e suksesshme nga ç’ka qenë në të vërtetë, ose kur mendojnë që nuk ka qenë e suksesshme bëjnë përgjegjës faktorët e gabuar. Mendoj se misioni nuk funksinoi siç duhej sepse nuk kishte strukturën e duhur që të fillonte punën efektivisht që në ditët e para të ndërhyrjes.

Grupi i dytë janë ata që nuk kanë ndonjë interes të veçantë për Ballkanin, por janë të interesuar për ndërtimin e shteteve. Mendoj se Kosova është një nga shembujt më të dobishëm në këtë drejtim. Në përgjithësi kur sheh ndërhyrje të tilla si Kongoja, Iraku, apo Afganistani mësimi më i rëndësishëm është se atje ne asnjëherë nuk dhamë burimet e nevojshme. Rasti i Kosovës ishte ndryshe. Kishim shumë trupa dhe më shumë para për person sesa në çdo përpjekje tjetër për ndërtimin e një shteti, në historinë moderne. Dhe megjithëse u derdhën shumë para dhe u vendosën shumë trupa, nuk patëm sukses.

Kosova është tregues i maksimumit që ne mund të bëjmë për momentin, me institucionet dhe strukturat tona. Dhe prapë nuk është i mjaftueshëm. Ne mund të bëjmë më shumë.

technorati tags:Kosova, UNMIK, status

Blogged with Flock

Çeku: Vizita ime në Rusi synonte vendosjen e kanaleve të bisedimeve dhe bashkëpunimit

2006-11-30T21:58:00.000+01:00

Çeku: Vizita ime në Rusi synonte vendosjen e kanaleve të bisedimeve dhe bashkëpunimit
Rudina Dervishi
30-11-2006
Kryeministri i Kosovës Agim Çeku u takua në Moskë me Zëvendës Ministrin e Jashtëm rus Vladimir Titov për bisedime mbi përpjekjet e qeverisë së tij për pavarësinë e Kosovës. Pas takimit, autoritetet ruse thanë se udhëheqja shqiptare në Kosovë nuk duhet të lejojë që forcat ekstremiste të dëmtojnë pakicat. Zoti Çeku u takua edhe me kryetarin e Komisionit të Marrëdhënieve me Jashtë të Dumës, dhomës së ulët të parlamentit rus, Konstantin Kosaçijov, i cili i bëri thirrje zotit Çeku të vazhdojë bisedimet me Serbinë për të ardhmen e Kosovës. Më pas, gjatë një interviste për shërbimin shqip të Zërit të Amerikës, zoti Çeku tha se ai shpreson që Rusia, ndonëse nuk e mbështet, të mos e kundërshtojë pavarësinë e Kosovës. Kryeministri Agim Çeku është zyrtari i parë shqiptar i qeverisë së Kosovës që viziton kryeqytetin rus. Kolegia jone Rudina Dervishi zhvilloi kete interviste me Kryeministrin Çeku gjate emisionit televiziv Ditari.
Zëri i Amerikës: Zoti Çeku, Rusia e ka shprehur hapur qendrimin e saj kundër pavarësisë së Kosovës. Çfarë arritët ju me takimet e këtyre ditëve?
Agim Çeku: Mendoj që vizita ime këtu ishte një zhvillim i sukseshëm, zhvillim pozitiv. Vetë fakti se ata kanë kanë ftuar për vizitë, dëshmon se ata na konsiderojnë ne si përfaqësues legjitimë, apo partnerë legjitimë në këtë proces. Ne biseduam shumë hapur për Kosovën dhe statusin e Kosovës pa dyshime dhe pa paragjykime. Rusia nuk e kundërshton pavarësinë e Kosovës, vetëm kisha për të thënë se ajo kërkon një zgjidhje të dakorduar mes Prishtinës dhe Beogradit. Kështu që qëllimi i kësaj vizite ishte në radhë të parë që të aktualizojmë Kosovën, që palën ruse ta njohim me arritjet e shumta tonat, t’i siguroj se Kosova është gati për status, se Kosova funksionon. T’i paraqes edhe një herë kërkesën tonë për pavarësi dhe t’i parashtroj argumentet tona që e mbështesin kërkesën për pavarësi. Arësyeja e dytë ishte që t’i amortizoj efektet negative të një propagande, kisha për të thënë, primitive kundrejt Kosovës, për pozitën e minoriteteve në Kosovë, për situatën e përgjithshme në Kosovë dhe normalisht, arësyeja e tretë e vizitës ishte aktivizim i kanaleve të bisedimeve, të bashkëpunimit me Rusinë. Nuk mund të them që e bindëm njëri-tjetrin për ndryshimin e qendrimeve ndaj statusit, ndaj procesit, po ajo ç’ka është me rëndësi, u pranua se pala ruse, përveçse ka marrë informacione me shumë rëndësi, shumë të dobishme, shumë të rëndësishme për Kosovën, vazhdojnë të insistojnë në një zgjidhje të negociuar midis palëve, vazhdojnë të insistojnë të mos caktohen afate, siç i quajnë ata, artificiale, dhe vazhdojnë të mendojnë se pavarësia e Kosovës do të ishte një precendet, qendrime që absolutisht i kundërshtova.
Zëri i Amerikës: Zoti Çeku, në se Rusia nuk ndryshon qëndrim, pra, vazhdon të kërcënojë me përdorimin e të drejtës së vetos në Këshillin e Sigurimit, a keni ju një strategji, një plan tjetër, për të kapërcyer pengesat që do të dalin nga qëndrimi i Moskës?
Agim Çeku: Unë do të them se nuk e fitova një përshtypje që Rusia qysh tani ka vendosur apo është e vendosur që të përdorë veton. Rusia ofron alternativa, ofron hapësirë dhe nuk pashë një gatishmëri apo vullnet që të përdoret vetoja në rastine Kosovës. Mendoj se nuk jemi të vetmit ne që jemi në ktë proces. Ky proces nuk është bilateral, ky proces është ndërkombëtar. Vendimi do të merret nga faktorë ndërkombëtarë, nga Grupi i Kontaktit, Këshilli i Sigurimit, dhe mendoj që qendrimet unike të anëtarëve të tjerë të Grupit të Kontaktit mendoj që do të të ndikohë në qendrimin e Rusisë në fund dhe unë vetë jam optimist që Rusia, në qoftë se nuk pajtohet, të paktën nuk do ta kundërshtojë pavarësinë e Kosovës në fund në Këshillin e Sigurimit.
Zëri i Amerikës: Ministri i jashtëm shqiptar tha të mërkurën se u ka sugjeruar homologëve kinezë të ftojnë një delegacion të Kosovës në Pekin. A po bëni ju përpjekje për të bërë një vizitë edhe në këtë vend tjetër të Këshillit të Sigurimit?
Agim Çeku: Ne jemi shumë të interesuar të kemi rastin apo të shfrytëzojmë çfarëdo rasti që na ofrohet që ta sqarojmë pozicionin tonë, të sqarojmë arritjet tona, të argumentojmë kërkesën tonë për pavarësi dhe kështu që jemi duke bërë përpjekje dhe me plot deshirë do të kishim pranuar një vizitë edhe në Kinë për shkak se Kina është anëtar i këshillit të Sigurimit, ka të drejtë vetoje. Për ne është një vend shumë i rëndësishëm dhe për ne është shumë me rëndësi të kemi mirëkuptim edhe nga shteti kinez për situatën në Kosovë dhe të kemi një mbështetje për pavarësinë e Kosovës.
Zëri i Amerikës: Zoti Çeku në përfundim të takimit të lartë të Natos në Rigë Serbia u ftua të anëtarësohet në programin e Natos Partneritet-për-Paqe. Cili është reagimi juaj?
Agim Çeku: Unë, në radhë të parë, kisha përshëndetur ftesën e Shqipërisë për t’u inkuadruar në Nato dhe gjithashtu unë mendoj që për rajonin, Serbia është me shumë rëndësi që të ftohet për partneritet për paqe pasi kjo nënkupton një reformë të sistemit të sigurisë, të forcave të armatosura. Kërkon nga Serbia që të përmbushë të gjitha kriteret ... (ndërprerje e lidhjes telefonike) ... është kjo aspiratë edhe e Kosovës, edhe e të gjitha vendeve në rajon. Mendoj që do të ndikojë në stabilitetin e rajonit ftesa për Serbinë që të inkuadrohet në partneritet për paqe (pasi) inkuadrimi në partneritet për Paqe ndikon në stabilitetin e rajonit.
Zëri i Amerikës: Zoti Çeku, dje, zv/kryeminisitri Haziri tha se pas zgjedhjeve në Lidhjen Demokratike të Kosovës mund të ketë ndryshime të tjera në kabinet. A është fjala për ndryshime të zyrtarëve të LDK-së në qeveri apo për ndryshime më të gjera?
Agim Çeku: Unë si kryeministër jamë shumë i interesuar që qeveria të jetë funksionale, të funksionojë dhe do të bëjmë ato ndryshime të cilat e mundësojmë funksionalitetin normal të qeverisë. Por do të jemi shumë të kujdesshëm që të mos ta prishim ekuilibrin politik apo të mos bëjmë ato ndryshime që mund të shkaktojnë reagime që do të jetë vështirë të kontrollohen dhe të ndikojnë në stabilitetin social në Kosovë. Kështu që prioritet është funksionaliteti, mandej ndryshimet e nevojshme për ta siguruar këtë funksionalitet. //az//

VOA News - Çeku: Vizita ime në Rusi synonte vendosjen e kanaleve të bisedimeve dhe bashkëpunimit

technorati tags:Kosova, Ceku

Blogged with Flock

Bugajski: Shpejt a vonë kam besimin se Kosova do të bëhet e pavarur

2006-11-30T06:01:00.000+01:00

Bugajski: Shpejt a vonë kam besimin se Kosova do të bëhet e pavarur...
Intervistoi: Laura Konda
29-11-2006
Kryeministri i Kosovës Agim Çeku shkon sot ne Rusi, në përpjekje për ta bindur aleaten tradicionale të Serbisë ta zbuse qendrimin e saj kunder pavarësisë e Kosovës. Zoti Çeku pritet të takohet me zëvendës ministrin e jashtëm rus Vladimir Titov dhe me disa ligjvënës rusë. Lidhur me viziten e zotit Çeku ne Rusi, i morëm një intervistë analistit të çështjeve të Ballkanit, Janush Bugajski. Zoti Bugajski tha se nuk ka besim që vizita e zotit Çeku do t'ia ndryshojë pikëpamjen rusëve lidhur me të ardhmen e Kosovës, por ai ai shprehu besimin se Kosova do të bëhet e pavarur:

Zëri i Amerikës: Zoti Bugajski, çfarë roli mendoni se do të ketë faktori rus në zgjidhjen e statusit të Kosovës?

Janush Bugajski: Do ta këshilloja pikësëpari zotin Çeku të mos hajë sushi me presidentin Putin. Së dyti, është diçka e mirë që ai po shkon në Moskë, se në këtë mënyrë ai po u paraqet autoriteteve ruse qëndrimin e qeverisë së tij, përfaqësuese e shumicës së popullsisë së Kosovës, për statusin e ardhshëm të territorit të saj. Nuk kam besim që vizita e tij do t’ia ndryshojë pikëpamjen rusëve lidhur me të ardhmen e Kosovës. Në anën tjetër, kjo vizitë është e rëndësishme në planin diplomatik sepse shpejt a vonë, unë kam besimin se Kosova do të bëhet e pavarur, dhe ajo gjithashtu do që të bëhet një shtet sovran, i cili do të njihet nga të gjitha vendet e botës, përfshi edhe Rusinë. Prandaj, kjo mund të jetë një mënyrë për t’ju drejtuar rusëve, por nuk pres ndonjë rezultat të shpejtë, apo ndonjë të re në diskutimet me Rusinë, apo që Rusia të fillojë papritur të mbështesë pavarësinë e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Po vende të tjera të Këshillit të Sigurimit, dihet pak a shumë qëndrimi i tyre?

Janush Bugajski: Mendoj se fillimisht, në se do të miratohej një rezolutë e re e Këshillit të Sigurimit, duhet të anulohet rezoluta e mëparshme, të zëvendësohej ajo, gjë që do ta lejonte Kosovën të bënte përpara drejt statusit të saj përfundimtar. Nuk mendoj që vendet e tjera do ta kundërshtonin këtë, vendet e tjera nuk po luajnë të njëjtën kartë politike, Rusia do të përfitojë nga ky vendim, cilido qoftë ai, për politikat e veta ekspasioniste, por psh, Kina nuk ka të njëjtat plane, dhe sigurisht, që jo të gjitha vendet kanë të njëjtat plane. Sigurisht, që Franca, Britania, apo Shtetet e Bashkuara do ta mbështesinin atë, pra statusin e Kosovës.

Zëri i Amerikës: Besohet gjerësisht se Kosova do të fitojë një lloj pavarësie, por mbeten akoma për t’u zgjidhur modalitetet e realizimit të saj. Sipas mendimit tuaj, cili do të ishte opsioni më i mirë për politikën afatgjatë në Ballkan?

Janush Bugajski: Opsioni më i mirë do të ishte që Grupi i Kontaktit dhe më pas Këshilli i i Sigurimit ta njihnin pavarësinë e Kosovës. Por kjo nuk besoj që do të mund të ndodhë, së pari për shkak të Rusisë; opsioni i dytë më i mirë, do të ishte që Këshilli i Sigurimit të bëjë një deklarim, apo një rezolutë neutrale, e cila do t’i hapte perspektivën Kosovës në rrugën drejt pavarësisë, dhe pastaj njohja nga vende të tjera, mes tyre disa vende të Këshillit të Sigurimit do të njihnin menjëherë, por për disa vende të tjera, mund të marrë një farë kohe...emailme.gif

VOA News - Bugajski: Shpejt a vonë kam besimin se Kosova do të bëhet e pavarur...

technorati tags:Kosova, Ceku, Rusia, Bugajski

Blogged with Flock

Urime 28 Nentori!

2006-11-29T02:39:00.000+01:00

technorati tags:Shqiperia, Kosova, Shkupi, 28, Nentori

Blogged with Flock

Enciklopedistët tanë shpërfillin Shqipërinë

2006-11-27T02:19:00.000+01:00

Enciklopedistët tanë shpërfillin Shqipërinë

[Gazeta Shqiptare, 25.11.2006]

U botua këto ditë në Shqipëri, vepra e dytë voluminoze që nuk përmend Skënderbeun, heroin kombëtar shqiptar, me gjithë se shumica e veprave të tilla të ngjashme, të botuara jashtë Shqipërisë, nuk e lënë jashtë tyre atë, figurën kryesore shqiptare. Kjo vepër “e dytë” është “Enciklopedia e përgjithshme— Oxford ”, e OxfordUniverdity Press (me drejtues të projektit shqiptarin Piro Misha, pjesë në projektin e IDK “Libra për një Shoqëri të Hapur”)—e kjo vuan edhe nga “mëkate” të tjera kundër Shqipërisë. Vepra para saj, që dhe ajo nuk përmendte Skënderbeun, ishte “Historia Botërore dhe Qytetërimi” (12 vëllime!), me autor Karl Grimberg (botues shqiptari Arian Lleshi, dhe shtëpia botuese shqiptare Uegen). Nuk bëjmë fare me faj autorët e huaj të këtyre dy veprave: fundja ata nuk janë shqiptarë, dhe kështu e kanë gjykuar renditjen e fakteve dhe figurave botërore. Ne bëjmë me faj, bile me shumë faj, botuesit, drejtorët e deri te përkthyesit e këtyre veprave, që njihen për shqiptarë, dhe që zgjedhin, apo pranojnë për të përkthyer në shqip pikërisht këto lloj veprash, ku nuk përmendet fare Skënderbeu, dhe heshtet e shtrembërohen shumë fakte të tjera për Shqipërinë. Na duket se snobizmi globalist nuk mjafton për të justifikuar këtë zgjedhje, duhet një shkak më i fortë: veprimtari e “qarqeve antishqiptare” ? Jo, më mirë të akuzohemi për eufemizëm sesa për ekstremizëm, prandaj po mbesim vetëm tek “shpërfillja”.

Le të ndalojmë tek “Enciklopedia e Oxford-it”, meqë për Historinë Botërore kemi ndaluar në një shkrim tjetër.

Skënderbeu i panjohur

Enciklopedia ka rreth 1400 faqe. Në shtëpi kam shtatë enciklopedi të huaja të ngjashme me enciklopedinë në fjalë. Prej tyre, gjashtë, e pikërisht “Enciclopedia Zanichelli” nën kujdesin e Edigeo, me rreth 2100 faqe; “Grande Enciclopedia Illustrata”, Rizzoli, me rreth 1860 faqe; Lexikon A bis Z in einem Band”, drejtor Heinz Goeschel, rreth 1070 faqe; “Le Petit Robert 2”, rreth 1992 faqe; «Большой Энциклопедический Словарь», redaktor Prohorov, rreth 1600 faqe; “Larousse Compact”, vetëm rreth 1300 faqe; pra të gjashta këto, e përmendin Skënderbeun, bile disa mjaft gjatë. Vetëm një nga këto enciklopedi, “e shtata”, nuk e përmend, e asaj iu shtua dhe kjo e përkthyera shqip, duke arritur numrin proverbial “8 me 2” në favor të Skënderbeut, te shtëpia ime, por jo në shtëpitë e shumë shqiptarëve të tjerë, pas blerjes së enciklopedisë në fjalë!

Por ka dhe më.

Vetëm tre shqiptarë

Nga shqiptarët, do të gjeni në enciklopedinë në fjalë, vetëm tre persona: Ali Pasha, Zogu dhe Enver Hoxha. Duket sikur kjo enciklopedi e ka me ne shqipot, se për të tjerët është mjaft informuese. Kështu p.sh., në zërin “Hungaria”, gjejmë se përmendet Janosh Huniadi, bashkëkohësi i Skënderbeut, bile përmendet dhe i biri i Huniadit, Matias Korvini etj., gjithsej nja 11 vetë. Apo në zërin “Greqia”, permenden nja 9 vetë, me dukë e princa, si Otto, Wilhelm, nga Bavaria e Danimarka, që ia kanë pasë dërguar Greqisë për ta qeverisur, pas vitit 1833, pasi u pat çliruar nga otomanët, me kontributin e shumë shqiptarëve (këtë të fundit natyrisht që nuk e përmend fare enciklopedia në fjalë). Besojmë se dikriminimi është i qartë.

E fundit, por jo më pak e rëndësishmja: nuk përmend fare as Sali Berishën, presidenti i parë post komunist i Shqipërisë, ndërkohë që nuk lihet pa u përmendur nja dy herë, Enver Hoxha!

Deformim faktesh

Në zërin “Shqipëria”, jo vetëm që nuk përmendet fare Skënderbeu, por përmendet Ali Pashë Tepelena. Bile nga Aliu e fillon historinë e Shqipërisë, kjo enciklopedi që i është ofruar lexuesit shqiptar—duket sikur ofruesit kanë dashur të vërtetojnë se ne shqipot kemi origjinë hajdutësh, apo grabitësish ndërkombëtarë! Apo mos synojnë t’i informojnë lexuesit e vet se Skënderbeu ynë paska qenë një figurë më pak e rëndësishme sesa hajduti i rrugëve të Greqisë dhe Shqipërisë, Ali Pashë Tepelena?!

Gafa, të pavërteta dhe heshtje pavend

Ilirët nuk i lidh fare me Shqipërinë e shqiptarët (ndërkohë që grekët e sotëm, nuk heziton t’i lidhë me grekët e lashtë), kjo enciklopedia në fjalë.

Ilirët u shtrikan, në jug, deri tek “trevat ku janë sot [...] Shqipëria veriore”, shkruhet në zërin me nja tre rreshta, “Iliria”, të enciklopedisë në fjalë. Atëherë, ku e ka fjalën grupi shqiptar që ka përzgjedhur enciklopedinë në fjalë, që e ka gabim Akademia e Shkencave e Shqipërisë (ASHSH), kur në tekstin “Historia e Popullit Shqiptar” (viti 2002) shkruan se “trualli historik i ilirëve përfshinte [...] deri te Gjiri i Ambrakisë në jug [...] thesprotët [fis ilir-sh.BK] [...] deri tek lumi i Thiamit (Kalama) [...] molosët [fis ilir-sh.BK] [...] në pllajën pjellore të Janinës. Ne besojmë ASHSH-në, që na tregon se ilirët ishin në trevat ku janë sot Greqia veriore, pra më poshtë jugut të trevave ku është sot Shqipëria, e nuk besojmë fare enciklopedinë në fjalë, sado që në kapakun e saj shkruhet me të madhe se është “ndër enciklopeditë më të besueshme në botë”, apo se “konsdiderohet botërisht si botimi më i plotë dhe më i azhornuar [...] që ekzistojnë sot në botë”.

Enciklopedia në fjalë, shkruan se tek ne, sot u përdorkan si monedha “qindarkat”, pavarësisht se ato kanë disa dhjetra vjet që janë hequr nga qarkullimi—hajde azhornim, hajde.

Enciklopedia shkruan se në Shqipëri ka “jofetarë”, “ateistë”, “myslimanë” dhe “ortodoksë”, duke e harruar fare pjesën e madhe katolike të popullsisë sonë—hajde “i plotë”, hajde.

Ka heshtje. për luftën e NATO-s për Kosovën, në vitin 1999, ku morrën pjesë dhe qindra anglezë, mbase dhe nga Oksfordi.

Ka heshtje për statusin e Kosovës që qeveriset nga OKB, apo për popullsinë e saj që është shumica dërmuese shqiptare.

Po e ndërpresim listën e gafave etj., sepse besojmë se mjaftojnë sa thamë.

Faji është i shqiptarëve

Një italian ngacmonte një mik shqiptar, duke i shkruar: “Ti incazzi quando all’estero non credono che Skenderbeu ha salvato l’ Europa dai turchi”, që e përkthyer shqip do të tingëllonte “Tërbohesh nga inati, kur jashtë shteti nuk besojnë se Skënderbeu ka shpëtuar Evropën nga turqit”—vërtetë që ka edhe shqiptarë që reagojnë kështu. Ne nuk po tërbohemi nga inati sepse një enciklopedi nuk e ka përfshirë Skënderbeun, sepse ka me qindra enciklopedi, edhe angleze, që e kanë përfshirë. Ne “tërbohemi” se si ka mundësi që ka shqiptarë që guxojnë që të zgjedhin për të përkthyer, si enciklopedi të parë “të madhe”, në Shqipërinë tonë të dashur, një si kjo?!

Nuk do të ishim dakord fare që të merrej një leje në një autoritet shtetëror për të përkthyer një libër. Një gjë e tillë do të keqpërdorej menjëherë për të bllokuar botimet e “armiqve politikë” të pushtetit aktual etj.—pavarësisht se në raste si ky që sollëm, duket sikur do të shmangte gabimet. Por, opinioni qytetar, e kryesisht historianët e ASHSH-së, e pastaj dhe të tjerët, duhet të mbajnë një qëndrim kritik ndaj kësaj mungese përgjegjësie, kësaj shpërfilljeje ndaj vlerave tona kombëtare—së paku, duhet t’ua “nxinin jetën me kritika publike” fajtorëve të kësaj zgjedhjeje.

technorati tags:Shqiperia, Albania

Blogged with Flock

Siguria ne pune

2006-11-23T20:00:00.000+01:00

Nivel i ulët i sigurisë në KEK shkakton aksidente të shumta Vdes duke punuar Vetëm gjatë muajve të fundit në vendet e tyre të punës kanë vdekur Përparim Berisha, Xhevdet Haliti dhe Abaz Mulaku. Familja e Mulakut nuk është e kënaqur më këtë trajtim, ndërsa KEK nuk ka pranuar të paguajë gjobën prej 70 mijë eurove që i ka shqiptuar Inspektorati i punës...lexo më shumë Pjesa1 , Pjesa2

Lajm - Home

technorati tags:KEK, Kosova, Siguria

Blogged with Flock

Pavaresia e gjyqesorit

2006-11-18T21:22:00.002+01:00

Lind pyetja, e cfare do te jete gjyqesori para definimit te statusit?

Gjyqësori pas definimit të statusit do të jetë i pavarur

Nëmesin e gjyqtarëve dhe prokurorëve kemi edhe të atillë që mund takeqpërdorin funksionin, por ekzistojnë procedurat disiplinore dhe atado të ndëshkohen duke i bërë publik emrat e atyre që e keqpërdorindetyrën zyrtare. Sa i përket politizimit të gjykatave, deri më tani nukkam vërejtur ndonjë strukturë partiake dhe unë besoj se derisa të jemunë ministër kjo nuk do të ndodhë, tha në një intervistë përKosovapress ministri i Drejtësisë Jonuz Salihaj. më shumë...

www.kosovapress.com

technorati tags:Kosova, Gjyqesori, Drejtesia, Statusi

Blogged with Flock

Kadare: Abuzimi me fenė islame

2006-11-15T04:58:00.000+01:00

Intervista e Ismail Kadarese dhėnė Tv Koha Vision nė
Prishtinė

Kadare: Abuzimi me fenė islame

Adriatik Kelmendi

Vizita e shkrimtarit Ismail Kadare nė Kosovė ėshtė
parė si njė rast nga auditorėt ku ai ka folur dhe nga
mediat, pėr tė marrė prej tij mendimet e hedhura
publikisht nė Tiranė pėr ēėshtjet e ditės dhe tė
ditėve tė shkuara, pėr tema aktuale dhe tema qė kanė
ricikluar debate tė herėpashershme. Disa prej tyre
Kadare i sqaron nė kėtė intervistė dhėnė
kryeredaktorit tė Televizionit tė Prishtinės Koha
Vision, Adriatik Kelmendi. Shkrimtari pranon edhe njė
herė mė fort, se ka gabuar kur ka shkruar se me
prirjen drejt fesė sė krishterė “Kombi shqiptar do tė
bėnte njė korigjim tė madh historik, ēka do tė
shpejtonte bashkimin e tij me kontinentin mėmė:
Evropėn”. Ai pohon edhe se debati me publicistin dhe
studiuesin Rexhep Qosja do donte tė mos e kishte bėrė
fare.

Ka disa vite qė nuk keni qenė kėtu, si e keni gjetur
kėsaj radhe Kosovėn?
Ēdo herė qė vij nė Kosovė mė duket se diēka e mirė
ndodh, sepse kėtu pritem shumė mirė, kam shumė miq,
kam shumė dėshirė tė vij. Ēdo vizitė mė duket e bukur.
Kėtė herė kam ardhur nė njė kohė shumė interesante, nė
prag tė ngjarjeve tė mėdha. Tė thuash qė Kosova ėshtė
nė njė orė tė mirė tė sajėn siē ėshtė gjithė kombi
shqiptar, nė njė orė shumė tė mirė tė tij. Tashmė e
dėgjoj shpesh qė njerėzit kanė padurim qė ajo e mira
qė presin tė arrijė sa mė shpejt. Ėshtė e natyrshme,
populli shqiptar ka njohur vuajtjen, pritjen, robėrinė
e gjatė. Megjithatė kėtu nuk ka asgjė pėr t’u
shqetėsuar. Kam njė shpresė, jo shpresė tė kotė,
fantaziste, si tė thuash, poetike. Kėtu bėhet fjalė qė
tė jetė njė e mirė mė e madhe se e mira qė presim. Me
kohė gjithēka do tė vijė. Liria e Kosovės qė ėshtė
kryesorja, ėshtė e siguruar pėr jetė tė jetėve. Ēdo
gjė mund tė parashikojmė nė botė, por kjo nuk kthehet
mė, kjo ėshtė themelorja. Po tė marrim mė tė keqen, ka
vetėm njė shtyrje tė lehtė.

Nuk e merrni me shqetėsim kėtė?
Fare nuk e marr me shqetėsim. I kuptoj njerėzit e
thjeshtė “se prapa kėsaj ka njė dredhi qė na kthehet”.
Asgjė nuk kthehet prapa. Procesi ecėn, ēdo gjė do tė
ecė pėrpara, shpresojmė qė nuk do tė ketė shtyrje, por
edhe nėse ka nuk ka pėr t’u shqetėsuar asgjė.

E pėrmendėt qė nė Kosovė ēdo herė priteni mirė. Kėsaj
radhe ju u shpėrblyet me ēmimin “Kepi i Shpresės sė
Mirė – Fahredin Gunga”...
Erdha me gėzim tė madh, me dėshirė. Zakonisht kur kam
ftesa pėr udhėtime, nė mėnyrė instiktive shikoj t’i
refuzoj, nė kuptimin qė e kam vėshtirė, mė prishen
planet, mė prishet puna letrare dhe gjėja e parė qė
mendoj ėshtė: jo, ndoshta jo. Kėtė herė sinqerisht kur
z. Bejta mė mori nė telefon dhe mė tha kemi njė takim
kulturor dhe kemi nevojė qė tė vini, u premtova qė do
tė vij. Atė ditė do duhej tė ndodhesha nė Angli. U
thashė nė mund ta shtynin pėr disa ditė takimin dhe u
bė kjo gjė, u bė shumė mirė.

Pėrmendėt Anglinė ku vepra juaj ėshtė rinjohur me
pėrmasa mė tė gjėra pas fitimit tė Ēmimit “Man Booker
International”. Sa ju ka hapur dyert ky ēmim nė botėn
anglo-saksone?
Unė kam qenė i botuar nė Angli dhe Amerikė menjėherė,
pas Francės, nė vitin ‘70-tė. Ėshtė e vėrtetė kjo qė
thoni ju. Ky ēmim gjithmonė i hap dyert mė shumė dhe
interesimi shtohet. Unė kam pasur disa ftesa mė tepėr
qė pa kėtė ēmim nuk do t’i kisha.

Menjėherė pas kėtij ēmimi u botua nė Angli romani
“Pasardhėsi” i cili ka qenė nė listėn e 20-30 librave
mė tė kėrkuar nė ato javė nė Britani tė Madhe.
Ky ishte njė libėr i ēmuar mjaft nga kritika dhe edhe
shitjen e ka pasur shumė tė mirė. Me njė fjalė, nė
publikun anglez tashti librat e mi ose letėrsia shqipe
u bė mė e njohur, ėshtė mė e pranishme. Bota
anglo-saksone ka njė organizim tė shkėlqyer tė
propagandimit tė librit, ka njė kritikė tė nivelit
shumė tė lartė ka zakone shumė tė bukura, njė ndėr to
ėshtė se pėr kolegun e tyre shkrimtar tė huaj
shkruajnė vetė shkrimtarėt anglezė ose amerikanė. Njė
zakon qė tregon njė solidaritet, njė respekt pėr
kolegun gjė qė disa vende duhet ta mėsojnė.

Por kjo ndoshta nuk ėshtė e dyanshme nė aspektin
lexues dhe autor i huaj. Dihet se nė Britani tė Madhe
dhe nė SHBA nuk parapėlqehen gjithaq shkrimtarėt e
huaj.
Ėshtė e vėrtetė qė vendet e mėdha kanė njė farė
rezerve, sepse nuk kanė po atė nevojė si vendet e
vogla. SHBA-tė janė njė kontinent i tėrė, gjuha
angleze ėshtė njė gjuhė e pėrhapur dhe kanė shumė
shkrimtarė tė tyre, kėshtu qė vetvetiu shkrimtarėt e
huaj kanė vėshtirėsi pėr tė hyrė. Ndryshe, nė vendet e
vogla ku si zakonisht shumica e botimeve janė tė
shkrimtarėve botėrorė dhe ėshtė e drejtė kjo. Por kur
njė autor hyn dhe ēmohet, ai pritet shumė mirė, nuk ka
mė dallim pse ėshtė shqiptar, hungarez, amerikan ose
anglez, respektohet njėlloj.

Do tė kalojmė nė njė sferė tjetėr tė bisedės, por qė
sėrish lidhet me Britaninė tė Madhe. Kohėve tė fundit
nė njė sondazh ku qytetarėt janė pyetur se cilat
shtete kanė gjasa mė tė mėdha qė tė pranohen nė BE ose
cilat dėshirojnė ata qė t’i shohin nė kėtė organizėm
tė madh, nė vendin e parė me pėrgjigje negative ėshtė
radhitur Shqipėria. Si e shpjegoni kėtė refuzim ndaj
Shqipėrisė?
Shumė nuk mė ēudit kjo gjė. Kemi qenė vendi mė i
ashpėr stalinist nė Evropė dhe kjo luan njė rol
sigurisht. Kemi njė imazh jo tė mirė, ka propagandė
kundėr Shqipėrisė shumė tė fortė. Pėr njė pjesė tė
kėsaj, duhet ta pranojmė, jemi vetė shkaktarė. Nuk
duhet t’ia hedhim vetėm tė huajve fajin, por pėr tė
qenė tė sinqertė ose tė drejtė, duhet tė pranojmė
gjithashtu qė tė metat e shqiptarėve pėrgjohen shumė.

Ndodh kjo veēanėrisht me shqiptarėt?
Ka njė prirje racizmi e qė ne duhet ta luftojmė, sepse
ėshtė e tepruar. Unė e kuptoj, ne s’kemi pse tė marrim
nė mbrojtje as banditėt, as trafikantėt, as ata tė
drogės e tė prostitutave. Na vjen keq qė janė
shqiptarė kur i kapin, por s’duhet tė kemi asnjė
mėdyshje. Le t’i dėnojnė. Kam pėrshtypjen se bandit
dhe trafikant ka nga shumė vende, pėr fat tė keq ne
biem shumė nė sy. Mafia ėshtė ndėrkombėtare nė botė,
por shpeshherė pėrmendet sikur njė pjesė tė kėsaj
mafieje e drejtojnė shqiptarėt. Unė nuk e besoj kurrė.
Nuk kanė kaq forcė shqiptarėt qė tė drejtojnė mafien
evropiane, e botėrore aq mė pak. Neve na ka dalė nami,
na ka dalė nami i keq. Kjo nuk ėshtė e pėrhershme, kjo
mund tė ndryshojė sigurisht dhe disa herė po ndryshon.
Ka disa vende qė kanė pėrmirėsim tė imazhit. Kultura e
njė populli e lufton imazhin e keq, por disa herė nuk
arrin. Ėshtė mė i fortė imazhi sesa ajo. Nė vende tė
ndryshme ka njė luftė midis imazhit tė keq dhe imazhit
tė mirė. Kėtė luftė ne nuk e kemi fituar dot ende, por
shpresoj qė mund ta fitojmė.

Kush e ka njė pjesė tė pėrgjegjėsisė pėr kėtė imazh tė
keq, ju i pėrmendėt disa raste. Dhe a ndodh kjo ngaqė
shqiptarėt nuk dinė t’i vetėreklamojnė punėt e mira?
E para ne nuk dimė tė bėjmė propagandė tė mirė pėr
vendin tonė, propagandė pozitive. Pėrkundrazi e
shtojmė propagandėn negative. Nuk ėshtė puna qė tė
mburrim veten, ėshtė shumė e keqe kur njė popull
fillon e hedh pudėr pėr tė fshehur atė qė ka, por ne
tė themi tė vėrtetėn. E vėrteta nuk ėshtė kaq e hidhur
kundrejt shqiptarėve. Ndonjėherė ne nuk dimė ta
reklamojmė tė vėrtetėn qė ėshtė nė favorin tonė, pėr
tė mirėn tonė. Dhe prandaj i hapim rrugė tė keqes.
Gjithashtu nuk duhet harruar qė ka propagandė
antishqiptare nga rrethe antishqiptare pėr arsye tė
konflikteve nė Ballkan. Mos harroni, ēėshtja e Kosovės
ėshtė ende nė rend tė ditės dhe kur shtrohet ēėshtja e
pavarėsisė, gjithė bagazhi antishqiptar do tė
ringjallet, do tė thonė se shqiptarėt janė tė aftė
vetėm pėr prapėsira, nuk janė tė aftė pėr punė
pozitive. Sigurisht duan tė vijnė tek ajo qė Kosova
nuk duhet tė marrė pavarėsinė. Nuk duhet tė ēuditemi
pėr kėtė. Propaganda e vjetėr antishqiptare ringjallet
pėrnjėherėsh. Kėshtu shpjegohet, nuk ėshtė rastėsi.
Pse u ringjall tashti prapė?!

A mund tė na pengojė kjo qė tė anėtarėsohen si
Shqipėria si Kosova nė organizmat ndėrkombėtare? Kemi
njė sinjal tė fundit nga Komisioni Evropian se nuk do
tė ketė zgjerim tė shpejtė, ose anėtarėsim tė vendeve
tė reja. Nuk pėrmendet Shqipėria fare pėr aderim nė
BE. Sa ėshtė kjo me rrezik pėr ne?
Nuk duhet tepruar kjo gjė. E para kur pėrmendet
Ballkani Perėndimor, nuk pėrmendet vetėm Shqipėria. Nė
qoftė se u tha do tė ketė shtyrje nė pjesė tė
Ballkanit, do tė ketė pėr tė gjithė.

Pėrmendet qė Kroacia dhe Maqedonia janė mė afėr BE-sė.
Janė disa shtete qė mbeten: Shqipėria, Kosova, Mali i
Zi dhe Serbia. Ju siguroj, mėndja ma thotė qė nuk ka
se si Evropa tė lerė jashtė njė copė tė ngushtė, nuk
bėhen as 15 milionė banorė. Kėta janė popuj qė kanė
qenė nė pararojėn ku ėshtė pėrplasur vala
anti-evropiane. Do tė triumfojė njė e vėrtetė tjetėr.
Do tė ketė ndoshta njė pengesė, njė shtyrje. Nuk mund
tė ndodhė qė Evropa me gjysmė miliard njerėz, tė lerė
15 milionė pėrjashta qė s’janė as nė anė tė saj por
janė pothuajse afėr qendrės. Nuk ka assesi. Andaj kėto
janė disa alarme tė cilat gazetarėt, analistėt i
teprojnė. Kemi shumė qejf tė bėjmė tragjedi kur nuk ka
ndodhur tragjedia.

Do tė thotė, nuk e besoni?
Assesi. Ėshtė njė lloj pedagogjie qė u bėhet kėtyre
popujve. E quaj tė drejtė, nė fakt ėshtė njėfarė
presioni qė rregulloni punėt, ejani nė vete, hiqni
dorė nga prapėsitė ata qė nuk heqin dorė, sepse do
t’iu bėjmė njė lloj nderi. Ėshtė njė pedagogji qė u
bėhet popujve tė vegjėl pėr tė cilėt historikisht nuk
ka ndonjė kujdes tė madh Evropa. S’ka ndonjė gjė tė
keqe, le tė sillet ashpėr, ndoshta ndonjėherė bėn mirė
kjo gjė.

Tė flasim pėr debatin me Qosjen. Ka qenė temė edhe
gjatė qėndrimit tuaj nė Kosovė. Nė fakt ka pasur nė
thelb “mosdurim tė ndėrsjellė” nga tė dy. Nuk ishte
shkas vetėm debati pėr identitetin e shqiptarėve. Edhe
nė intervista qė kam pasur me ju mė herėt, keni
shprehur doza nervozizmi pėr njėri-tjetrin. Kur ka
filluar kjo?
Ju bėtė njė simetri. Natyrisht do tė them se s’ėshtė e
vėrtetė. Mendoj objektivisht, nuk kam pasur kundėr tij
kurrė, asgjė. Ndėrsa disa herė prej tij ka pasur ndaj
meje diēka qė s’e kam kuptuar mirė dhe sinqerisht kam
qenė i pavėmendshėm, dhe do ta vėrtetoj qė kam qenė i
pavėmendshėm. Shumė vite pėrpara ai ka pasur polemikė
me shkrimtarė tė rinj nė Kosovė dhe ndėrkohė nuk e di
pse jam gjendur dhe unė pa dashur nė kėtė farė
polemike dhe kam qenė objekt sulmesh. Tashti kam
harruar, ka kaluar shumė kohė. Por njė periudhė
ftohjeje mė kujtohet, kur kam ardhur nė Kosovė pėr
herė tė parė nė 72-shin. Kam pėrshtypjen se kam takuar
shumicėn e shkrimtarėve tė Kosovės. Me atė kishin
marrėdhėnie shumė tė ftohta pėr shkak tė tij, mendoj
unė. Ka qenė njė periudhė ftohtėsie, njė periudhė
sjelljeje normale, nuk e di pse.

Pse e quani sjellje normale? Jeni takuar, keni
kontaktuar nė ndonjė mėnyrė gjatė viteve, e keni
lexuar njėri-tjetrin?
Jemi takuar, por ėshtė punė e harruar kjo gjė. Qė unė
e kam harruar e tregon fakti qė kam bėrė ēmos tė
botohen dy libra tė tij nė Francė. “Ēėshtja shqiptare”
bile ėshtė botuar te botuesi im francez, dhe romani i
tij tė cilin e kam shoqėruar me njė parathėnie tė
gjatė. Ju do thoni qė nė parathėnie flitet kryesisht
pėr Kosovėn dhe mė pak pėr romanin. Po, ėshtė e
vėrtetė. Nė pjesėn kryesore ka qenė e lanēuar kultura
e Kosovės me ēdo kusht.

Do tė ndodhte botimi pa kujdesin, insistimin, do tė
thosha, pa ndihmesėn tuaj?
Mund tė ndodhte, por kishte gjasė mė tepėr tė mos
ndodhte. Unė bėra njė parathėnie mbi 20 faqe qė ishte
rekomandim-parathėnie dhe sugjerim pėr ta botuar. Mund
tė ndodhte edhe pa kėtė.

Ju i keni hapur portat nė gjuhėn frėnge Rexhep Qosjes?
Pėr librin “Histori e Ēėshtjes Shqiptare” absolutisht
e kam ēuar te botuesi im dhe i kam thėnė: tė lutem
botoje se ndihmohet populli tė cilit unė i pėrkas dhe
ti ke vite qė po mė boton. E shoqėruar nga parathėnia
ime, ka luajtur njė rol. Nuk pres ndonjė mirėnjohje.
Por sidoqoftė kjo tregon se nuk kam pasur ndonjė
zemėrim me tė, ajo ėshtė harruar. Mė vonė ai ishte
acaruar pėrsėri nė ngjarjet e ‘97-ės. Ka bėrė ca letra
qė kanė qenė tė marra, d.m.th me njė ngazėllim tė madh
pėr atė qė ka ndodhur nė Shqipėri, edhe pse unė nuk
kam marrė pjesė qė ta pėrshėndes.

E keni fjalėn pėr ciklin e shkrimeve “Revolucioni i
vonuar demokratik”?
Pikėrisht, mė janė dukur letra tė marra. S’i jam
pėrgjigjur dhe nuk i kam dhėnė asnjė rėndėsi, tė them
tė drejtėn. Kam qenė shumė i dėshpėruar nė atė kohė.
Pėr mua djegia e Shqipėrisė nė ‘97-n ka qenė njė
tragjedi kombėtare, njė turp i jonė si komb. U
turpėruam pėrpara ndėrgjegjes sonė, para gjithė
Evropės dhe para gjithė botės. Tė gėzohesh qė ėshtė
djegur Shqipėria, ta quash revolucion tė vonuar
demokratik ėshtė vėrtet tė mos jesh mirė nga mendja.
Ka kaluar dhe kjo, pastaj kanė ardhur diskutimet e
vonshme. Nuk i kam bėrė me njė sulm, kam kritikuar
tezėn e tij qė nuk jemi plotėsisht evropianė.

Megjithatė libri, sprova juaj, ka qenė nė njėfarė
mėnyre e lidhur me shkrimin qė kishte bėrė Rexhep
Qosja mė parė?
Shiko, atė sprovė do ta shkruaja sikur Rexhep Qosja tė
mos ekzistonte nė kėtė botė. Nuk ėshtė ai qė mė ka
kushtėzuar me kėtė gjė. Ka qėlluar, sapo ėshtė marrė
me kėtė problem e kam kundėrshtuar siē bėhet nė njė
polemikė. Kaq. Shumė e thjeshtė. Pastaj ai ka
degraduar gjithēka. Ka bėrė dy libra kundėr meje, pėr
disa paragrafė qė kam unė, pėr disa faqe. Kjo ėshtė
historia. Njė mllef i jashtėzakonshėm, i ēuditshėm. Nė
kohėn kur kemi tė tjera punė pėr tė bėrė, e harroi ēdo
gjė, e harroi problemin e pavarėsisė sė Kosovės, e
harroi Serbinė, dhe dola unė armiku kryesor i Kosovės,
i popullit shqiptar, i letėrsisė, i mendimit, i
filozofisė, i tė gjithave. Ėshtė njė absurditet, unė
nuk e kuptoj si mund tė kesh kaq pasion ndaj kolegut
tėnd. Mund tė kesh zemėrim, mund tė sulesh njė herė
ose dy, por tė mos lodhesh pėr kėtė gjė. Nuk ka
histori tė komplikuar, ėshtė shumė e thjeshtė.

Kjo mund tė vlerėsohet edhe si njėra ndėr polemikat qė
zgjoi interesimin mė tė madh nė tė gjitha anėt ku
jetojnė shqiptarėt dhe kishte edhe vazhdim, pasi qė u
shkrua shumė nga shumė tė tjerė. Kishte tė tillė qė
vlerėsuan se nėse kemi kėso ndeshje, sidomos tash kur
po bėhen pėrpjekje pėr afrim mė tė madh tė Kosovės dhe
Shqipėrisė, kjo mund tė ndikojė edhe negativisht, pasi
dy nga ata qė u quajtėn kolosė, ju dhe Qosja, ndesheni
nė kėtė mėnyrė dhe, ē’ėshtė mė e rėndė, nganjėherė
edhe nuk zgjidhni fjalė pėr t’i vėnė epitete negative
njėri-tjetrit. Mund tė sjellė gjė pozitive kjo?
Unė jam kundėr epiteteve: kolosė, korife, baba i
kombit, bacė... Kėto pėr mua janė gjepura. Ne duhet tė
mėsohemi pa kėto. Nuk ėshtė nder i njė vendi tė
qytetėruar tė pėrdorė koncepte tė kėtilla. Kėto janė
koncepte klanike, kur zihen nė shtėpi dhe bien nė
gjak, ku baca i njėrės dhe baca i tjetrės bėjnė
bisedime merren vesh etj.

Po ky ishte reflektimi qė u dha kryesisht nga shtypi
mbi polemikėn.
Po, pa tė keq ėshtė mendja jonė e prapambetur qė e
koncepton kėtu. Unė do ta refuzoja njė fjalor tė tillė
nė raport me kolegun tim. Ne jemi kolegė nė letėrsi,
tė tilla askush s’ka tė drejtėn tė uzurpojė me
titullin e bajraktarit, tė kolosit etj.

Megjithatė, ju jeni tė dy personalitete me ndikim nė
kulturėn shqiptare.
Kultura shqiptare ka disa personalitete, nuk jemi
vetėm ne tė dy. Nuk e pranoj kėtė gjė. Nuk pranoj kėto
struktura dyshe ose treshe. I refuzoj.

Ose mos doni tė thoni vlejnė pėr mua, por nuk futet
edhe Rexhep Qosja kėtu?
Unė i refuzoj parimisht. Kėto janė karakteristika tė
mentaliteteve tė prapambetura. Dhe prandaj po thoni ju
qė ėshtė e vėrtetė qė kjo nga njė pikėpamje ėshtė njė
polemikė jo e mirė. Ėshtė koha pėr njė tjetėr gjė. Nė
kėto raste nuk duhet tė bėjmė njė simetri patjetėr tė
shikosh kush merret me ēfarė merret. Dhe nė qoftė se
kjo punė zė njė pjesė tė vogėl tė asaj qė unė shkruaj
dhe te tjetri zė 90% tė asaj qė po bėn, sigurisht qė
edhe faji ndahet ndryshe. Ta zėmė qė po, jemi tė dy
fajtorė qė u futėm nė polemikė. Unė nuk e pėrjashtoj
dhe nuk mė vjen keq tė them po tė kem bėrė njė gabim
qė vajta u futa kot nė njė polemikė tė tillė. Ėshtė e
lehtė tė shikosh proporcionet, pėrmasat. Kur tjetri e
kapėrcen 20 herė qė aty ai ėshtė i humbur, dhe ne
duhet tė kemi guximin t’i themi zotėri tė ka thėnė
kaq, i ke thėnė 20 tė tilla. Ėshtė nė tė drejtėn
botėrore kur pėrgjigja ėshtė e proporcionuar, dhe aty
gjykohet lehtėsisht. Nė kėtė rast siē e thatė ju qė
kemi probleme tė tilla, vėrtet polemika mund tė jetė
fatkeqe.

Do dėshironit tė mos e kishit bėrė fare?
Po, mund tė mos ishte.

Ju e keni thėnė edhe mė herėt qė feja u imponua si
ēėshtja kryesore brenda kėtij debati, brenda
identitetit shqiptar. Pėrse?
Problemi nė kėto polemika ėshtė njė mashtrim i madh i
palejueshėm. Njė nga gjėrat mė tė shėmtuara ėshtė
abuzimi me fenė. Sepse polemikė e pandershme quhet ose
siē kam thėnė unė, polemikė e pabesė, kur ngre njė
tezė qė tjetri nuk e ka dhe thua frazė mė frazė nė
kėtė sprovė “Ismail Kadare ka njė pėrēmim, njė dėnim
tė myslimanizmit shqiptar, ėshtė kundėr myslimanizmit
ėshtė pro katolicizmit”. Pasi e thua njė herė pas pesė
paragrafėsh tė ngrihesh kundėr myslimanizmit si Ismail
Kadare, shpif njė herė, thua njė mashtrim qė ėshtė
krim. Pastaj e pėrsėrit dhe i ke bindur mendjen vetes,
prandaj kėtu fillon edhe psikopatia, qė kjo ėshtė e
vėrtetė sepse thua kėtu nis e pamoralshmja, shpreson
qė publiku tė thotė qė me sa duket Kadare me tė
vėrtetė e ka thėnė kėtė sepse ky kot nuk e thotė. Kėtu
ėshtė abuzimi qė ēdo vend i qytetėruar nuk e lejon
kurrė. E ndalon me gjyq, qė te ne pėr fat tė keq nuk
ekziston. E ndalon sepse kėshtu pritet shpifja. Zotėri
ke gėnjyer pa pikė turpi. Ku e ke gjetur kėtė?!
Asnjėherė nuk kam thėnė asnjė fjalė fyese pėr
myslimanizmin shqiptar. Teza ime ėshtė qė ne duhet tė
hyjmė nė Evropė me myslimanėt e tė krishterėt bashkė.
Asnjė pengesė nuk ėshtė myslimanizmi shqiptar pėr
Evropėn, asnjė ndryshim s’ka myslimani shqiptar. Jemi
tė gjithė shqiptarė, myslimanė katolikė, ortodoksė dhe
ateistė bashkė.

Kjo thoni ėshtė nxjerrė nga konteksti, ngase ju nuk
keni qenė kundėr myslimanizmit? Megjithatė ju
gjithherė jeni shprehur me njė simpati pėr
krishtėrimin. E keni parė atė si diēka mė tė afėrt me
Evropėn.
Pse tė mos e shoh krishterimin kėshtu? Ēfarė ka tė
keqe? Vetė shprehja juaj keni parė edhe
krishtėrimin... sigurisht edhe ajo ėshtė feja jonė. Ne
kemi tri fe dhe njė komb. Pėrse ėshtė katolicizmi
sidomos feja mė e goditur gjatė diktaturės komuniste?!
Duhet ta pranojmė, e goditur egėrsisht. E goditur nga
dy burime: sepse ishte fe, sepse ishte mishėrim i
perėndimit, sipas mentalitetit komunist. Ndėrsa pėr
ortodoksizmin mund tė kishte njėfarė zbutje sepse
ishte feja zyrtare e Rusisė, gjithė vendeve komuniste.
Katolicizmi quhej feja e Vatikanit, SHBA-ve, NATO-s,
Evropės Perėndimore. Prandaj ajo ka qenė mė e
goditura. Edhe nė koloni katolikėt janė goditur mė
ashpėr sesa tė ishin shumicė. Megjithatė katolicizmi
ishte nė teh tė goditjes. Shkrimtarė katolikė tė
veriut, nuk kanė numėr mė tė madh tė martirėve sesa
midis tyre. Janė goditur edhe myslimanėt, nė mesin e
tė pushkatuarve ka po aq. Po nė rastin e shkrimtarėve
klerikė, katolikėt zėnė vendin parė. Unė kėshtu e di
dhe besoj se kėshtu ėshtė e vėrtetė. Ne e kemi pėr
detyrė morale ta themi kėtė gjė, aq mė tepėr unė qė
vij nga njė tjetėr fe. Ėshtė normale, e detyrueshme
moralisht, ti qė ke tjetėr fe tė mbrosh fenė tjetėr.
Nė qoftė se ajo fe ka pėsuar mė shumė, sipas mendjes
tėnde, tė jesh ti i pari tė thuash, kjo ka shumė
martirė.

Kjo ju ka nxitur tė shkruani nė librin “Nga njė
dhjetor nė tjetrin” se: “Prirja e Shqipėrisė do tė
ishte drejt fesė sė krishterė, ngaqė ajo lidhej me
kulturėn, kujtimet e vjetra, dhe nostalgjinė e kohės
paraturke. Me kalimin e viteve, feja e vonė islamike,
e ardhur bashkė me otomanėt, do tė zbehej (sė pari nė
Shqipėri e mė pas nė Kosovė), derisa t’ia linte vendin
fesė sė krishterė, ose mė saktė kulturės sė krishterė.
Kėshtu qė sė paku nga njė e keqe (ndalimi i fesė mė
1967) do tė vinte njė e mirė. Kombi shqiptar do tė
bėnte njė korigjim tė madh historik, ēka do tė
shpejtonte bashkimin e tij me kontinentin mėmė:
Evropėn”. Kjo pjesė ėshtė pėrdorur edhe nga Rexhep
Qosja, nė polemikė.
Kjo ėshtė tjetėr. Ky ėshtė abuzimi, abuzim i pastėr i
pandershėm. Pse?
E para kjo ėshtė njė bisedė, ėshtė njė kujtim qė unė
vetė e kam nxjerrė. Nuk ėshtė njė qė ka kapur njė
dokument ku Ismail Kadareja ka thėnė kėtė dhe kėtė.
Unė vetė kam kujtuar njė bisedė me Ramiz Alinė. Ėshtė
abuzuese kur njė ditė rrėfimin pėr diēka qė ka bėrė
dikush ti fillon dhe abuzon me tė. E para gjė ėshtė ta
pyesėsh njėherė. E dyta unė jam shkrimtar nė njė vend
qė feja ėshtė ndaluar dhe shkoj te shefi i shtetit
komunist, komunist i egėr, armik i fesė, dhe i kėrkoj
hapjen e kishave dhe xhamive, i kėrkoj lejimin e fesė.
Kjo ėshtė kurajoze sepse situata ėshtė absurde, feja
ėshtė e ndaluar dhe bisedojmė pėr njė gjė qė nuk
ekziston ende. Dhe unė kam deklaruar nė intervistė. Ka
qenė mendimi im krejtėsisht i gabuar, parashikim
krejtėsisht i gabuar, qė nuk doli.

Ju e quani tė gabuar sot?
Pa diskutim. Nuk e kam pėrsėritur kurrė mė sepse kam
thėnė qė ka qenė i gabuar, e ti ēfarė bėn, nuk shikon
ē’ka ndodhur mė pas, por gėrmon me njė kėnaqėsi tė
madhe ja ē’ka thėnė njėherė Ismail Kadare. “Ja pra
zotėri e kam thėnė gabim”. Ėshtė gabim pa asnjė
hezitim. Dhe po tė duash, tė thellohesh, gabim i bėrė
nė rrethana krejtėsisht lehtėsuese, nė kuptimin se unė
vetė e kėrkoj nė fund tė fundit dhe them tė hapen
kishat katolike, ortodokse, po tė duan dhe xhamitė,
megjithėse mendoj, unė them se myslimanizmi shqiptar
ka pėr t’u zbehur nga shkaku i hyrjes nė Evropė.
Mendim i gabuar, parashikim i gabuar, ēfarė do mė
tepėr. Ē’ėshtė kjo kėnaqėsi pėr tė kapur tė keqen, kjo
ėshtė e shėmtuar, kjo nuk ndodh asgjėkundi, vetėm nė
mbretėrinė e tė ligės mund tė ndodhė njė gjė e tillė.
“Do tė gjej patjetėr mendimin tėnd tė gabuar ndonėse
ti e ke korrigjuar mė vonė, je shumė i kujdesshėm pėr
tė mos e pėrsėritur mė”. Kjo s’ndodh kurrė. Na pėlqen
e liga, na pėlqen mallkimi, na pėlqen e zeza. Nuk duam
tė shohim asgjė tė mirė.

Ne shqiptarėve na ndodh shpesh?
Pėr fat tė keq na ndodh disa herė, jo shpesh. Unė jam
kundėr asaj qė e dėnojmė veten tė mallkuar. Abuzimi nė
kėtė ėshtė njė burracakėri e jashtėzakonshme. Kanė
abuzuar, jo vetėm Qosja, kanė abuzuar edhe tė tjerė,
njė ish.zv Ministėr i Jashtėm njė Pėllumb Xhufi. E
nxori ai me vrap, “historiani”. Jo, jo, tė ketė turp,
historian. Historiani vajti e gjeti kėtė, por unė kam
njėmijė mendime tė tjera korrigjuese tė kėsaj. Por jo,
ajo u intereson, vetėm e keqja, sepse ata janė njė
klan qė i shfrytėzojnė kėto.

Lidhur me kėto sulme, shpesh e keni pėrdorur fjalėn
zili, cmirė.
Ka shumė, ka disa arsye, mund tė jetė edhe ajo. Nuk
kam dėshirė tė flas pėr kėto mė duket e padenjė tė
flas pėr kėto gjėra.

A mendoni se fati i shqiptarėve do tė ishte mė ndryshe
sikur tė ishim nė shumicė tė krishterė? Ka disa teza
qė e mbėshtesin kėtė.
Njė populli nuk mund t’i kėrkohet kurrė ajo qė mund tė
ishte, tė bėhen hamendje. Populli ėshtė ai qė ėshtė.
Ne s’mund tė bėhemi mė tė bukur se ē’jemi. Jemi ata qė
jemi. Unė nuk mendoj qė kjo ka qenė njė fatkeqėsi kaq
e madhe. Ndoshta, me sa duket, pėrpara. Na ka penguar
me atė qė pėr sa kohė Serbia e mbajti nėn ēizme
Kosovėn duke pėshpėritur jo shumė haptazi por
fshehurazi, kėta janė islamikė, kėta janė tė
rrezikshėm, pėr tė pasur dorė tė lirė nga Evropa pėr
t’i rėnė, dhe tė them tė drejtėn ka pasur njėfarė
suksesi. Tani kjo gjė ėshtė e kapėrcyer, tashti
Shqipėria po rehabilitohet, nė qoftė se hyn nė Evropė.
Pa myslimanėt kombi shqiptar prishet, prandaj ėshtė
absurde tė kesh mendime kundėr myslimanėve. S’mund tė
ketė. Unė jam shkrimtar, i kam tė tėrė lexuesit e mi.
Pse tė them unė qė pjesa mė e madhe e popullit tim
s’janė mė shqiptarė. Kėto janė marrėzira, vetėm
fantazirat mė tė kėqija, mė makabre mund t’i pjellin.
Feja nuk ėshtė njė pengesė, ne jemi ata qė jemi, nuk
ka pse tė zbukurojmė veten, por as ta keqėsojmė. Do tė
hyjmė nė Evropė kėshtu siē jemi dhe nuk i kemi borxh
askujt. Duke u marrė me shkaqet pse ėshtė bėrė
konvertimi, jam pėrpjekur tė shoh anėn e fisme tė
kėsaj gjėje, sepse shumė thuhet e bėnė shqiptarėt pėr
servilizėm, e bėnė nga dhuna, pėr arsye karriere, pėr
taksa. Kėto tė gjitha janė cilėsi qė e rėndojnė
ndėrgjegjen shqiptare. Ka diēka tė vėrtetė nė tė
gjitha, por ėshtė pėrqindje shumė e vogėl. Unė mendoj
qė nga arsyet madhore, ose arsye e madhe, e kam thėnė
sė paku qė nuk e ka pėrmendur asnjė historian
shqiptar. Mendoj qė me kėtė konvertim jo pėr t’u hequr
shqiptarėve njė faj se nuk ėshtė ndonjė faj, arsye
kryesore ka qenė problemi i armės, i mbajtjes sė
armės. Kush e njeh psikologjinė evropiane dhe
ballkanase, problemi i armės ka luajtur njė rol tė
madh pėr dinjitetin e njeriut. Njė popull i armatosur,
shtėpi qė ka armė ėshtė gjysmė e lirė. S’mund tė jetė
kurrė plotėsisht i robėruar njė njeri qė ka armė jo
ilegalisht, legalisht. Prandaj okupuesi otoman i vuri
shqiptarėt pėrpara njė dileme tragjike, do tė mbash
armėn jep fenė. Unė jam i sigurt se mijėra e mijėra
njerėz kanė kaluar net pa gjumė pėr tė zgjidhur kėtė
dilemė qė ėshtė dilemė e pastėr tragjikisht: fenė apo
armėn. Sepse je mėsuar me armė e dorėzon, por t’i
dukesh i zhveshur, i pambrojtur, pa dinjitet dhe i
turpėruar dhe thotė mė mirė po jap fenė, ta mbaj
armėn. Armė do tė thotė dinjitet dhe prapa armės
qėndron ideja e lirisė, njė vend i pushtuar, dhe e
kanė bėrė kėtė gjė. Tė tjerėt e kanė menduar: lė
armėn, mbaj kryqin. Shqiptarė janė tė dy palėt.
Njėlloj unė vuaj pėrpara kėsaj dileme tė tmerrshme, ti
dot nuk e di kujt t’i japėsh tė drejtė. Unė kėtė nuk e
gjej dot. Prandaj e shfajėsoj popullin shqiptar. Si
mund tė kem pėrēmim pėr myslimanizmin kur populli ka
zgjedhur tė ndahet nė dy rrugė. Dhe sot ende nuk mund
tė them kush ka bėrė mirė, kush ka bėrė keq, kur sa
ėshtė po aq mirė sa edhe keq. Ky ėshtė qėndrimi i
shkrimtarit ndaj popullit tė vet. Ti del dhe kėrkon
bisedėn me Ramiz Alinė. Nuk i intereson se njėri ka
thėnė... ėshtė edhe tragjike edhe komike nė tė njėjtėn
kohė.

Njė riciklim tė kėtij problemi, i kėsaj dileme,
ndoshta po e shohim tash kur Kosovės i premtohet
pavarėsia, por a do ta ketė ushtrinė e vetė. A do mund
tė bėhet Kosova shtet i pavarur, pa ushtri?
Askush nuk ia ka mohuar ushtrinė Kosovės, nuk do t’ia
mohojė, absolutisht kurrė. Mos e mendoni kėtė gjė. Nė
Kosovė ėshtė bėrė siē e kam thėnė disa herė, njė luftė
pėr moralitet qė ėshtė gjė e rrallė nė historinė e
botės, e vetmja ndoshta. Morali evropian kėtu u vė nė
provė, nuk u bė pėr vajguri, as pėr diamante e gjėra
tė tjera, u bė pėr moral. Tani Evropa hap njė epokė tė
re pėr shkak tė shqiptarėve dhe shqiptarėt duhet ta
kenė pėr nder historinė e tyre qė e shtyn kontinentin
evropian drejt njė lufte tė tillė, tė tipit tė ri.
Evropa, se nuk kam thėnė asnjėherė vetėm ajo, duke
ndihmuar luftėn e popullit shqiptar, emancipoi
vetveten. U ngrit njė qytetėrim evropian nė nivel mė
tė lartė, ėshtė nė nderin e saj. Evropa nuk mund tė
shkelė mė mbi kėtė moralitet, nuk do tė kthehet prapa.
Prandaj populli shqiptar nė Kosovė nuk do tė humbasė
asgjė, do t’i ketė tė gjitha, pėrfshirė edhe armėn qė
thatė ju.

Nuk do tė ketė mė dilema tė tilla, ose fenė nė njėrėn
anė, ose shtetin, Evropėn?
Absolutisht.

Zgjidhja e statusit të Kosovës shtyhet për vitin tjetër

2006-11-11T06:16:00.002+01:00

Zgjidhja e statusit të Kosovës shtyhet për vitin tjetër
Linda Karadaku-Ndou, Prishtinë10-11-2006

Dhënia e propozimit për zgjidhjen e statusit të Kosovës është shtyrë përfundimisht për në vitin tjetër. Kryenegociatori i Kombeve të Bashkuara për statusin e Kosovës, Marti Ahtisari, njoftoi sot vendimin për dorëzimin e këtij propozimi pas zgjedhjeve parlamentare në Serbi, që pritet të mbahen më 21 janar. Por zëdhënësja e zotit Ahtisari, Hua Jang, i tha Zërit të Amerikës, se nuk ka ndonjë datë të caktuar specifike për dorëzimin e këtij propozimi.I dërguari për statusin e Kosovës, kryenegociatori Marti Ahtisari, njoftoi sot zyrtarisht pas takimit të Grupit të Kontaktit në Vjenë, shtyrjen e paraqitjes së propozimit të tij për statusin, për pas mbajtjes së zgjedhjeve parlamentare në Serbi, që sic u njoftua sot zyrtarisht nga presidenti serb Boris Tadiç, do të zhvillohen më 21 janar.Në një deklaratë të zotit Ahtisari pas takimit të sotëm të Vjenës, thuhet se nën dritën e njoftimit të presidentit Tadiç për të mbajtur zgjedhjet parlamentare serbe më 21 janar 2007 dhe pas konsultimeve me Grupin e Kontaktit sot, ka vendosur t'ua paraqesë propozimin e tij për zgjidhjen e statusit të Kosovës, palëve, pa vonesë, pas zgjedhjeve parlamentare në Serbi.Zëdhënësja e zotit Ahtisari, Hua Jang, i tha po sot Zërit të Amerikës, se nuk ka ndonjë datë specifike se kur do t'ia paraqesë palëve propozimin zoti Ahtisari. Zonja Jang tha se negociatorët ndërkombëtarë janë të ndërgjegjshëm për pasojat që mund të ketë shtyrja e zgjidhjes së statusit të Kosovës, por shtoi se UNOSEK-u do të vazhdojë të punojë për propozimin për statusin, për t'ua paraqitur palëve menjëherë pas zgjedhjeve parlamentare në Serbi.Zonja Jang tha gjithashtu se vendimi për shtyrjen e dhënies së propozimit për statusin, është marrë nga zoti Ahtisari, por ajo nuk pranoi të specifikonte nëse shtyrja ishte kërkuar nga zoti Ahtisari, apo nga Grupi i Kontaktit, dhe ritheksoi vetëm se vendimi ishte marrë pas konsultimeve me Grupin e Kontaktit.Zëdhënësja e kryenegociatorit theksoi se zoti Ahtisari gëzon mbështetjen e plotë të Kombeve të Bashkuara të cilat sic tha ajo, i mbështesin vendimet e tij. Kryenegociatori Marti Ahtisari, pritet të takohet të hënën me përfaqësuesit e Bashkimit Evropian, për të vazhduar kështu konsultimet për propozimin për zgjidhjen e statusit të Kosovës.

VOA News - Zgjidhja e statusit të Kosovës shtyhet për vitin tjetër

technorati tags:Kosova, status

Blogged with Flock

Katedralja

2006-11-10T01:33:00.000+01:00

Më poshtë është peticioni i nënshkruar nga intelektualët shqiptarë për ndërtimin e katedrales Nëna Terezë në Prishtinë. Ata i drejtohen organeve të pushtetit duke kërkuar ndërtimin sa më të shpejtë të katedrales. Lind pyetja, a kanë dëgjuar intelektualët tanë të respektuar ndonjëherë për ndarjes mes religjionit dhe shtetit?

KATEDRALJA E
“NËNË TEREZES” SHENJË SHTETËSIE

Presidentit të Kosovës: Prof. Dr. Fatmir Sejdiu

Kryetarit të Parlamentit të Kosovës: Kolë M.Berisha
Kryeministrit të Kosovës: Agim Çeku
Bëhen dy vjet kur u vu gurthemeli i Katedrales “Nëna
Tereze” në Prishtinë, shenjë kujtimi i figurës sonë më universale
të njerëzimit në gjeninë e saj e që simbolizon dhe
humanizmin shqiptar. Ceremoniali ndodhi në praninë e
shumë ambasadorëve e mjeteve të huaja të informimit.
Gjesti i Qeverisë së Kosovës dëshmonte se në atdheun e saj
Nëna Tereze më në fund do të ketë katedralen, që
shumëkush e sheh shenjë të shtetësisë së Kosovës.
Fatkeqësisht, koha ikën e premtimi ynë has në rezistenca të
ndryshme, që dëmtojnë imazhin tonë para botës.
Udhëheqja politike e Komunës së Prishtinës, vendin ku do
të ngritet Katedralja, e shndërroi në parking, që fyen dhe
dinjitetin tonë kombëtar. Ditë më parë kardinali i shquar
amerikan, Shkëlqesia Mecarrick, pjesëmarrës edhe me
rastin e gurthemelit, ktheu të shohë se deri ku kishin arritur
punët. Zhgënjimi i tij ishte i madh. Gjë nuk ishte bërë. E
humanisten e nobelisten shqiptare e kishin nderuar burrështetas
botërorë.
Duke parë se një qëndrim i tillë turpëron jo vetëm figurën e
Nënës Tereze, por dhe shtetin e ri të Kosovës që po lindet,
u drejtohemi personaliteteve udhëheqëse të Qeverisë së
Kosovës, institucioneve dhe intelektualëve nga tërë
hapësira shqiptare, poashtu dhe diasporës të ngrisin zërin
se nderojnë veten para se gjithash dhe traditën shqiptare.
Ekuminizmi mbajti gjallë qenien tonë. Nga njerëzit e
dijshëm të botës u respektua toleranca brenda nesh.

Njerëzorja dhe kombëtarja aty gjetën dhe fuqinë hyjnore.

Nënshkruesit:
Haxhi Bede Reshat Bardhi (Kryegjyshi Botrorë i Bektashive),
Dritëro Agolli, Fatos Arapi, Ali Aliu, Alfred Uçi, Ismail
Kadare, Enver Gjerqeku, Nexhmije Pagarusha, Pandeli Çino,
Fatos Kongoli, Ali Podrimja, Avni Spahiu, Tonin Çobani,
Rexhep Ferri, Don Nikë Ukgjini, Bashkim Kuçuku, Mimoza
Ahmeti, Sadik Bejko, Moikom Zeqo, Lazër Stani, Arian Leka,
Luan Mulliqi, Gjelosh Gjokaj, Din Mehmeti, Xhevahir
Spahiu, Visar Zhiti, Kim Mehmeti, Bardhyl Londo, Kiço
Londo, Gëzim Hajdinaga, Ali Salaj, Pano Taçi, Beqë Cufaj.
Prishtinë - Tiranë
Nëntor 2006

technorati tags:Kosova, Prishtina, Katedralja, Nena, Tereze

Blogged with Flock

Agim Ceku interviste

2006-11-03T00:42:00.005+01:00

Kryeministri i Kosovës tha
se statusi i Kosovës tashmë
është zgjidhur dhe se shumica
dërmuese e faktorëve
vendimmarrës janë pajtuar
që e vetmja zgjidhje e
mundshme është pavarësia
Zotëri Çeku, cila ka qenë arsyeja
që ju keni deklaruar së voni se
nuk prisni një mrekulli nga paketa
për zgjidhjen e statusit të Kosovës?
Çeku: Ne presim pavarësimin e
plotë të Kosovës dhe një sovranitet të
plotë të saj brenda këtij viti. Kjo do të
ishte mrekullia dhe njëkohësisht
zgjidhja e vetme praktike, pragmatike
dhe realiste, që ne e presim. Fatkeqësisht,
pakoja e Ahtisaarit është një treg
i gjerë, që duhet ta pranojë ose të them,
duhet ta blejë: në këtë mes është Grupi
i Kontaktit, Bashkimi Evropian,
Këshilli i Sigurimit i OKB-së dhe jo të
gjithë vendimmarrësit në këtë treg janë
mbështetës të pavarësisë së Kosovës,
pavarësisë së shpejtë e të plotë të
Kosovës. Dhe ky fakt, nga dëshira që
kjo pako të aprovohet në Këshillin e
Sigurimit e të shndërrohet në rezolutë,
mund ta detyrojë Ahtisaarin që të
përdorë një gjuhë paksa më kompromise
dhe kjo mund të shkaktojë disa
reagime. Unë mendoj dhe jam i bindur
se në substancë pakoja do të jetë
pavarësia e Kosovës, por gjuha e përdorur
me qëllim të kalimit në
Këshillin e Sigurimit mund të shkaktojë
dilema, dyshime dhe paqartësi.
Dhe kjo do të thotë se
bashkësia ndërkombëtare, për shkak
të kompromiseve, nuk do të jetë e gatshme
të përdorë një pavarësi, që është
quajtur e kushtëzuar. Atëherë, cila
është rruga e pavarësimit të Kosovës?
Çeku: Unë mendoj se pas fazës
tranzitore, pra të kalimit të mandatit të
pranisë së ardhshme ndërkombëtare
në Kosovë, Kosova do ta ketë pavarësinë
e plotë. Normalisht se një prani e
ardhshme ndërkombëtare, që ne e
mirëpresim, që do të jetë e lehtë dhe
me përgjegjësi shumë të kufizuara, do
të ketë ndikim edhe në sasinë e
sovranitetit të një vendi. Për shkak të
kësaj pranie, sovraniteti i Kosovës do
të jetë më i kufizuar, por vetëm nga kjo
prani ndërkombëtare. Me kalimin e
mandatit, ato përgjegjësi, që do t'i ketë
prania e ardhshme ndërkombëtare, do
të kalojnë në duart e Qeverisë së
Kosovës dhe atëherë sovraniteti do të
jetë i plotë.
Por, nëse pakoja e zotëri Ahtisaarit
nuk përmban atë substancë, për
të cilën po flisni, pra pavarësinë e
Kosovës, atëherë mund të ndodhë që të
ketë, ta quajmë, zhgënjim në tërë procesin
e bisedimeve?
Çeku: Me siguri se do të ketë edhe
zhgënjim edhe pakënaqësi, por unë
kam besim të plotë se pakoja në substancë
do të jetë pavarësia e Kosovës.
I vetmi kompromis, që mund të bëhet,
është kompromisi me gjuhën e përdorur,
me të cilën përshkruhet substanca
e shtetit të pavarur. Unë këtë e
pres dhe është kjo gjëja më e keqe që
mund të ndodhë.
Zotëri Kryeministër, ju po
flisni me optimizëm, por a mund të
ketë ndonjë zhvillim në Serbi ndikim
në zgjidhjen e statusit të Kosovës brenda
këtij viti?
Çeku: Unë mendoj se statusi i
Kosovës tashmë është zgjidhur. Besoj
se Ahtisaari e ka pakon e gatshme dhe
shumica dërmuese e vendimmarrësve
për statusin është pajtuar që e vetmja
zgjidhje e mundshme është pavarësia
e Kosovës. Për këtë nuk kam dilemë.
Përpjekjet e Serbisë mund të ndikojnë
vetëm në zvarritjen e zyrtarizimit të
kësaj pakoje apo të kalimit nëpërmjet
Këshillit të Sigurimit. Fatkeqësisht, ka
vende të ndryshme në faktorin
ndërkombëtar që duan t'ia lehtësojnë
Serbisë këtë realitet të hidhur për të, që
ende nuk ka vullnet ta pranojë. Ky
vullnet i disa faktorëve ndërkombëtarë
mund të ndikojë në një shtyrje të
lehtë dhe të kufizuar të zgjidhjes. Mendoj
se kjo është absolutisht e
paarsyeshme dhe dëshira e këtyre faktorëve,
që preferojnë një shtyrje të tillë,
është që në Serbi të fitojnë forcat
demokratike. Por, edhe ne duam që
Serbia, pa dyshim, të jetë një vend
demokratik, por është një fakt se në
Serbi nuk ka ndonjë forcë politike,
qoftë pozitë ose opozitë, qoftë
demokratike ose radikale, që dallon
me qëndrim të saj rreth pavarësisë së
Kosovës. Atëherë, një pritje e tillë është
e pakuptimtë.
Por, çka nëse në raportin e
zotëri Ahtisaarit nuk përmendet fjala
kryesore, nuk përmendet qartësimi i
statusit të Kosovës?
Çeku:Qartësimi është problem. Unë
e thash se ne besojmë se pavarësia
është thënë dhe ne nuk kemi asnjë sinjal
as nga zotëri Ahtisaari dhe as nga
miqtë tanë partnerë në Grupin e Kontaktit
se mund të ketë diçka më pak se
pavarësi. Prandaj, jemi të bindur se do
të jetë pavarësi. Thash se duhet të presim
e të shohim se çfarë gjuhe do të përdorë
zotëri Ahtisaari. Por, edhe kur të
publikohet raporti ne do të kemi
mundësi që të ndikojmë dhe t’i japim
sugjerimet, kërkesat dhe argumentet
tona dhe besoj se jemi mjaft të
fuqishëm që të ndikojmë, që pakoja të
jetë e qartë dhe e kuptueshme për të
gjithë qytetarët e Kosovës.
Dhe, zotëri Kryeministër,
nëse zgjidhja do të jetë pavarësi për
Kosovën, si mendoni ju se do t’i përmirësoni
raportet shqiptaro-serbe në
rajon dhe në veçanti raportet mes dy
popujve në Kosovë?
Çeku: Ne mendojmë se me pavarësinë
e Kosovës Serbia do t'i kthehet realitetit
dhe vetvetes dhe do të bëhet
një vend demokratik me një agjendë të
qartë evropiane. Agjenda evropiane
kërkon përmbushjen e shumë
kritereve, kushteve e standardeve dhe
në këtë mes do të kërkojë edhe një fqinjësi
të mirë. Ne mendojmë se kur të
ndahemi përfundimisht dhe kur t'i
garantojmë, siç do t’i garantojmë, të
gjitha të drejtat për serbët në Kosovë
dhe kur Serbia nuk do të ketë asnjë
argument që të ankohet për situatën e
serbëve në Kosovë dhe të sigurisë e
stabilitetit në Kosovë, atëherë vetvetiu
do të fillojmë të shohim një interes të
përbashkët në marrëdhëniet tona dhe
të raportit të dy shteteve të barabarta e
fqinje, do të fillojmë të ndërtojmë marrëdhënie
të mira. Shembuj të tillë ka
edhe në rajon dhe në botë, kur vende
të ndryshme dhe popuj të ndryshëm
kanë pasur probleme dhe luftëra dhe
sot kanë marrëdhënie të shkëlqyeshme
mes vete. Unë mendoj se marrëdhëniet
shqiptaro-serbe, kur të definohet
statusi dhe pas një kohe të
shkurtër do ta marrin rrjedhën normale
dhe do të kemi marrëdhënie të
mira fqinjësore.
Ka zëra në mesin e anëtarëve
të BE-së se për gjashtë vjetët e
ardhshëm do të mbyllet dera për anëtarësime
të reja, a besoni ju se pakoja
e futjes së gjithë rajonit në BE ka perspektivë?
Çeku: Unë mendoj se vendet e Ballkanit
Perëndimor kanë perspektivë
evropiane. Është e pakuptimtë që pas
anëtarësimit të Rumanisë dhe Bullgarisë
në BE, pastaj kjo shtrihet edhe
në Greqi e në Itali, vetëm Ballkani të
mbetet vrimë e zezë e Bashkimit
Evropian. Besoj se BE-ja nuk do të
lejojë që të mbeten jashtë gjirit evropian
disa vende të Ballkanit. Kjo besoj se
nuk do të lejohet, por në të kundërtën
do të përshpejtohet anëtarësimi dhe
do të na ndihmojnë që sa më shpejtë të
jemi të gatshëm për t'u anëtarësuar në
BE. Besoj, gjithashtu, se BE-ja mendon
që kufiri evropian të mos jetë në
Kosovë ose Maqedoni si kufi lindor,
por të jetë shumë më në lindje. Unë,
prandaj, besoj se Kosova dhe vendet e
tjera të Ballkanit Perëndimor do të
jenë pjesë të BE-së.

technorati tags:agim, ceku

Blogged with Flock

Integrimi Evropian Kosovalive

2006-11-02T22:58:00.000+01:00

Ja si duket faqja e Kosovalive kushtuar integrimit evropian.

Presidenti Barroso prezanton kandidatin rumun për postin e komisarit

BE ndihmon viktimat nga thatësia në Afganistan me 2,5 mil. €

Gjatë tetorit euro kishte inflacion 1.6 %

Komisioneri Piebalgs angazhohet për liberalizimin e transitit të energjisë

Prodhimi industrial në BE është përshpejtuar gjatë tetorit

Anëtarësimi i 10 vendeve të reja në BE nuk krijoi çrregullime në tregun e punës

BE ka ndihmuar Kosovën me 1,6 miliard €

Komisioni Evropian emëron zëvendësdrejtorin e përgjithshëm për zgjerim

Kosova dhe Bosnja do të bëjnë tregti të lirë që nga 1 dhjetori

Komisioni Evropian ndan 500 mijë € për eliminimin e minave në Kosovë

Dorëzohen çelësat e 28 shtëpive për të kthyerit serbë

BE dhuron edhe 15 deri në 20 milionë euro për sektorin e mbeturinave

Në vitin 2015, arsimi i lartë kosovar do të jetë i krahasueshëm me atë evropian

Kosova e Kroacia nënshkruajnë marrëveshjen për tregti të lirë

BE e lodhur nga zgjerimi; do të pauzojë ndoshta 5-6 vjet

2.11.2006 (KosovaLive) - Komisioni Evropian nuk do të rekomandojë që ndonjëra prej shteteve të Ballkanit Perëndimor të bëjë ndonjë hap të ri drejt anëtarësimit në BE. Burimet nga Bashkimi Evropian i thanë agjencisë “Reuters” se BE pritet të nxjerrë javën e ardhshme raportet e progresit për shtetet kandidate.

Gjatë tetorit rritet besueshmëria ndaj ekonomisë evropiane

2.11.2006 (KosovaLive) - Treguesi i Ndjeshmërisë Ekonomike (TNE) në Bashkimin Evropian ka vazhduar të rritet në tetor, duke arritur kështu nivelin më të lartë që nga viti 2001.

Olli Rehn thotë se zgjerimi e ka forcuar BE-në

1.11.2006 (KosovaLive) - Zgjerimi i Bashkimit Evropian përbën esencën e fuqisë së këtij unioni, fuqisë për të transformuar fqinjët e saj më të afërt në demokraci funksionale, ekonomi të tregut dhe partnerë të vërtetë në arritjen e sfidave të përbashkëta, ka thënë Olli Rehn, komisioner i BE-së për zgjerim, gjatë një ligjërate në Institutin Finlandez të Çështjeve Ndërkombëtare, lidhur me kufijtë e ardhshëm të Evropës.

Gjykata e Drejtësisë e Komunitetit Evropian

Gjykata Evropiane e Auditorëve

Ombudspersoni Evropian

Supervizori Evropian për Mbrojtjen e të Dhënave

technorati tags:eu, integration

Blogged with Flock

William Styron

2006-11-02T06:03:00.000+01:00

Novelist William Styron dies at 81 (AP)

AP - William Styron, the Pulitzer Prize-winning novelist whose explorations of the darkest corners of the human mind and experience were charged by his own near-suicidal demons, died Wednesday in Martha's Vineyard, Mass. He was 81.

Blogged with Flock

LETËR E HAPUR PAT ROBERTSONIT

2006-10-29T21:38:00.000+01:00

LETËR E HAPUR PAT ROBERTSONIT:
"Nga Mark Orfila, misionar amerikan
Oct 19, 2006, 11:26

I nderuari z. Robertson:

Hir dhe paqe në emër të Shpëtimtarit tonë. Shpresoj kjo letër të ju gjejë duke iu gëzuar bekimeve të Tij!

Më lejoni të prezantohem. Që nga vitit 1995 kam punuar në mesin e shqiptarëve si shërbëtor i Ungjillit – fillimisht në Shqipëri, më vonë në Maqedoni, dhe nga viti 1999 në Kosovë. Jam nga shteti i Luzianës. Jam i dërguar nga organizata Asambleja e Perëndisë.

Isha thellë i shqetësuar javën e kaluar derisa lexova një artikull në Financial Times të titulluar “Evangjelistët bashkohen në fushatën për ta mbajtur Kosovën brenda Serbisë”. Sipas artikullit në fjalë, peshkopi i Kishës Ortodokse Serbe Artemije pretendon me pak fjalë të pranuar nga ju premtime për ushtrimin e ndikimit tuaj për t’iu kundërvënë pavarësisë së Kosovës me mbështetjen se një Kosovë e pavarur “siguron bazën e një ‘xhihadi ekstremist islamik’”.

Derisa lexoja me kujdes këtë artikull, vërejta se edhe pse emri juaj përmendej, ju vetë asnjë herë nuk ishit cituar drejt për së drejti. Andaj, po ju shkruaj me kërkesë që të pranojmë qartësim nga ju. Njëkohësisht mirëpres mundësinë që me ju të ndajë disa mendime të përvojës sime të punës gati 12 vjeçare në këtë pjesë të botës.

Z. Robertson, kisha pasur dëshirë të ishit me mua pas 11 shtatorit 2001 dhe t’i shohësh radhët e gjata të njerëzve duke pritur për të dhuruar gjak për viktimat e sulmit. Kisha pasur dëshirë të shihnit jo vetëm tubimet dhe marshimet masive të popullatës, por edhe telefonata të panumërta dhe vizita personale që pranoja nga njerëzit që shprehnin solidaritet dhe mbështetje për SHBA-të. Kisha pasur dëshirë sikur më 4 korrik të ishit me mua derisa qindra njerëz vendorë u tubuan në sheshin qendror të qytetit për të festuar Ditën e Pavarësisë së Amerikës si të tyren. Kisha pasur dëshirë të ishit këtu këtë shtator dhe të shihnit qytete të tëra të ndriçuara nga drita e qirinjve për shënimin e pesë vjetorit të sulmeve të shtatorit 2001, derisa shokët tanë ndanin dhembjen me ne.

Shqiptarët e Kosovës ndoshta janë populli më pro amerikan jashtë Amerikës. Faktikisht, ndoshta ata janë më tepër pro amerikanë se vetë amerikanët. Flamujt amerikanë valojnë në çdo cep të Kosovës. Vështirë kalon një ditë e vetme kur njerëzit nuk më thonë: “Perëndia në qiell, Amerika në tokë!” (Më duhet pranuar se si i krishter kjo thënie më shkakton pak siklet; edhe pse e dua vendin tim, por kjo i afrohet së tepërmi idhujtarisë). Në të vërtetë devotshmëria e shqiptarëve ndaj Amerikës i ka rrënjët e veta shumë më larg se ndërhyrja e NATO-s më 1999. Çdo fëmijë në shkollë mëson se sikur të mos ishte ndërhyrja e Presidentit Woodrow Wilson, kombi shqiptar s’do të ekzistonte kurrë.

Natyrisht se këtu ka ekstremistë islamikë, sikurse ka në SHBA dhe gjëkundi. (Vetë isha sulmuar fizikisht vitin e kaluar nga një prej tyresh, i cili menjëherë të nesërmen u gjykua dhe u dënua nga gjykata komunale!). Peshkopi Artemije po tenton të alarmojë se nëse Kosova bëhet e pavarur, atëherë këta ekstremistë do të vijnë në pushtet. Ky pretendim është thellësisht ironik. Sikur SHBA-ja t’i kundërvihet pavarësisë së Kosovës, shqiptarët do të ndjehen të tradhtuar nga miku i tyre i vetëm. Atëherë, xhihadistët (të cilët momentalisht janë të paktë dhe një minoritet i përçmuar) do t’u dhurohej rasti për të fituar audiencë më të gjerë.

Por, në apelin e Peshkopit Artemije ndaj evangjelistëve amerikanë për mbështetje ekziston një ironi akoma më te thellë se vetëm kjo. Ky është i njëjti peshkop i cili një herë shkroi një artikull duke mallkuar këdo që hyn nëpër dyert e një kishe protestante. Pastorët vendorë i kujtojnë kohët gjatë sundimit serb këtu kur evangjelistët cilësoheshin si “sekt”. Ndërsa sot protestantët (evangjelistët) në Kosovë gëzojnë më tepër mbrojte ligjore se protestantët në Serbi. Kosova dhe Serbia këtë vit miratuan ligjet e tyre fetare. Ligji i Kosovës duhet të shërbejë si model për ligjet evropiane; e garanton të drejtën e protestantëve, me emër! Ligji serb, përkundrazi e institucionalizon diskriminimin e gjatë të bërë kundër protestantëve.

Akoma më e cekët se përndjekja ndaj protestantëve, është mënyra se si shumë serbë kanë përdorur emrin e Krishtit si simbol të krishterimit derisa kryenin mizori në luftërat e viteve të ’90-ta. Kurrë s’do të harroj udhëtimet e mia nëpër Kosovën e pasluftës, të verës së vitit 1999, kur shihja mijëra shtëpi të djegura të shqiptarëve me kryqin e gdhendur në gërmadha. Kjo emblemë e dashurisë së madhe ishte shndërruar në simbol të urrejtjes akoma më të madhe sesa e përbashkëta e kryqit të thyer. Fakti shqetësues është se elemente të Kishës Ortodokse Serbe kishin bekuar këto sjellje, dhe duke bërë këtë, kanë dëmtuar rëndë pretendimet e tyre se ata janë mbrojtësit e krishterimit në këtë vend.

Natyrisht edhe sulmet e shqiptarëve ndaj serbëve dhe objekteve fetare serbe, siç ishin ato të marsit të vitit 2004, duhet pranuar dhe dënuar. Unë dua të shoh një Kosovë të atillë ku serbë dhe shqiptarë jetojnë plotësisht të lirë dhe të sigurt. Jam i bindur se pjesa dërrmuese e shqiptarëve e dëshirojnë të njëjtën gjë dhe kjo mund të arrihet.

Z. Robertson, sinqerisht po lutem për ju që nëse flet për situatën në Kosovë, fjalët tua të burojnë si rrjedhojë e informimit të drejtë, të jenë të urta dhe plot nderim.

Zoti të bekoftë!

Mark Orfila

SHQIPERIA NUK E KA ‘LUKSIN’ E NAPOLIT QE TE GRABISE TURISTE

2006-08-02T18:07:00.000+02:00

PERIFERI

Nga: Alba Malltezi
SHQIPERIA NUK E KA ‘LUKSIN’ E NAPOLIT QE TE GRABISE TURISTE

Ne Napoli ndodh qe turistet te terhiqen zvarre per nje ore dore a nje cante nga grabites te stervitur, por perseri, qyteti dhe kjo pjese e bregdetit italian eshte nder me te frekuentuarat me turiste nga e gjithe bota. Por Pogradeci nuk eshte Napoli, Prespa nuk eshte Kapri dhe Shqiperia s’eshte Italia, ndaj grabitja e dy te rinjve ceke te dielen e shkuar prane fshatit Zvezde mund te jete nje nga antireklamat me te keqia qe i behet Shqiperise nga vete ne shqiptaret. Vendi yne vazhdon te ngjalle kuriozitet te jashtezakonshem mes te huajve, por frika dhe pasiguria mbeten te forta tek cdo lloj turisti, edhe te me te guximshmit e aventurieret.

Ne portin e Barit javen e shkuar qindra te rinj me canta ne shpine prisnin me ore te tera radhen per te marre tragetin, por askush prej tyre nuk kishte destinacion Shqiperine: “Nisemi ne Greqi”, me thane disa prej tyre, vinin nga provinca e Parmes. “Po ne Shqiperi?”, i pyeta, “keni menduar te vini?” “Paura”, m’u pergjigj aty per aty nje nga djemte, i qeshur dhe me faqet e skuqura nga vapa e madhe. Te tjere synonin Malin e Zi, e te tjere akoma Kroacine. Ne radhen e gjate per ne tragetin e “Adriatikes” kishte vetem emigrante dhe nje makine fuoristrade e Kishes Katolike te Milanos. Makina terhiqte nje gjenerator te madh te destinuar per nje fshat te Shkodres. Sa keq, vec emigranteve malleshume e femijeve te tyre qe tashme flasin vetem italisht, pakkush kishte destinacion Shqiperine e bukur, por me individe te pabese; ndryshe nga c’na pelqen ta shesim veten me njeri-tjetrin.
“Thone qe Shqiperia ka vende te mrekullueshme – ben kafen i qeshur banakieri napoletan i tragetit, - por nuk jam i cmendur ta vizitoj si turist. Shume e rrezikshme”. C’eshte kjo frike e madhe per te ardhur ne Shqiperi? Me erdhi ne mendje pak vite me pare nje grindje me kater te pire te restorant “London” ne qender te Tiranes. Ata nuk duronin qe ne tavolinen tone flitej italisht dhe kishte te pranishem italiane. Perfunduan ne polici, pasi thirrem Shqiponjat, por sjellja kater “te forteve” ishte gati patologjike. Kushedi c’thone ne Rome e Padova kur I pyesin per Shqiperine pedagoget italiane qe asistuan ne sherrin te “Londoni”.

http://www.balkanweb.com/periferi.html

Takimi i elefanteve

2006-07-24T23:51:00.000+02:00

Fjala e presidentit të Kosovës Fatmir Sejdiu në takimin e Vjenës

“Më lejoni që në emër të popullit të Kosovës, të institucioneve demokratike dhe të Ekipit të Unitetit, t’ju shpreh mirënjohjen time për punën e madhe që keni bërë në Kosovë gjatë gjithë këtyre viteve e sidomos gjatë vitit të fundit, që për ne shënon rrumbullakësimin e procesit për pavarësimin e Kosovës. Një mirënjohje të veçantë dua t’i shpreh Këshillit të Sigurimit të OKB-së, Grupit të Kontaktit, dhe Juve, President Ahtisari dhe ekipit tuaj, për angazhimin e fuqishëm për të përmbyllur këtë proces që është në interes të veçantë të popullit të Kosovës, të shumicës dhe të pakicave, si dhe në interes të përgjithshëm të paqes dhe të stabilitetit në Kosovë dhe në rajon. I nderuari President Ahtisari, E kemi theksuar dhe e themi prapë se për popullin tone nuk ka proces më të rëndësishëm se procesi që ka për qëllim përcaktimin e statusit përfundimtar të Kosovës. Përkushtimi ynë i përhershëm ka qenë dhe mbetet që ky proces të jetë i hapur, transparent dhe paqësor. Siç e dini, ne jemi duke punuar ngushtë me Ju dhe ekipin e tuaj për ta realizuar këtë qëllim. Gjatë gjithë raundeve të bisedimeve të deritashme në Vjenë kemi ofruar dokumente të hollësishme për pozicionin e Kosovës rreth një varg çështjesh teknike: reformimin e pushtetit lokal apo decentralizimin, trashëgiminë kulturore e religjioze, çështjet ekonomike, etj. Ekipet që kanë përfaqësuar Kosovën në raundet e deritashme të bisedimeve kanë qenë të mandatuara plotësisht nga Ekipi i Unitetit (Delegacioni i Kosovës për status) që të hulumtojnë dhe gjejnë zgjidhjet më të mira për këto çështje dhe, si të tilla, kanë shprehur plotësisht qëndrimet e Ekipit të Unitetit. E theksojmë fuqishëm se ne jemi të vendosur të gjejmë zgjidhjet më të mira për secilën çështje që lidhet me pakon përcjellëse të pavarësimit të vendit tonë. Por, unë dua të theksoj para jush se ne në Kosovë dhe në rajon presim që procesi të përfundojë para fundit të këtij viti me pavarësimin e vendit tonë. Kosova, pas luftës, ka kaluar nëpër shtatë vite të paqartësisë së statusit. Kjo paqartësi ka penguar zhvillimin ekonomik dhe ka ushqyer tensionet politike. Zvarritja e mëtejme e rrumbullaksimit të statusit të Kosovës nuk është në interes të askujt në Kosovë, të askujt në rajon, dhe besojmë fuqimisht se kjo paqartësi dhe zvarritje është po ashtu në dëm të paqes dhe të stabilitetit të përgjithshëm në Evropën Juglindore. Prandaj, procesi që tashmë njihet si proces i Vjenës duhet t’i kontribuojë përcaktimit të statusit të Kosovës shpejt dhe përfundimisht. Është vullnet i pathyeshëm i shumicës dërmuese të popullit të Kosovës që Kosova të bëhet shtet i pavarur dhe sovran. Ky është vullneti i shumicës së popullit të Kosovës qe një kohë të gjatë; madje shumë kohë para represionit dhe gjenocidit të viteve të Millosheviqit. Krahas përkujtimit të vazhdueshëm, këto ditë na janë përkujtuar sërish krimet e regjimit serb gjatë viteve 90, me fillimin e gjykimit në Tribunalin Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavi në Hagë të gjashtë ministrave dhe gjeneralëve të Millosheviqit, duke përfshirë ish-Presidentin e Serbisë, për krime që përfshijnë deportimin e dhunshëm të mbi 800,000 shqiptarëve të Kosovës – të gati gjysmës së popullsisë së vendit tonë -- dhe të masakrës së mbi 100 burrave dhe djemve gjatë një nate në një fshat në Kosovës Jugore, në Krushë të Vogël. Këto janë vetëm disa nga krimet e tmerrshme të kryera me paramendim ndaj një populli të tërë me dekada nga regjimet serbe. Një jetë e tërë njeriu nuk mjafton të shërohen plagët që një popull i tërë ka marrë nga krime të tilla, lëre më pak vite. Fotografitë e të zhdukurve nga lufta ende qëndrojnë varur në rrethojën e ndërtesave qeveritare në Prishtinë. Familjet tona mbajnë zi për çdo ditë, mirëpo përkundër gjithë kësaj dhimbjeje, ne e dimë se kjo është e kaluara, ndërsa ne duhet të shikojmë kah e ardhmja. Nuk mund ta harrojmë të kaluarën, por jemi të përcaktuar që të shkojmë kah e ardhmja. Përkundër kësaj historie, dëshira mbizotëruese e popullit të Kosovës është të ndërtohet një shoqëri multietnike me të drejta të barabarta për të gjitha komunitetet. Kjo ambicie formëson qëndrimet tona në procesin për përcaktim të statusit final dhe në punën e institucioneve të pushtetit në Kosovë. Dëshira për të zhvilluar institucionet tona demokratike, për të hartuar ligje dhe për të vendosur norma që ndërtojnë, mbrojnë dhe mbajnë një shoqëri multientike është në qendër të punës së institucioneve të Kosovës për të bërë përparime në ato që quhen Standarde për Kosovën. Institucionet dhe populli i Kosovës janë fuqimisht të përcaktuar që në Kosovë të instalohet shteti i së drejtës me një korpus ligjor të avancuar për mbrojtjen e pakicave dhe përfaqësimin e tyre në institucionet e Kosovës. Po kështu, qeverisja efektive, një ekonomi e qëndrueshme tregu dhe funksionale janë qëllime dhe prioritete të Qeverisë dhe të institucioneve të Kosovës sot dhe nesër. I nderuari President Ahtisari, Të gjitha qëndrimet e paraqitura deri tash mbështeten në këmbënguljen tonë për të ndërtuar një Kosovë të pavarur, sovrane dhe demokratike për të gjithë qytetarët e saj. Kjo këmbëngulje buron nga vullneti i përgjithshëm politik i popullit të Kosovës, nga e drejta e tij e natyrshme për vetëvendosje. Ky vullnet është verifikuar sa e sa herë përmes instrumenteve demokratike siç është Referendumi i vitit 1991, zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale të viteve 1992 dhe 1998, Lufta Çlirimtare për liri dhe pavarësi, por edhe e gjithë praktika demokratike e ndërtimit të institucioneve të Kosovës të dala nga vota e lirë e qytetarëve pas luftës dhe të vlerësuara në shkallën më të lartë nga faktori ndërkombëtar. Prandaj, pavarësia është alfa dhe omega, fillimi dhe mbarimi i qëndrimit tonë. Në një shoqëri multientike, qeveria duhet t’i përfaqësojë drejt e ndershmërisht të gjitha komunitetet. Në Kuvend dhe në Qeverinë e Kosovës janë rezervuar ulëse për komunitetet joshqiptare të Kosovës. Pakicat e tjera, me përjashtim të serbëve kanë zënë vendet e tyre në Kuvend dhe në Qeveri. E themi me keqardhje të thellë se një pjesë e përfaqësuesve serbë ende nuk i kanë zënë vendet e veta dhe refuzojnë të marrin pjesë në detyrën tonë të përbashkët të qeverisjes. E di nga bisedat që kam me këta përfaqësues se kjo shpeshëherë nuk është zgjedhja e tyre, por rezultat i presioneve nga Beogradi, i cili dëshiron ta delegjitimojë Qeverinë e Kosovës. Siç bëri Përfaqësuesi Special i OKB-së në raportin e tij të fundit para Këshillit të Sigurimit, i bëj thirrje Beogradit t’i japë fund këtij bojkoti dhe tu mundësojë serbëve të Kosovës të zënë vendet që u takojnë në Qeverinë tonë. Ata janë të mirëseardhur aty dhe do të jenë të mirëseardhur gjithherë. Dhe ndonëse mungesa e tyre aktualisht pengon punën tonë për të ndërtuar institucione të përbashkëta, ajo nuk e ndal këtë punë. Kemi përgatitur plane gjithëpërfshirëse dhe të hollësishme për komuna të reja dhe qeverisje lokale në Kosovë. Siç ka vendosur tashmë Grupi i Kontaktit, nuk mund të krijohen entitete të ndara etnike në Kosovë. Ne jemi të përkushtuar që të zhvillojmë një proces përmbajtësor të reformimit të pushtetit lokal, por në të njëjtën kohë jemi të vendosur që të ruajmë karakterin unitar të Kosovës dhe integritetin territorial të saj; e gjithë kjo në pajtim të plotë dhe në frymën e parimeve udhëheqëse të përcaktuara nga Grupi i Kontaktit. Kosova, sikur edhe tani, do të ketë një qeveri për të gjithë qytetarët e saj, ndërkohë që vendimmarrja për shumë çështje që kanë të bëjnë me komunat do të bartet në nivelin lokal përmes kësaj reforme të kujdesshme që po bëjmë. I kemi diskutuar këto plane në hollësi me UNOSEK-un dhe Serbinë dhe këto biseda po vazhdojnë. Mbesim me shpresë se do të japin rezultatet e tyre. Ka një përparim në bisedat për mënyrën se si mund ta mbrojmë më së miri trashëgiminë kulturore të komuniteteve të Kosovës duke përfshirë kishat, manastiret dhe vendet e tjera me rëndësi religjioze dhe kulturore. Nga ana e Kosovës, përkushtimi ynë është i qartë si kristali: ne do ta mbrojmë dhe ruajmë gjithë trashëgiminë kulturore të Kosovës, duke i kushtuar pokështu vëmendje të veçantë trashëgimisë së komuniteteve joshqiptare, d.m.th. minoritare, të Kosovës. Kjo është trashëgimi e përbashkët e gjithë popullit të Kosovës, dhe prandaj është detyra jonë ndaj gjithë qytetarëve tanë ta mbrojmë dhe ruajmë këtë trashëgimi. Në veçanti do të ruhen të drejtat e kishës ortodokse serbe, të përfaqësuesve dhe pjesëtarëve të saj, ndërsa manastiret dhe kishat do të mbrohen në përputhje me normat relevante ndërkombëtare, duke përfshirë Deklaratën Universale dhe shumë instrumenta të tjerë të OKB-së dhe Këshillit të Evropës. Sa u përket çështjeve ekonomike, Kosova ka prezantuar një qëndrim të qartë, i cili konsiston në gatishmërinë tonë për të marrë të gjitha obligimet e arsyeshme që dalin për të në një proces normal suksesioni, si dhe për mbrojtje të plotë të të drejtave pronësore të të gjithë qytetarëve tanë. Zonja dhe zotërinj, Janë dy realitete të pakontestueshme të Kosovës së sotme që duhet të njihen. Së pari, që nga tmerri dhe vuajtjet e mëdha që ka përjetuar populli i Kosovës sidomos që nga viti 1989 dhe përfundimisht më 1999, Kosova është qeverisur ndaras nga Serbia. Ora e historisë nuk mund të kthehet mbrapa. Realiteti i dytë – po aq i pakontestueshëm – është dëshira e qartë dhe mbizotëruese e shumicës dërmuese të popullit të Kosovës që Kosova më në fund të njihet si shtet i pavarur dhe sovran. Ky vullnet nuk mund të injorohet apo të zhbëhet me biseda. Ka vetëm një rrugë drejt stabilitetit që e synojmë të gjithë: një vendim të qartë dhe të vendosur për ta bërë Kosovën më në fund shtet të pavarur. Dua t’ju siguroj edhe njëherë se shteti i Kosovës do të ofrojë gamën më të gjerë të mundshme të mbrojtjes, si kushtetuese ashtu edhe praktike, për të siguruar sundim të ligjit dhe mbrojtje të të drejtave të të gjitha komuniteteve pakicë: serbëve, turqve, romëve, ashkalive, boshnjakëve. Kosova do të jetë një shtet në paqe me veten dhe me fqinjët e parë dhe me rajonin në përgjithësi. Ne nuk kemi pretendime apo lakmi për territore të të tjerëve, por as nuk do të tolerojmë pretendimet ndaj territorit tonë. Ne pranojmë plotësisht kushtet që ka vënë Grupi i Kontaktit për procesin për statusin përfundimtar, se mu ashtu sikurse nuk mund të ketë ndarje të Kosovës, nuk mund të ketë ndryshim në kufijtë dhe territorin ekzistues. Në të vërtetë, sapo të njihemi shtet i pavarur, duam që të mbërrijmë marrëveshje të shpejta për t’i hapur kufijtë tanë – dhe tregtinë tonë – me fqinjët tanë, duke përfshirë në këtë kuadër edhe me Serbinë. Ne duam të bashkëpunojmë plotësisht dhe hapur në të gjitha fushat me fqinjët tanë dhe me rajonin, dukë përfshirë edhe përmes mekanizmave ekzistues të Paktit të Stabilitetit dhe procesit të bashkëpunimit të Evropës Juglindore. Bashkëpunimi i plotë rajonal bëhet i mundshëm vetëm kur të jetë zgjidhur çështja e Kosovës, çështja e vetme ende e pazgjidhur në Evropën Juglindore. Pa marrë parasysh divergjencat që kemi sot, është e qartë se populli i Evropës Juglindore – le ta përdorim këtë emër për të ardhmen e jo ‘Ballkani’, që ka gjithë ato konotacione negative nga e kaluara – ka një aspiratë të përbashkët për të ardhmen. I pyetni të rinjët e Beogradit, të Shkupit, të Prishtinës apo të Podgoricës dhe Tiranës, dhe ju, besoj, do të dëgjoni të njëjtën përgjigje: Evropë. Popujt tanë duan të udhëtojnë lirshëm, të punojnë me zotësitë e tyre më të mira, dhe të gëzojnë liritë dhe mundësitë që i gëzojnë ata që tashmë janë pjesë e Unionit Evropian. Ne mëtojmë të jemi pjesë e vlerave demokratike dhe normave ligjore që mishëron Unioni Evropian, dhe jemi të përkushtuar që të bëjmë punë praktike për t’i inkorporuar ato në ligjet dhe institucionet tona. Ne e dimë se ky është një udhëtim i gjatë dhe i vështirë që kërkon punë të madhe, por ne jemi të përkushtuar të shkojmë kësaj rruge: sepse nuk ka tjetër. Këtë ambicje duhet ta kenë të gjithë fqinjët tanë. U them të gjithë fqinjëve, pra edhe Serbisë: le të shkojmë përpara rrugës së integrimeve euro-atlantike. Ky është shansi për të ardhmen e Kosovës dhe të rajonit tonë përgjithësisht. Ky shans mund të realizohet vetëm me shtetin e pavarur të Kosovës. Z. President, Zonja dhe zotërinj, Duke çmuar lartë përkushtimin dhe punën tuaj për të vendosur paqen dhe stabilitetin e përhershëm në Kosovë, ju sigurojmë se pavarësimi i Kosovës dhe bërja e saj shtet modern e demokratik do të thotë në të njëjtën kohë paqe dhe stabilitet afatgjatë në të gjithë rajonin. Bashkëpunimi më fqinjët e parë dhe vendet e rajonit janë prioritete të institucioneve dhe popullit të Kosovës. Bashkëpunimi në shkallë rajoni në fusha të ndryshme të interesit të përbashkët në Kosovë shihet si pjesë e një procesi të gjithanshëm të integrimit të vendit tonë në strukturat e Bashkimit Evropian dhe NATO-s, që janë ndër objektivat kryesorë të Kosovës. Ju bëj me dije se kushtetuta e shtetit të Kosovës, parimet e së cilës janë hartuar, do të reflektojë përvojat më pozitive dhe vlerat universale të aplikuara në demokracitë perëndimore. Kosova edhe pas pavarësimit të plotë të saj mirëpret një prani të lehtë civile ndërkombëtare. Për më tepër institucionet tona janë duke punuar në konceptimin e kësaj pranie e cila në Kosovë shihet si një ndihmesë e rëndësishme në kuadër të përgatitjes së vendit tonë për integrim në BE. Poashtu, ne mirëpresim vazhdimin e pranisë së NATO-s në Kosovë dhe deklarojmë përkushtimin tonë të fuqishëm për një bashkëpunim të ngushtë me strukturat e tjera evropiane e botërore në sektorin e sigurisë. I nderuari President Ahtisari, Të nderuar zonja dhe zotërinj, Populli dhe institucionet e Kosovës janë të palëkundur në vizionin për një Kosovë evropiane në miqësi të përhershme me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në Kosovë historia jonë është e dhimbshme, e përgjakshme. Ne nuk mund ta harrojmë këtë histori, por po ashtu jemi të vendosur që të mos mposhtemi prej saj. Vizioni ynë për një shtet të pavarur dhe shoqëri multientike, është vizion i përbashkët i institucioneve demokratike të Kosovës dhe i popullit tonë. Ju falemnderit!”

Çeku: Pavarësia është e panegociueshme

"Ne mendojmë se kemi ardhur shumë të bindur dhe të vendosur se praktikisht Kosova është e bërë. Kosova sot funksionon si një shtet demokratik, shumëkombësh, funksional dhe stabil si dhe një vend i sigurt. Këtë takim ne e shohim si pjesë të procesit për ta njohur edhe "de jure" pavarësinë e Kosovës", tha Çeku në një intervistë për BBC-në. Çeku sqaroi se delegacioni i Prishtinës ka ardhur në Vjenë që të shpalosë vizionin e tij dhe të përshpejtojë procesin për njohjen e pavarësisë së Kosovës.

Fjala e Kryetarit të PDK-së, Hashim Thaçi, në Vjenë

"Fillimisht dëshiroj ta falënderoj qeverinë austriake për mikpritjen. I shpreh mirënjohje Presidentit Ahtisari, Ambasadorit Rohan dhe ekipit të tyre - për përkushtimin e treguar gjatë procesit të statusit. Falënderoj Grupin e Kontaktit për mbështetjen e vazhdueshme - për të siguruar të ardhme më të mirë për të gjithë qytetarët e Kosovës.
Shtatë vjet më parë, qytetarët e Kosovës përjetuan dhe po e jetojnë për herë të parë lirinë.
Atë që nuk e kishim arritur për një shekull, e jetësuam në këto shtatë vite.
Sot, jemi mbledhur që të flasim për paqe dhe të ardhmen tonë të përbashkët euroatlantike.
Ne si gjeneratë e kemi përgjegjsinë të ndërtojmë paqen për brezat e ardhshëm.
Paqja nuk mund të jetë vetëm mungesë e luftës, por ngadhënjim i drejtësisë. Kemi dëshmuar se jemi për zgjidhje politike dhe civilizuese.
Populli i Kosovës u detyrua të bëjë luftë të armatosur, për ta fituar lirinë. Gjatë luftës, dëshmuam para botës demokratike se jemi për zgjidhje politike. Në fund, aleanca ushtarake e shteteve më demokratike në botë, NATO, u detyrua të ndërhyjë, për ta ndihmuar popullin e Kosovës.
Sot, Kosova është e lirë, ka ndërtuar institucionet e veta demokratike, paqen dhe mirëkuptimin qytetar në mes të gjitha etniteteve dhe religjioneve.
Kosova pret që shumë shpejt me identitetin e vet të ndërtuar sovran, politik dhe ekonomik, zyrtarizimin e pavarësisë, realitet me të cilin e jeton që nga qershori i vitit 1999.
Sot, kemi ardhur të bisedojmë jo për të kaluarën, por të prezentojmë vizionin për të ardhmen, jo konfrontues, por mirëkuptues të dy vendeve tona sovrane, dy vendeve tona që fatkeqësisht për shkak të së kaluarës represive, sot përballen me sfidat e varfërisë dhe të prapambetjes.
Para nesh gjendet momenti për ndërtuar paqen dhe të ardhmen e sigurt për gjeneratat e tashme dhe ato që vijnë.
Nuk kemi kohë për të humbur.
Lufta rrënoi shoqëritë dhe ekonomitë, shkaktoi vonesën historike të vendeve tona në rrugën e integrimeve euroatlantike.
Është detyrë e forcave demokratike të punojnë që të kompensohet kjo vonesë historike, në një të ardhme të afërt të jemi pjesë dinjitoze e familjes evropiane.
Dialogu dhe toleranca nuk kanë alternativë. Siç ka thënë Presidenti John F. Kennedy- “Asnjëherë nuk duhet të frikësohemi të bisedojmë dhe asnjëherë nuk duhet të bisedojmë nga frika”.
Në mes dy vendeve dhe popujve tanë duhet të ndodhë mirëkuptimi dhe pajtimi.
Të pajtuar mund ta ndërtojmë të ardhmen.
Zonja dhe zotërinj,
Më lejoni ta shpalos vizionin për shtetin e ardhshëm të Kosovës:
Kosova do të jetë shtet që bashkëpunon me të gjithë fqinjët me respektim të sovranitetit dhe integritetit territorial të njëri-tjetrit, anëtar i Kombeve të Bashkuara, anëtar i ardhshëm i Bashkimit Europian, anëtar i ardhshëm i NATO-s.
Shtet që punon drejt krijimit të identitetit të vet shtetëror, ku të gjithë qytetarët do të jenë shtetas të barabartë. Të drejtën e dyshtetsisë, me marrëveshje. Kosova do t’i ketë simbolet e veta shtetrore, që do të pasqyrojnë identitetin qytetar të saj.
Shtet ku sundon ligji, me legjislacion në interes të të gjithë qytetarëve; me kushtetutë në përputhje me ato të shteteve demokratike perëndimore; me gjyqësi të pavarur, të paanshme dhe të përgjegjshme .
Shtet me shoqëri shumetnike dhe shumëfetare; kundër diskriminimit në baza të identitetit etnik, gjinor, racor ose fetar; me mbrojtje të të drejtave të pakicave; Shtet ku gjuha shqipe dhe serbe do të jenë gjuhë zyrtare. Pjesëtarët e komuniteteve të tjera do të kenë të drejtë të praktikojnë dhe komunikojnë në gjuhët e tyre në të gjitha nivelet e institucioneve; nënshkruese e Kartës Europiane të të Drejtave të Njeriut dhe e Paktit për të Drejtat Civile dhe Politike dhe e traktateve të tjera relevante.
Shtet me kufij ekzistues në përputhje me parimet bazë të së drejtës ndërkombëtare; me garanci të sigurisë nga NATO, përfshirë ngritjen dhe zhvillimin e forcës mbrojtëse të Kosovës të integruar në NATO; pjesë e përpjekjeve ndërkombëtare kundër terrorizmit, krimit të organizuar dhe trafikimit.
Shtet me qeverisje funksionale dhe efektive me shërbim civil modern dhe profesional me status të mbrojtur me ligj; reforma zgjedhore me aplikimin e listave të hapura, Parlament të përgjegjshëm ndaj nevojave të të gjithë qytetarëve; paga në sektorin publik konkurrente me ato në sektorin privat; shoqëri aktive civile, media të lira dhe të pavarura.
Shtet me ekonomi të zhvilluar; euro si valutë; marrëveshje të tregtisë së lirë me vendet fqinje dhe vendet e tjera; respektim dhe mbrojtje me ligj e pronës private; lehtësim të investimeve ndërkombëtare; krijim të kuadrit favorizues për ndërmarrjen e lirë dhe biznesin e vogël dhe të mesëm, rrethana favorizuese për diasporen.
Shtet që kujdeset për mirëqenien sociale; që ofron asistencë për qytetarët që nuk kanë mundësi t’i përmbushin nevojat elementare për veten dhe familjet e tyre; pensione të rregulluara me ligj; standarde evropiane të shëndetësisë, arsimimit dhe sigurisë në punë; përkujdesje për invalidët e luftës dhe të punës.
Shtet që mbron trashëgimisë kulturore të të gjithë qytetarëve; që siguron kthim të qëndrueshëm dhe të sigurt të të gjithë refugjatëve në shtëpitë e tyre.
Decentralizimi sipas parimeve integruese qytetare dhe marrëveshjës.
Shtet që mirëpret angazhimin dhe mbeshtetjen e vazhdueshëme të NATO-s, SHBA-së, OKB-së dhe BE-së për garantimin e paqes dhe sigurisë; asistencën e vazhdueshme ndërkombëtare në forcimin e institucioneve demokratike, gjyqësore dhe civile; asistencën e vazhdueshme ndërkombëtare për rimëkëmbjen dhe zhvillimin e ekonomisë dhe të infrastrukturës.
Kosova e re do të jetë shtet i ndërtuar në themele të forta të vlerave demokratike të qytetërimit perëndimor. Pavarësia e Kosovës është vullnet i qytetarëve të Kosovës.
Të gjihë qytetarët e Kosovës do të jenë të barabartë para ligjit, komunitetet kanë vlerat, respektimin dhe mirëkuptimin mes vete në shtetin e ri.
Shqiptarët luftuan kundër shpypjes dhe jocivilizimit, asnjëherë kundër popullit serb.
Populli shqiptar në Kosovë do të kujdeset me dinjitet për bashkëqytetarët serb në Kosovë.
E kaluara e errët nuk duhet të na mbajë peng, e ardhmja demokratike duhet të na bëjë krenar.
Garantimi i të drejtave të plota, kthimi në shtëpitë dhe pronat e tyre, sigurimi i kushteve për një jetë dinjitoze për qytetarët tanë serbë-nuk paraqesin kompromise, por mundësi për ne. Kërkojmë edhe mbështetjen tuaj për kthimin e të zhvendosureve.
Ata janë obligim dhe përkushtim i politikës së Kosovës. Ne besojmë dhe punojmë për të integruar komunitetin serb në institucionet dhe shoqërinë e Kosovës së re.
Do t’i forcojmë raportet shumë të mira me fqinjët tanë, Shqipërinë, Maqedoninë, Malin e Zi. Jemi të përcaktuar për raporte të fqinjësisë së mirë edhe me Serbinë. Caku strategjik i yni mbetet integrimi në strukturat Euroatlantike, në BE dhe në NATO.
Ne nuk mund ta ndryshojmë të kaluarën, por, mund ta zgjedhim një të ardhme ndryshe.
Këtë mund ta bëjmë vetëm duke punuar së bashku drejt integrimit.
E kaluara e hidhur - ka treguar se nuk mund të jetojmë nën një çati. Por, jam i sigurt se pavarësia politike nga njëri-tjetri është mënyra e vetme për fqinjësi të mirë dhe kooperuese.
Pavarësia ëshë zgjidhja e vetme për Kosovën, është zgjidhja më e mirë për Serbinë dhe bashksinë ndërkombëtare.
Ju falemnderit."

RTK

Arsimi i larte ne Kosove

2006-07-24T21:20:00.000+02:00

Kur flet per universitetet private Z. Krasniqi, ia qellon kur thote se " vlerėsimi i programeve tė studimit dhe kushteve tė tėrėsishme tė punės nė to ėshtė i vetmi test valid qė do tregojė se cila prej kėtyre themeltave ofron shėrbime adekuate pėr arsimin e lartė".

Kurse frika e tij se reklamat e ketyre univerziteteve "rrezikon tė prishė ekuilibrat e arsimit universitar publik" eshte shume e pabazuar. Universitetet kane te drejte te reklamojne veten e tyre sa ta duan. Kjo frike rrjedh nga fakti se Universiteti publik i Prishtines (UP) nuk ben reklama fare. UP nuk ben reklama se nuk ka nevoje te beje reklama. Edhe ashtu ai eshte synimi i te gjithe maturanteve kosovare, per arsyen e njohur se cmimet jane me te lira.

Universitetet private me shume bejne konkurrence me njeri tjetrin se sa me UP-ne. Kurse fakti qe ata shpenzojne ne reklama eshte per t'u mireseardhur, sepse kjo krijon vende pune per dizenjatoret e rinje dhe kompanite e marketingut. Nese duhet te brengosemi per dicka, atehere ajo nuk eshte fakti se universitetet shpenzojne ne reklama, por eshte prejardhja e atyre parave. Ketu hyn ne pune Mistria e Brendshme.

Sa i perket cmimeve "marramendese" qe i kerkojne universitetet private, nuk ka hapesire per brengosje as aty. Nese ka kerkese per edukim te larte atehere oferta do t'i pershtatet kerkeses. Ekziston nje cmim maksimal qe eshte ne gjendje ta paguaj kerkesa dhe oferta qendron brenda asaj kurbe.

Natyrisht qe eshte "e domosdoshme qė degėt e hapuara tė jenė adekuate me kėrkesat e tregut tė punės", por perseri kete nuk mund t'a rregulloje asnje ministri. Ekziston dicka qe quhet "treg i lire", dhe ai percakton se per cfare lemi do te jete kerkesa me e madhe. Kurse, "tregu i punes" per te cilin flet autori nuk eshte nje sfungjer qe pret t'i absorboje te diplomuarit si ne kohen e socializmit.

Poashtu, "kontigjentet e reja tė tė papunėve" nuk krijohen nga pasja e shume universiteteve, por nga mospasja e punes. Nese keta te diplomuar jane te papune pas diplomimit, gjasat qe ata te kishin qene te papune pa ate diplome jane edhe me te medha. Oferta per krahe pune eshte shume e madhe, eshte kuadri i shkolluar ai qe na mungon.

Ne te njejten kohe, kerkesa qe universitetet private te hapin "degė qė nuk janė nė universitetin publik" eshte e paqelluar. Nuk jemi me ne nje shtet socialist ku gjithcka behet me plan. Eshte pikerisht konkurrenca ajo qe garanton kualitet me te larte te edukimit.

Shfrytezoj rastin te ngris nje ceshtje qe nuk permendet ne debatet per arsimin e larte. Ajo eshte ceshtja e gjuhes angleze. Kriteret e vleresimit ne provimet e gjuhes angleze duhet te jene shume me te forta. Madje, njohurite e gjuhes angleze duhet te testohen ne provim pranues. Nese deshirojme te integrohemi ne tregun europian dhe boterore e vetmja menyre eshte qe te kemi rini te arsimuar dhe qe flet anglisht!

SB

KOSOVA NUK KA NEVOJË PËR KIOSKA-UNIVERSITETE

Numri i universiteteve private nė Kosovė, nėse llogariten reklamat agresive qė transmetohen papushim nė media e veēmas nė ato elektronike, del se ėshtė mė i madh se nė vendet e tjera tė rajonit.
Tė pagėzuar me lloj lloj emrash tė mėdhenj dhe me cilėsime qė do t'ia kishin zili dhe universitete liderė nė botė si ai i Oksfordit dhe Kembrixhit universitetet e reja private nė Kosovė janė bėrė pjesė e pandashme e paradokseve kosovare.
Pėr herė tė parė po ndodh qė reklamat pėr kėto universitete private t'a sfidojnė primatin qė pėr vite me radhė e kanė mbajtur reklamimet e koncerteve tė estradės nė diasporė.
Edhe ēmimet qė kėrkohen pėr kėto universitete janė shprehje e paradokseve kosovare, pasi ēmimet qė ato kėrkojnė janė marramendėse pėr familjet qė jetojnė nga kulaēi buxhetor apo janė tė papauna.
Edhe pėrkundėr agresivitetit reklamues dhe konkurseve tė hapura tė kėtyre themeltave pėr pranimin e studentėve sipas ēmimeve astronomike Ministria e Arsimit duket se nuk ka njė qėndrim tė qartė pėr kėtė ēėshtje. Liberalizimi i dhėnies sė liēensave pėr punė nuk ėshtė shoqėruar me aktivizimin e agjencisė sė akreditimeve. Njė agjenci e tillė ėshtė e domosdoshme pėr vlerėsimin e plotė dhe profesional tė njė themelte tė arsimit tė lartė.
Vlerėsimi meritor i kapaciteteve kadrovike tė secilit universitet, vlerėsimi i programeve tė studimit dhe kushteve tė tėrėsishme tė punės nė to ėshtė i vetmi test valid qė do tregojė se cila prej kėtyre themeltave ofron shėrbime adekuate pėr arsimin e lartė.
Po ashtu ėshtė e domosdoshme qė degėt e hapuara tė jenė adekuate me kėrkesat e tregut tė punės dhe tė mos krijojnė konkurencė jolojale mes tyre dhe me universitetin publik se nė atė rast prodhojnė kontigjente tė reja tė tė papunėve.
Pas mbajtjes me sukses tė zgjedhjeve nė universitetin publik tė Prishtinė Ministria e Arsimit ka mė shumė kohė qė tė merret me rregullimin e gjendjes nė universitetet private. Dhe kjo ėshtė tepėr urgjente pasi makineria reklamuese e universiteteve private, me njė konkurrencė tė shfrenuar dhe jashtė shijes sė mirė rrezikon tė prishė ekuilibrat e arsimit universitar publik.
E vėrteta ėshtė se Kosova ka nevojė pėr disa universitete private qė do jenė tė paisura me kuadro tė kualifikuara, me programe tė avancuara tė studimit e pėr degė qė nuk janėnė universitetin publik.
Por Kosova nuk ka nevojė pėr kioska universitete qė synojnė tė zėvendėsojnė bizneset e dėshtuara tė minimarketeve dhe pishinave, qė u ngritėn vend e pa vend e qė mė pas u shkatėrruan dhe nga konkurrenca jo e ndershme.
Reklamat agresive tė universiteteve private paralajmėrojnė tė njėjtin epilog dhe nė kėtė fushė nėse nuk merren masat e duhura qeveritare pėr vendosjen e rregullave tė lojės.

Milazim Krasniqi

Si të zgjihen kontestet pronësore

2006-07-20T22:43:00.000+02:00

Një lajm i rrallë i mirë sa i përket sundimit të ligjit.

Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare

2006-07-14T22:30:00.000+02:00

Seminari - ngjarje e madhe albanologjike

PRISHTINË, 14 KORRIK – “Rreth njëqind ekspertë nga fusha e albanologjisë pritet të marrin pjesë në edicionin e radhës të Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, që do të mbahet nga data 14 deri më 25 gusht”, është thënë të premten nga zyrtarë të drejtorisë së këtij seminari.

Duke u cilësuar si ngjarja më e madhe vjetore për studimin e albanologjisë në Kosovë, organizatorët kanë mbajtur një konferencë për media ku është njoftuar për mbarëvajtjen e seminarit të këtij viti dhe pjesëmarrjen e ekspertëve të kësaj fushe.

Qëllimi i këtij seminari, sipas tyre, është që pjesëmarrësit të mësojnë gjuhën shqipe, si dhe historinë e shqiptarëve. Seminari këtë vit do të ndahet në tri nivele të kurseve, ata që nuk kanë njohuri fare për gjuhën shqipe, për ata që kanë vizituar njëherë e më shumë Kosovën dhe dinë sado pak shqip dhe niveli i tretë për ata që dëshirojnë t’i thellojnë njohuritë e tyre për letërsinë dhe për historinë shqiptare.

Në këtë seminar do të mbahen tri ligjërata nga gjuhësia, tri nga letërsia dhe një ligjëratë nga arkeologjia, ku do të ligjërojnë albanologë të ndryshëm nga Kosova, nga Shqipëria dhe albanologë nga vise të ndryshme të Evropës.

Ndërsa, në dy ditët e fundit të këtij seminari, sipas tyre, do të mbahet sesioni shkencor në dy nivele, sesioni shkencor i letërsisë me temë bosht “Miti në letërsinë shqipe” dhe sesioni i gjuhësisë, që ka për temë probleme aktuale të kulturës së gjuhës.

Për këto sesione shkencore janë paraqitur rreth 70 studiues nga Kosova, nga Shqipëria dhe më gjerë.

Këtë vit risi është tryeza, e cila do të shtjellojë temën “Veprimtaria e shkrimtarit Ismail Kadare dhe Rexhep Qosja”, të cilat mbahen me rastin e 70 vjetorit të lindjes së tyre. Edhe pse është ftuar të jetë i pranishëm në seminar, Kadare ende nuk e ka konfirmuar pjesëmarrjen e tij.

Liman Matoshi, anëtar i këshillit organizativ, tha se sikurse edhe vitet e kaluara ky seminar do të financohet nga Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, nga Universiteti i Prishtinës dhe nga Ministria e Kulturës.

Me qëllim që pjesëmarrësit të njihen më afër me kulturën shqiptare të Kosovës, pritet të organizohet edhe një ekskursion nëpër vende të ndryshme të Kosovës. | Iliria Post

Drejteshkrimi

2006-07-13T18:26:00.000+02:00

Ketu eshte nje link per te forumishqiptar.com ku eshte bere nje debat per drejtshkrimin dhe ka mjaft informata te dobishme: href="http://www.forumishqiptar.com/showthread.php?s=&threadid=12627">http://www.forumishqiptar.com/showthread.php?s=&threadid=12627

Prej pervojes sime kosovaret kane me se shumti problem me vendosjen e shkronjes ë dhe ngaterrimin mes ç dhe q. Per shembull mbiemri im eshte Bytyqi edhe pse duhet te jete Bytyçi, dhe kjo per shkak se nje sherbyes civil ka pas probleme me drejtshkrimin. Dmth., ne te folur kosovaret zakonisht nuk bejne dallimin mes q dhe ç, qe nuk eshte dicka domosdoshmerisht e keqe. Kurse preshevaret (dhe nje pjese e kumanovareve) ne te folur kete dallim e bejne shume mire, dhe mahiten me neve lidhje me kete. Me rendesi eshte qe dallimi te behet ne te shkruar.

Sa i perket ë-se situata eshte mjaft katastrofike, ne te gjitha nivelet duke perfshire edhe ato akademike e qeveritare. Mendoj se rregullat per ë-ne jane me te lehta te mbahen mend nese pak lodhet truri. Se ku duhet te vendoset ë, eshte lehte t'a dijme nese pak i kushtojme vemendje ku bie theksi ne nje fjali. Apo, asaj se a jane zanoret qe i paraprijne bashketingellores se fundit te gjata, apo te shkrutera. Per shembull, fjala Punë shkruhet me ë dhe kjo eshte lehte te mbahet mend sepse zanorja u (qe vjen pas bashketingllores se fundit n) eshte e gjate. Dhe rrjedhimisht fjala Punë ne trajten e shquar lakohet si Puna.

Kurse fjala Lum nuk shkruhet me ë, dhe kjo po ashtu eshte lehte te mbahet mend nese verehet se zanorja e fundit, ne kete rast prap u, eshte e shkurter. Dhe fjala Lum ne trajten e shquar merr formen Lumi. Po te ishte fjala per rajonin e Lumës, atehere do te kishim, Lumë (ku u eshte e gjate) dhe Luma. E njejte vlen edhe per Kam (a e shkurter, nuk duhet ë) dhe Pamë (a e gjate, duhet ë). Dmth., emrat femerore, zakonisht perfundojne me ë, kurse emrat mashkullore nuk perfundojne me ë. Te foljet dhe pjeset tjera te ligjerates, mbetet te mbeshtetemi te rregulla e gjatesise (theksit) se zanoreve. Pra nese mbahet mend kjo rregull eliminohen dilemat ne shumicen e rasteve.

Sic mund ta vereni ne kete shkrim mungojne shkronjat ë dhe ç (pervec te shembujt), por kjo eshte per shkaqe objektive, kompjuteri nuk eshte i konfiguruar per gjuhen shqipe.

Religjioni dhe shoqëria

2006-07-13T16:30:00.000+02:00

Një artikull i shkëlqyeshëm nga Adnan Dragaj në Java:

PARALELIZIMI I REALITETEVE RELACIONALE

Më pëlqeu sidomos kjo pjesa ku flet për raportin mes religjionit dhe shoqërisë:

Raporti në mes të fesë dhe rregullimit shoqëror është temë e cila nuk e mundon vetëm botën shqiptare, por është pjesë e shumë përpjekjeve të vendeve të ndryshme në botë për definimin relacional të tyre. Edhe pse shprehen tendenca për ta projektuar një krizë të përkatësisë fetare, dhe interferencave që ndërlidhen në mënyrë implicite me kategorinë kombëtare, gjërat duhet të merren më shtruar dhe të perceptohen si pjesë e proceseve për definime e ridefinime të kapaciteteve shoqërore përgjatë fazave të rrugëtimit drejt Unionit Europian; duke pasur parasysh veçoritë e trashëguara, ato të transformuara dhe ato që mëtojnë të ndryshohen.

Feja nuk ofron dhe nuk mund të ofrojë rregullim shoqëror në Kosovë. Kosova rregullohet nga ligjet të cilat i takojnë sferës laike (sekulare) të normimit. Lënda mësimore nëpër shkollat fillore, të mesme dhe universitetin publik të Kosovës, përnga brumi dhe metodologjia, i takojnë tipologjisë laike (- eklektike) të dhënies dhe nxënies së dijës; në kuadër të së cilës duhet të regullohet me ligj edhe përfaqësimi i akorduar i vijimit të orëve të mësimit fetar (vijimi i të cilave është jo i obligueshëm). Në Kosovë secili është i lirë të veshë, mbathë, hajë, pijë dhe të artikulohet për çkado, si të dojë, për derisa nuk bie ndesh me ligjin dhe nuk e cënon integritetin dhe dinjitetin personal apo grupor të kujtdo. Kosova është demokratike, dhe në mesin e kësaj demokracie, që është në definim e sipër, sundon vetëm ligji, dhe asgjë dhe askush tjetër! Kosovën mund ta përfaqësojë dhe të vendosë politikisht, për çështjet e interesit kombëtar dhe rregullimit shoqëror vetëm struktura e zgjedhur politike-institucionale përmes votës së qytetarit. Në Kosovë nuk mund të detyrohet askush që ta mveshë një ideologji politike apo fetare. Gruaja në Kosovë duhet t’i ketë të drejtat plotësisht të barabarta me mashkullin dhe të vendosë vetë për rregullimin e saj individual jetësor, gjë që duhet të respektohet në të gjitha sferat e shoqërisë.

Në mesin e këtyre normave dhe vlerave Kosova mund të lëvizë drejt Europës dhe jo ndryshe. Në një Kosovë ku sundojnë këto parime dhe vlera të ngjashme, rinia e Kosovës mund të ketë perspektivë europiane. Me abstrakimin qëllimkeq të këtyre e shumë vlerave të tjera, rinia e Kosovës mund të manipulohet shumë lehtë me ideologji dhe fundamente atipike politike dhe fetare. Për të mos qenë në gjendje të jetë i manipulueshëm një individë, atij i nevojitet qasja proporcianale në resurset e dijës dhe ofertën promovuese të vlerave të mirëfillta. Nëse një individi në shoqëri të Kosovës i ofrohet vetëm dhe vetëm një perspektivë, atëherë ai, në mungesë të alternativave, do të kyçet pikërisht në atë të ofruarën. Duke marrë parasysh që vlerat e lartpërmendura (dhe shumë të tjera), nuk janë promovuar dhe nuk praktikohen sa duhet në Kosovë, paraqitet një ambient perfekt për ndikime indoktrinuese njëdimensionale (mos të themi: shpërlarje e trurit).

Reformat ne LDK

2006-07-10T17:13:00.000+02:00

A jane te mirefilleta reformat ne LDK apo jo? 10.07.2006 Simpatia eventuale e familjes së Ibrahim Rugovës, mund të jetë vendimtare për kandidatët për kryetar të LDK-së “Familja e presidentit Ibrahim Rugova nuk dëshiron të prononcohet as rreth kësaj e as rreth ndonjë çështjeje tjetër në asnjë medium, siç nuk është prononcuar asnjëherë pas vdekjes së presidentit”, ka qenë përgjigjja nga personi kontaktues i familjes Rugova ... »»

2006-07-08T07:46:00.000+02:00

The Cost of corruption

Regjistrohuni tek Shekulli dhe lexoni lajmin: Qeveria n� retrospektiv�

2006-07-07T21:01:00.000+02:00

Lexoni tek Shekulli: Qeveria në retrospektivë www.shekulli.com.al\index.php?page=shownews&newsID=97950

Përgjigjjet për korrupsionin të hulumtimit të fundit të UNDP-së

2006-06-30T17:03:00.000+02:00

Forward.com Article: An Overdue Tribute Unveiled

2006-06-29T17:31:00.000+02:00

Somebody has just sent you the following article from The Forward:

An Overdue Tribute Unveiled
By JOSHUA YAFFA

According to the Albanian concept of besa, a sort of code of honor, a person in need must be provided with every possible measure of protection and assistance. It was thanks in no small measure to this idea that nearly all of Albania's 2,000 Jews and hundreds of foreign Jewish refugees were spared as World War II tore through Europe.

In April, journalist and amateur Holocaust historian Jack Goldfarb witnessed the unveiling of a granite monument devoted to Albania's heroism, thus fulfilling his own personal pledge of besa that began more than eight years ago. The monument is displayed at a Holocaust memorial park in Sheepshead Bay, Brooklyn.

"I have a tremendous satisfaction knowing that both my Albanian friends and those that carried out the heroic work have been honored here in New York," Goldfarb told the Forward.

Goldfarb first learned of Albania's wartime history during a series of trips he took to the region in the 1990s, just as Albania was emerging from decades of communist rule. 

In 1943, the Nazis asked Albanian authorities for a list of the country's Jews. They refused to comply. "Jews were then taken from the cities and hidden in the countryside," Goldfarb explained. "Non-Jewish Albanians would steal identity cards from police stations [for Jews to use]. The underground resistance even warned that anyone who turned in a Jew would be executed."

Goldfarb worked with Israel's Yad Vashem and with Bernd Fischer, a specialist in Albanian history at Indiana University -Purdue University Fort Wayne, to compile the material necessary for the approval of the new monument.

"This is a story that needs to be told," Fischer told the Forward this week. "There were actually more Jews in the country after the war than before thanks to the Albanian traditions of religious tolerance and hospitality. In Albania, when someone crosses the threshold of your home, your honor depends on defending him."

The Forward
Published Weekly in New York Since 1897
http://www.forward.com

Historia e çështjes së Kosovës që nga zanafilla

2006-06-28T04:03:00.000+02:00

Historia e çështjes së Kosovës që nga zanafilla

2006-06-18T03:14:00.000+02:00

Gjyqësia kosovare

2006-05-01T20:25:00.000+02:00

Rasti më i fundit (i publikuar në Express) i konfliktit për prona tregon shumë mirë gjendjen e gjyqësisë kosovare. Edhe karikatura e Express-it është mjaft korrekte. Mungon efikasiteti, besueshmëria në gjyqe dhe gjykatës por mundon edhe cilësia e gjykatësve. Nëse gjyqësia kosovare nuk përmirësohet nuk do të mund të ketë zhvillim të mirëfilltë ekonomik. Ekziston një shpresë (e kotë) se me zgjidhjen e statusit final (lexo: pavërësimin) çdo gjë d të rregullohet dhe do të ketë një bum ekonomik. Ndoshta mund të ketë një zhvillim në ndërtimtari - ashtu siç pati një bum të vogël pas luftës - por zhvillim të mirëfilltë afatgjatë ekonomik nuk mund të ketë me një gjyqësi joefektive.

Nëse drejtësia kosovare nuk është në gjendje të garantojë pronat private, investimet nuk do të ndodhin ashtu siç pritet. Jo vetëm që nuk do të ketë investime nga jashtë, por edhe vetë qytetarët e Kosovës do të ngurrojnë që të investojnë.

Jo rastësisht drejtësia paraqitet me një peshore në një dorë dhe një shpatë në dorën tjetër. Për të funksionuar drejtësia duhen mekanizma të zbatimit të ligjit. Duhet një Ministri e brendshme (e rendit) e fortë që bashkëpunon ngushtë me gjykatat dhe Ministrinë e drejtësisë. Vetëm kur të arrihen këto kushte mund të flasim për një atmosferë të mirë për investime, deri atëhere mbetet pyetja "Quo vadis Kosova"?

1 Maji, goma, vetura dhe ambienti

2006-05-01T07:11:00.001+02:00

Lajm ekskluzive raporton më 28 Prill në faqe të parë se Ministri i Ambientit i shfrytëzon rregullisht tri vetura. Pak ironike kjo, duke pas para sysh se i njëjti minstër bën thirrje për të mos ndezur goma për 1 Maj, për të ruajtur ambientin dhe shëndetin e qytetarëve. Ambienti dhe shëndeti i qytetarëve dëmtohet edhe nga CO2 që lirohet nga veturat, Z. Ministër. Një veturë nxjerrë karbon dioksid sa tri herë pesha e vetë për një vit. Një veturë e mesme - me kubikazhë 1350 - 2000cc emiton 26 kilograme CO2 për 100 kilometra të udhëtuara. Kurse, një veturë e madhe - me mbi 2000 kubikë - emiton 37 kilogramë CO2 për 100 kilometra të udhëtuara. (Keto të dhëna janë sipas llogaritësit të shkelqyeshëm të përgatitur nga kjo iniciativa në Zelandë të Re për zvogelimin e emitimit të CO2). Po të dinim se sa kilometrazhë bëjnë tri veturat e Ministrit, do të mund të llogaritnim se sa CO2 emitojnë në ambient ato.

Më poshtë tabela tregon se çfarë emitojnë gomat e djegura (Scrap tyres) - si dhe lëndë tjera në krahasim - që përdoren për të prodhuar çimento:

Table A10: Emission Factors for Cement Kilns based on Fuel Consumption

	CO₂ ^a	CH₄	N₂O	BS	Units
Coal	659.6^b	0.3^g	0.1084^j	1	kt/Mt fuel
Fuel Oil	850^c	0.0406^h	NE	1	kt/Mt fuel
Natural Gas	1501^d	0.1045^h	NE	0	g/therm
Petro-Coke	800^c	0.346^h	0.1302^j	NE	kt/Mt fuel
Scrap Tyres	757^e	0.0258^g	NE	1	kt/Mt fuel
Waste Oils	859^f	0.0406ⁱ	NE	1	kt/Mt fuel

Marrë nga National Atmospheric Emissions Inventory

Tradita e ndezjes së gomave për 1 Maj, definitivisht se duhet të ndalohet. Premtimet nga SHPK se do të bashkëpunojnë për të ndaluar ata që ndezin goma janë inkurajuese. Sidoqoftë, rezultatet pritet të shifen.

Por, pyetja është: A mbrohet ambienti vetëm me deklarata dhe me thirje për të mos ndezur goma (të cilat nuk respektohen edhe ashtu)? Ministri i ambientit së bashku me tërë qeverinë duhet të ndërgjegjësohen për problemet. Pastaj thirrjet e tyre do të ishin më legjitime dhe ndoshta dikush edhe do t'i dëgjonte. Ndërgjegjësimi i qytetarëve nuk ndodh vetëvetiu. Kërkohen veprime proaktive si nga qeveria ashtu edhe nga shoqëria civile. Për përfundim: Veprat flasin më shumë se fjalët!

Plagjiatura

2006-05-01T02:32:00.000+02:00

Gazeta Express botoi me 28 Prill nje editorial nga Shkelzen Maliqi per plagjiaturen e bere nge Profesor Sabri Haiti. Editoriali titullohet "Kush do t'i ndeshkoje Hamitet?"
Nje pyetje shume e rendesishme, qe do te mund te formulohej si "Kush do t'i jep fund crregullimeve ne Universitetin e Prishtines dhe shoqerise kosovare ne pergjithesi?"
Debati qe po zhvillohet ne listat shqiptare te internetit eshte i dobishem. Por, nuk duhet qe debati te mbetet vetem debat dhe aq (si ne kafene). Duhet te kete debat te organizuar nga hiseniket (stakeholders) qe te jete autoritativ. Dhe debati duhet te dele me propozime konkrete. Nese nje komision vetem i UP-se nuk do te ishte i suksesshem ne crrenjosjen apo zvogelimin e plagjiatures ne UP, atehere nje komision MASHT-UP-Studente apo edhe MASHT-UP-Studente-Parlament-Shoqeri Civile do te ishte ilaci. Dhe mendoj se kjo eshte rruga e vetme per te ecur perpara. E jo vetem te shkruajme dicka ne gazete sa per te thene se kemi shkruar dhe t'a fusim ate pune nen tepih.

Ryker: 2007-ta nuk do të zhgënjejë qytetarët e Kosovës
Besim Abazi 26-12-2006

MekNelli: Në Shqipëri mungon sensi i bashkëpunimit
Ilirian Agolli, Tiranë 13-12-2006